ÜST DERECE MAHKEMELERİNİN İNTERNET ALIŞVERİŞİ ŞEKLİNDE TEZAHÜR EDEN DOLANDIRICILIK EYLEMLERİNE YAKLAŞIMI İLE “HİLE” TANIMINA DAİR BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Türk Hukukunda dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için öncelikle hileli davranışların gerçekleştirilmesi, böylelikle mağdurun aldatılması ve bu aldatma nedeniyle menfaat temin edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bahse konu suçun icra hareketlerinin hileli davranışla başladığı malûmdur. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle gerçekleştirilen eylemler bakımından sergilenen hareketlerin hile niteliğinde olup olmadığının tespiti önem arz etmektedir. Yargıtay’ın ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin bir eylemin dolandırıcılık mı hukuki ihtilaf mı olduğunun tespitine yönelik birtakım kriterleri mevcuttur. Fakat bu kriterler kapsamında bir hareketin hile niteliğinde olup olmadığına yönelik tartışmalar kararların odağında yer almamaktadır. Oysaki Yargıtay’ın yerleşik içtihadı doğrultusunda sıklıkla tekrar edilen kabulüne göre hilenin nitelikli yalan olduğu ve bu yalanın da birtakım nitelikleri haiz olması gerektiği ortaya konmaktadır. İnternet üzerinden sahte satış ilanı paylaşımının başka hususlarla desteklenmediği takdirde nitelikli bir yalan olmayacağının kabul edilmesi gerekir. Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında suçun sübutuna ve failin kastına yönelik aradığı emare niteliğindeki hususlardan önce hile teşkil eden nitelikli yalanın mevcut olup olmadığı araştırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Dolandırıcılık
• Bilişim Sistemleri
• Yargı Kararları
• Hile
• Hukuki İhtilaf

AN ASSESSMENT OF THE APPROACH OF HIGHER COURTS TO THE OFFENCE OF FRAUD PERPETRATED THROUGH ONLINE SHOPPING AND TO THE DEFINITION OF “DECEPTION”

Öz

Under Turkish law, the offence of fraud requires the commission of fraudulent conduct, the deception of the victim thereby, and the procurement of a benefit as a result of such deception. The material conduct of the offence thus begins with fraudulent conduct. In cases where information systems are used as an instrument, it is crucial to determine whether the conduct in question satisfies the requirement of fraudulent conduct. Although the Court of Cassation and the Regional Courts of Appeal have developed criteria to distinguish fraud from civil disputes, judicial reasoning does not primarily focus on whether the impugned act satisfies the requirement of fraudulent conduct. According to the settled case law of the Court of Cassation, fraud consists of a qualified lie possessing certain characteristics. Accordingly, the mere publication of a fictitious online sales advertisement, if not supported by additional deceptive elements, should not be regarded as constituting a qualified lie. Before examining indicia relating to the establishment of the offence or the perpetrator’s intent, courts must first ascertain the existence of a qualified lie amounting to fraudulent conduct.

Anahtar Kelimeler

• Fraud
• Information Systems
• Judicial Decisions
• Deception
• Civil Dispute

Kaynakça

1. AKBULUT, Berrin: “Dolandırıcılık Suçunda Hile ve Hilenin Zamanı”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 30, S. 4, 2022, ss. 2267-2301.
2. AYTEKİN, Murat: Bilişim Sistemleriyle İşlenen Hırsızlık ve Dolandırıcılık Suçları, 2. Baskı, Ankara 2025.
3. BAHAR, Atalay: “İkna Yoluyla Dolandırıcılık: Dolandırıcılık Faaliyetlerinde İkna ve Etkili İletişim Yöntemlerinin Tespiti Üzerine Bir Araştırma”, Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, S. 35, 2020, ss. 139-163.
4. BAŞ, Çağrı: Bilişim Sistemlerinin Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçu, Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trabzon 2024.
5. BAYRAKTAR, Köksal/YILDIZ, Ali Kemal/AKSOY RETORNAZ, Eylem/AKYÜREK, Güçlü/EVİK, Ali Hakan/KANGAL, Zeynel T./MEMİŞ KARTAL, Pınar/SINAR, Hasan/EVİK, Vesile Sonay/ALTUNÇ, Sinan/AYTEKİN İNCEOĞLU, Asuman/BOSTANCI BOZBAYINDIR, Gülşah/ERMAN, Barış: Özel Ceza Hukuku, C. 4, İstanbul 2018.
6. BIKMAZ, Raif: Türk Ceza Hukukunda Dolandırıcılık Suçu, Ankara 2024.
7. CENTEL, Nur/ZAFER, Hamide/YENERER ÇAKMUT, Özlem: Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, İstanbul, 5. Baskı, İstanbul 2021.
8. CİHAN, Murat/YILDIZ, Sıtkı: “Sosyal Medya Aracılığı İle İşlenen Suçlar: Facebook, Twitter ve Instagram Örnekleri”, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 11, S. 1, Ocak 2021, ss. 135-150.

9. ÇAKMAK, Rumeysa: 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Kapsamında Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık Suçu, Ankara 2024.
10. DÖNMEZER, Sulhi: Kişilere ve Mala Cürümler, 16. Bası, İstanbul 2001.
11. EKER-KAZANCI, Behiye/ZEYREK, İlker: “TCK’da Dolandırıcılık Suçu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 21, Özel Sayı, 2019, ss. 517-583.
12. ELLIOTT, Catherine: “France”, The Handbook Of Comparative Criminal Law içinde, Heller, Kevin Jon/Dubber, Markus D. (Editörler), Stanford 2011, ss. 209-251.
13. FERRANTE, Marcelo: “Argentina”, The Handbook Of Comparative Criminal Law içinde, Heller, Kevin Jon/Dubber, Markus D. (Editörler), Stanford 2011, ss. 12-48.
14. GÓMEZ, Carlos/DÍEZ, Jara/CHIESA, Luis E.: “Spain”, The Handbook Of Comparative Criminal Law içinde, Heller, Kevin Jon/Dubber, Markus D. (Editörler), Stanford 2011, ss. 488-530.
15. GÖZÜBÜYÜK, Mert: “Yargıtay Kararları Işığında Dolandırıcılık Suçunda Hile Unsuru”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 14, S. 2, 2024, ss. 1305-1347.
16. https://bkm.com.tr/internetten-yapilan-kartli-odeme-islemleri/ (Erişim Tarihi: 24/01/2026).
17. https://lugatim.com/s/hile (Erişim Tarihi: 08/02/2026).
18. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 08/02/2026).
19. https://uyap.gov.tr (Erişim Tarihi: 01/02/2026).
20. https://www.dildernegi.org.tr/TR,274/turkce-sozluk-ara-bul.html Erişim Tarihi: 08/02/2026.
21. KASİSKE, Peter: “Criminal Law and Behavioral Law and Economics”, Law and Interdisciplinarity içinde, Hellwege, Phillip/Soniewicka, Marta (Editörler), Tübingen 2024, ss. 209-227.
22. KATIRCI, Nursaç: Dolandırıcılık Suçunda Hile Kavramı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2025.
23. KOCA, Mahmut/ÜZÜLMEZ, İlhan: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 11. Baskı, Ankara 2025.
24. KOÇ, Mehmet: “Osmanlı Ceza Hukukunda Hile (Aldatma-Dolandırıcılık) Suçları ve Cezaları”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 19, S. 1, 2019, ss. 119-139.
25. KORKMAZ, Fulya: “Dolandırıcılık Suçunun Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle İşlenmesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 69, S. 3, 2020, s. 1415-1436.
26. MAVİŞ, Volkan: “Dolandırıcılık Suçunun Hile Unsuruna İlişkin Sorunlar”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 1, Özel Sayı, 2015, ss. 597-626.
27. ÖNDER, Ayhan: Şahıslara ve Mala Karşı Cürümler ve Bilişim Alanında Suçlar, İstanbul 1994.
28. ÖZBEK, Veli Özer: Ekonomi Ceza Hukuku, C. 2, Ankara 2021.
29. ÖZBEK, Veli Özer/DOĞAN, Koray/BACAKSIZ, Pınar: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 20. Baskı, Ankara 2025.
30. SELÇUK, Sami: Dolandırıcılık, İstanbul 1982.
31. SELEK, Ozan: “Dolandırıcılık Suçunun Hile Unsuru Bakımından Özellik Arz Eden Durumların Değerlendirilmesi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 31, S. 2, Aralık 2025, ss. 1991-225.
32. SOYASLAN, Doğan: Ceza Hukuku Özel Hükümler, 13. Baskı, Ankara 2020.
33. ŞARE, Ersin: “Dolandırıcılık Suçu Kapsamında Cezalandırılan Hile”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 2, 2022, ss. 669-721.
34. TEMEL, Vedat: Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçu (TCK m. 158/1–f), Ankara 2026.
35. TEZCAN, Durmuş/ERDEM, Mustafa Ruhan/ÖNOK, Rıfat Murat: Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 23. Baskı, Ankara 2025.