İYİ YÖNETİŞİM İLKESİ: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARI ÇERÇEVESİNDE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) iyi yönetişim ilkesinin kapsamını nasıl tanımladığı ve yorumladığını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle iyi yönetişim ilkesinin kapsamı incelenmiş ve ben-zer kavramlarla olan ilişkisi irdelenmiştir. AİHM kararları kapsamında kavramsal bir karşılaştırma yapan bu çalışma, iyi yönetişim ilkesinin Türk hukukunda nasıl uygulanması gerektiğini ortaya koymaya çalışmaktadır. Çalışmanın metodolojisini iyi yönetişim ilkesinin Türk yargı kararları ve AİHM kararları kapsamındaki içerik analizi oluşturmaktadır. Çalışmanın temel varsayımı, iyi yönetişim ilkesinin Türk hukukunda yeterince kurumsallaştırılmamış olması sebebiyle çeşitli hak ihlalleri doğurma potansiyeli taşımasıdır. Bu varsayımdan hareketle, iyi yönetişim ilkesi kapsamının temel hakların etkin korunması zorunluluğundan hareketle AİHM kararları çerçevesinde analiz edilme ihtiyacı bulunmaktadır. Bu çalışmada iyi yönetişim ilkesinin AİHM kararları çerçevesinde belirlenen temel unsurlarının incelenmesi ve Türk hukuku bakımından etkilerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• iyi idare
• iyi idare hakkı
• iyi yönetişim ilkesi
• hukuk devleti
• idari usul

THE PRINCIPLE OF GOOD GOVERNANCE: AN EXAMINATION WITHIN THE FRAMEWORK OF THE CASE LAW OF THE EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

Öz

This study aims to analyze how the European Court of Human Rights defines and commnets the scope of the principle of good governance. The study analyzes the scope of the principle and explores its relationship with related concepts. This study reveals a conceptual comparison frame of the case law of the European Court of Human Rights and demonstrates how the principle of good governance should be applied in Turkish law. The methodology of the study comprises of a content analysis of the principle of good governance as part of Turkish judicial decisions and the case law of the European Court of Human Rights. The main assumption of this study is that the principle of good governance has not been adequently institutionalized in Turkish law and the-refore has the potential to cause varied violations of rights. From this perspec-tive, the principle of good governance must be analyzed in light of ECtHR jurisprudence, particularly due to its function in securing the effective protec-tion of fundamental rights. This study examines its core elements and evalua-tes their implications for Turkish law.

Anahtar Kelimeler

• Good administration
• right to good administration
• principle of good governance
• rule of law
• administrative procedure

Kaynakça

1. ADDINK, Henk: “An Overview of Good Governance” in Addink, Henk (Editor), Good Governance: Concept and Context, Oxford Uni-versity Press, 2019.
2. AĞGÜL KIRICI, Feiza: Avrupa Örneğinden Hareketle İyi İdare, Seçkin Yayıncılık, 2024.
3. AKILLIOĞLU, Tekin: "Bireyin Yönetsel İşlemler Karşısından Korunma-sı ve Yönetim Hukukumuz", Amme İdaresi Dergisi, C. 14, S. 3. 1981, s. 37-56, (Yönetsel İşlemler).
4. AKILLIOĞLU, Tekin: “Yönetsel İşlemlerde Gerekçe İlkesi”, Amme İda-resi Dergisi, 15/2, 1982, s. 7-19, (Gerekçe).
5. AKILLIOĞLU, Tekin: “Yönetimde Açıklık-Gizlilik ve Bilgi Alma Hak-kı”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 46, S.1-2, 1991, s. 1-12, (Yönetimde Açıklık).
6. AKTAN, Coşkun Can: “İdeal Devlet ve İyi Yönetim: Temel İlkeler, Ku-rallar ve Kurumlar”, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, C. 7, S. 1, 2015, s. 50-60.
7. AKYILMAZ, Bahtiyar: “İdari İşlemlerde Gerekçe Yükümlülüğü”, Şeref Gözübüyük’e Armağan, Turhan Kitabevi, 2005, (Gerekçe).
8. AKYILMAZ, Bahtiyar: İdari Usul İlkeleri Işığında İdari İşlemin Yapılış Usulü, Yetkin Yayıncılık, 2000, (İdari Usul).

9. AKYILMAZ, Bahtiyar: “İyi Yönetim ve Avrupa İyi Yönetim Yasası”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 1-2, 2003, s. 143-158, (İyi Yönetim).
10. ALÇIN, Ayşe Aslı: “Türk Hukukunda İyi İdarenin Tesisinde Kamu De-netçiliği Kurumunun Rolü”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hu-kuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 1, 2025, s. 1-31.
11. ANDRIJAUSKAITĖ, Agnė: “Good Governance in the Case Law of the ECtHR: A (Patch)Work in Progress, Presented Paper in ICON-S Conference: Identity, Security, Democracy: Challenges for Pub-lic Law”, Hong Kong, 25-27 June 2018, https://www.researchgate.net/publication/328354943_Good_Governan- ce_in_the_Case_Law_of_the_ECtHR_A_PatchWork_in_Progress? channel=doi&linkId=5bc848f2458515f7d9c53705&showFulltext=true, (Erişim Tarihi: 10.12.2025), (Good Governance).
12. ANDRIJAUSKAITĖ, Agnė: The Principles of Administrative Punish-ment under the ECHR, Vilnius University&German University of Administrative Sciences Speyer, Doctoral Theses, 2022, (Ad-ministrative Punishment).
13. AREEAN, Mustafa: “Comprehension of the Principle of Good Admi-nistration in the Framework of EU Administrative Law, Journal of University of Human Development,” Vol. 3, N. 1, 2017, 2019, s. 259-267.
14. AVCIOĞLU AKSOY, Ezgi: “Bilgi Edinme Hakkının Sınırı Olarak İdari Soruşturmalara İlişkin Bilgi ve Belgeler”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XIX, 2022/2, s. 471-497.
15. AYANOĞLU, Taner: “Bilgi Edinme Hakkı ve Yargısal Korunmasına İlişkin Bazı Sorunlar”, Legal Hukuk Dergisi, S. 18, Haziran 2004, s. 1529-1540.
16. AVRUPA KONSEYİ, İdare ve Siz El Kitabı, 2020, https://rm.coe.int/idare-ve-siz-el-kitab-/16809fec2d, (Erişim Ta- rihi: 10.01.2026).
17. BALTA, Tahsin Bekir: İdare Hukukuna Giriş, Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü, Sevinç Matbaası, 1970.
18. BERENDIEIEVA Anastasiia I./PYSHNA Alla H./BAKHTINA Iuliia S./KUCHUK, Andrii M.: “Public Interest And Good Governan-ce In The Rule Of Law Aspect”, Informatol. 55, 2022, Vol. 1-2., s. 146.159.
19. BONOMO, Annamaria: “The Right To Good Administration And The Administrative Inaction: A Troubled Relationship”, Fascicolo, 2/2015, http://www.edizioniesi.it/dperonline/, (Erişim Tarihi: 12.12.2025).
20. BONOMO, Annamaria (Çev. Sümer, Nuray): “İyi İdare İlkesi ve İdare-nin Sükûtu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 21, S. 2, 2019, s. 953-975.
21. BOZ, Selman Sacit/YURDAER, Cihat/ ERASLAN, Yunus. “İdare Huku-ku Boyutuyla İyi Yönetişim İlkesi: İyi İdare”, Selçuk Üniversite-si Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 3, 2019, s. 497-532.
22. BUIJZE, Anoeska: “The Six Faces of Transparency”, Utrecht Law Re-view, 9(3), 2013, s. 3-25.
23. CAN, Osman: “Dolaylı Etki” ve “İyi Yönetişim” Kuramları Üzerinden Anayasa Mahkemesi İçtihatlarına İlişkin Bazı Gözlemler”, Ana-yasa Yargısı Dergisi, C. 35, S. 1, 2018, s. 23-44.
24. ÇAPTUĞ DİLEK, Mehpare: İdari Usul Hukukunda Hukuki Güvenlik İlkesi, Seçkin Yayıncılık, 2022.
25. ÇEBİ BUĞDAYCI, Melike Özge: “İdari Usul ve Dinlenilme Hakkı”, Yıl-dırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2016, S. 1, s. 25-46, (Dinlenilme Hakkı).
26. ÇEBİ BUĞDAYCI, Melike Özge: “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Bilgi Edinme Hakkı - İfade Özgürlüğü İlişkisine Güncel Yakla-şımı”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XIX, 2022/1, s. 71-92, (Bilgi Edinme Hakkı).
27. CHIRILĂ (CODRESCU), Cosmina: Europeanization Of National Ad-ministrative Law: The Principle Of Timeliness And The Award Of Damages. Legal Review Standards Stemming From The Eu Law, Council Of Europe Law And Romanian Law, University of Turin Department of Law, Doctoral Thesis, 2020.
28. COUNCIL OF EUROPE, Strategy on Innovation and Good Governance at Local Level, https://rm.coe.int/1680746f16, (Erişim Tarihi: 10.12.2026).
29. COUNCIL of EUROPE, 12 Principles of Good Democratic Governance, https://www.coe.int/en/web/centre-of- expertise-for-multilevel-governance/12-principles#{%2225565951%22:[8]}, (Erişim Tarihi: 11.03.2026).
30. CUCULOSKA, Irena: "The Right to Good Administration of the EU: Definition, Scope and Content.", Iustinianus Primus Law Re-view, 5 (2), 2014, https://journals.ukim.mk/index.php/iplr/article/view/3476/3068, (Erişim Tarihi: 10.01.2026), s. 1-22.
31. DE GAETANO, V.A.: “The rule of law, judicial independence and the right to good administration – myth or reality?”, ERA Fo-rum 25, 2024, s. 221-230.
32. ERKAL, Atila: “Türk ve Alman Hukukunda Gerekçe Yükümlülüğü”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 17, S. 1, 2009, s. 120-150.
33. GÖZLER, Kemal: İdare Hukuku, Cilt I, 3. Baskı, Ekin Yayınları, 2019.
34. GÜNDÜZ, F. Ebru/YAZICIOĞLU, İsmail: “Bilgi Edinme Hakkı Çerçe-vesinde Kişisel Verilerin Korunması”, Anayasa Yargısı, C. 38, S.1, 2021, s. 171-204.
35. GÜRAN, Sait, “Hak Arama Özgürlüğünün İki Boyutu”, Anayasa Yargı-sı, S. 9, Yıl 1993, s. 23-41, (Hak Arama).
36. GÜRAN, Sait: “Yönetimde Açıklık”, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, Prof. Dr. Ragıp Sarıca’ya Armağan, Y. 3, S. 1-3, 1982, s. 101-112, (Yönetimde Açıklık).
37. HOFMANN, Herwig C.H., General Principles of EU Law and EU Ad-ministrative Law in Catharine Barnard and Steve Peers (eds), European Union Law, 3. Edn, 2020.
38. JEFFREY, Emeh Ikechukwu Eke/ONYEMAECHI, Ugwuibe Christo-pher/NNAMDI, Olise Charles: “Good Governance: The Con-ceptual and Contextual Perspectives”, AUDA, Vol. 11, No. 1/2019, s. 114-132.
39. KALANYUVA, Eren: AİHM Kararlarından Yapılan Hukuki Nakillerin Danıştay'ın İdare Hukuku Yaklaşımına Etkisi, On İki Levha Ya-yıncılık, 2025.
40. KANLIGÖZ, Cihan: “İdari İşlemlerde Yazılı Bildirim” Ankara Üniversi-tesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 40(1) 1988, s. 173- 192.
41. KAPLAN, Onur: “Good Governance, Rights and State: Quo Vadis Ad-ministrative Law?”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, C. 5, S. 3, 2022, s. 622-635.
42. KARAHANOĞULLARI, Onur, İdarenin Hukukla Kavranması: Yasallık ve İdari İşlemler (Yargı Kararlarına Dayalı Bir İnceleme), 4. Bas-kı, Turhan Kitabevi, 2018.
43. KARAHANOĞULLARI, Onur: “Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin İyi İdare Konusunda Üye Devletlere CM/REC (2007) 7 sayılı Tavsiye Kararı”, Danıştay Dergisi, S. 116, s. 1-10.
44. KARAKUL, Selman: “İyi Yönetim ve İnsan Hakları İlişkisi Üzerine De-ğerlendirmeler”, Ombudsman Akademik Özel Sayı 1, Kamu Hizmetlerinde İyi Yönetim İlkeleri, Aralık 2018, s. 27-55.
45. KASAPOĞLU TURHAN, Mine: İdari Usul Hukukunda Dinlenilme Hakkı, On İki Levha Yayıncılık, 2025.
46. KAYA, Cemil: İdare Hukukunda Bilgi Edinme Hakkı, Seçkin Yayıncılık, 2005.
47. KESKİN, Bayram/YEŞİL, Yaprak: "İdare Hukukunda "İyi İdare" İlkele-rinin Kapsamı ve Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman-lık)'nun Kararlarına Etkisi", Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakül-tesi Dergisi, C. 8, S. 2, Aralık 2018, s. 39-66.
48. KURT, Aytaç: “Avrupa Hukuku’nda İyi Yönetim Hakkı Çerçevesinde Ölçülülük İlkesi”, Danıştay Dergisi, S. 108, s. 85-104.
49. KUTLU GÜRSEL, Meltem: “İdare Hukuku Bağlamında Yönetime Ka-tılma ve İdare Hukukunun Süjelerinden Biri Olarak Bireyin Ni-teliğindeki Gelişim”, Prof. Dr. Yıldızhan Yayla’ya Armağan, Ga-latasaray Üniversitesi Yayınları, No: 4, 2003.
50. LAFFRANQUE Julia: “The Ombudsman in the Eyes of the European Court of Human Rights”, Juridica International, 29/2020, s. 95-107.
51. LIAMBOMBA, Didier Yangonzela: “The Right of Access to Public In-formation: Human Rights Issues, Transparency and Good Go-vernance”, Constitutionale, 4(1), March 2023, s. 1-28.
52. MARZEL, Kornelija: “Role of the Human Rights Ombudsman in Ensur-ing Good Administration in Slovenia”, (17(1) Central European Public Administration Review (CEPAR) 25, 2019, s. 25-42.
53. MCINERNEY-LANKFORD, S./FELLMETH, A. X.: International Hu-man Rights Law, Normative Hierarchy, and Development Po-licy, New York University Journal of International Law and Po-litics, 54(2), 2022, s. 311-372.
54. MELENKO, Serhiy/PARANYUK Dan: “Application of the Principle of Good Governance in the Activities of the European Court of Human Rights”, European Journal of Law and Public Admi-nistration, 7(2), 2020, s. 64-69.
55. MĘŻYKOWSKA, Aleksandra: Gloss on the Judgment of the European Court of Human Rights in the case Grobelny/Polanya, Başvuru No: 60477/12, Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 6(64), 2021, s. 579-586.
56. MIHAESCU, Cristian: “The Relation between the Charter’s Fundamen-tal Rights and the Unwritten General
57. Principles of EU Law: Good Administration as the Test Case”, European Constitutio-nal Law Review, Vol. 9, No. 1, 2013, s. 73-101.
58. MIRATE, Silvia: “The ECrtHR Case Law as a Tool for Harmonization of Domestic Administrative Laws in Europe”, Review of Admi-nistrative Law, 5(2), 2012, s. 47-60.
59. NEHL, Hans Peter: Administrative Procedure in EC Law, Hart Publis-hing, 1999.
60. ODYAKMAZ, Zehra: “Hazırlanmakta Olan İdari Usul Kanunu Açısın-dan Demokratikleşme Sürecinde Şeffaflaşma ve Bireye Tanınan Haklar”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 1, S. 2, 1997, https://webftp.gazi.edu.tr/hukuk/dergi/1_2_1.pdf, (Erişim Tarihi: 05.02.2026).
61. ODYAKMAZ, Zehra/KAYMAK Ümit/GÜZEL Oğuzhan: Kamu Denet-çiliği Kurumu Kanunu Işığında T.C. Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) ve Kararları, Yetkin Yayıncılık, 2023.
62. ODYAKMAZ, Zehra/GÜZEL, Oğuzhan: “İyi İdare Hakkı”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 2, 2017, s. 11-37.
63. ÖZKAN, Gürsel: “İdari Usul Kanununda Düzenlenmesi Gereken Genel İdari Usul İlkeleri”, “İdari Usul Kanunu Hazırlığı” Uluslararası Sempozyumu, 17-18 Ocak 1998, T.C. Başbakanlık Basımevi, 1998, s. 55-78.
64. ÖZTOPRAK, Sezin: “İdarenin Uygulamalarında Nezaket: Avrupa Doğ-ru İdari Davranış Yasası Açısından Bir İnceleme”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(1), s. 1-29
65. ÖZTÜRK, Burak: “İdari İşlemin Sebep Unsuru: Yeni Bir Tanım Dene-mesi”, Prof. Dr. Metin Günday Armağanı, 2020, s. 1033-1050.
66. PECH, Laurent: “The Concept Of Chilling Effect (Its Untapped Potential to Better Protect Democracy, The Rule Of Law, And Funda-mental Rights In The EU)”, Open Society Foundation, 2021, s. 4-14.
67. PUCKOVA, Barbora: The Right to a Fair Trial as a Pillar of Good Go-vernance: An ECtHR Perspective, Theses, 2025.
68. SANCAKDAR, Oğuz/ÖNÜT, Lale Burcu/US DOĞAN, Eser/KASAPOĞLU TURHAN, Mine/SEYHAN, Serkan, İdare Hukuku Teorik Çalışma Kitabı, 13. Baskı, Seç-kin Yayıncılık, 2025
69. SEÇKİN, Sinan/ÜSTÜN, Gül: “İdari İşlemlerde Takdir Yetkisi ve Gerek-çe İlkesi, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araş-tırmaları Dergisi, 21(2), 2015, s. 509-534.
70. SEVER, Tina: “Procedural Safeguards under the European Convention on Human Rights in Public (Administrative) Law Matters”, DANUBE: Law, Economics and Social Issues Review, 9 (2), 2018, s. 97-116.
71. SEVER, Tina/ĐANIĆ, Ana/KOVAČ, Polonca: “Judicial Protection of Timely Decision-making in Administrative Matters in the Light of European Convention on Human Rights in Slovenia and Croatia.”, 2014, s. 1-13.
72. SEVER, Tina/RAKAR, Iztok/KOVAČ, Polonca: “Protecting Human Rights Through Fundamental Principles of Administrative Pro-cedures in Eastern Europe”, DANUBE: Law and Economics Review, 5(4), s. 249-275.
73. SLABU, Elisabeta: “The Right to Good Administration Within the Euro-pean System of Human Rights Protection Set Up by the Council of Europe”, Public Administration & Regional Studies, 9/2, 2016, s. 61-71.
74. SOYKAN, Cavidan: “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarında Bilgi Edinme Hakkı” AÜHFD, C. 56, S. 2, 2007, s. 63-74.
75. SRIVASTAVA, Meetika: “Good Governance – Concept, Meaning and Features: A Detailed Study”, https://ssrn.com/abstract=1528449, (Erişim Tarihi: 11.01.2026).
76. STELKENS, Ulrich/ANDRIJAUSKAITĖ, Agnė: Introduction: Setting the Scene for a “True European Administrative Law, Stelkens Ulrich/ Andrijauskaitė, Agnė (Editors), Good Administration and the Council of Europe: Law, Principles, and Effectiveness, Oxford University Press, 2020.
77. SUSANTO, Sri Nur Hari/SUSETYORINI, Peni/WIBAWA, Kadek Cahya Susila: “The Coherence of Good Administration and Good Governance in Government (A Conceptual Approach).” International Journal of Multidisciplinary Research and Analy-sis, 07(03), 2024, s. 1100-1105.
78. ŞENTÜRK, Ege: “İyi Yönetişim İlkesi Perspektifinden Türk Vergi Hu-kuku Uygulamaları”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 20 (1), 2025, s. 541-599.
79. ŞİMŞEK, Oğuz: “Avrupa Birliği Temel Haklar Şartında İyi Yönetim Hakkı”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 9, S. 3, 2007, s. 91-107.
80. TANRIVERDİ, Ayşe Almila: “İdare Hukukunda Gerekçe İlkesi ve Sağ-ladığı Hukuki Koruma”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 3(2), 2023, s. 551-580.
81. TANSUĞ, Çağla/AKSOY RETORNAZ, E. Eylem: “La bonne administ-ration dans la jurisprudence de la Cour euro- péenne des droits de l’Homme”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 2, 2022, s. 355- 385.
82. UÇAR, Gülce Ecem: “Kamu Denetçiliğinde İyi Yönetim İlkeleri.” Prof. Dr. Baki Kuru Anısına Armağan (4 Cilt), 2025, s. 3345-3373.
83. UNITED NATIONS, Good Governance Practices for the Protection of Human Rights 2007, https://digitallibrary.un.org/record/618018, (Erişim Tarihi: 11.03.2026).
84. UNESCAP, “What is Good Governance?”, https://www.unescap.org/sites/default/files/good-governance.pdf, (Erişim Tarihi: 11.03.2026).
85. VALANTIEJĖ, Agnė: “Administrative Sanctioning and Companies: How Protected Are They under the ECHR?” in Sanktioner mot företag inom förvaltningsrätten och straffrätten No. 49, 2026.
86. VENICE COMMISSION, European Commission For Democracy Thro-ugh Law, CDL(2009)108, 2009.
87. YILMAZ Abdullah/ŞAHYAR AKDEMİR Duru: “İyi İdare Hakkı Bağ-lamında İçişleri Bakanlığı Açık Kapı Uygulaması”, Ombudsman Akademik Dergisi, Y. 6, S. 11, 2019.
88. ZEYREK, İlker: “Birey- İdare İlişkisi Bağlamında İyi İdare Hakkı ve Türk Pozitif Hukukunda Görünümü”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Temmuz-Ağustos 2021.
89. WORLD BANK, Integrating Human Rights into Development: Law, Policy and Practice, 2024, https://thedocs.worldbank.org/en/doc/5187c606b75877ea4933d84619f2d85e- 0260012024/original/Integrating-HR-into-development-WEB.pdf, (Erişim Tarihi: 10.01.2026).