FUTBOL HAKEMLERİ İŞÇİ MİDİR? TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU İLE HAKEMLER ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN NİTELİĞİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Spor alanında faaliyet gösteren kişilerin çalışma ilişkileri birçok yönden tartışmalıdır. Öğretide bu kişiler arasından futbolculara özel bir ilgiyle yaklaşılmış, kulüp ile futbolcu arasındaki ilişki iş hukuku açısından ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bununla birlikte, hakemler ile spor federasyonları arasındaki ilişki iş hukuku açısından bugüne kadar neredeyse hiçbir bilimsel çalışmaya konu edilmemiştir. Oysaki, örneğin Alman hukukunda iş hukuku öğretisi futbol hakemleri ile Alman Futbol Federasyonu arasındaki hukuki ilişkinin niteliğini belirlemek için önemli bir çaba içerisindedir. Hakemlerle DFB arasındaki ilişkinin iş sözleşmesine dayanıp dayanmadığı yakın dönemde Alman yargı kararlarına da konu olmuştur. Alman yargısı önüne gelen uyuşmazlıklarda başta futbol hakemlerinin kişisel/hukuki bağımlılık altında çalışmadığına karar vermişse de Köln Eyalet İş Mahkemesi 2025 yılında verdiği kararında futbol hakemlerini işçi olarak nitelendirmiştir. Bu karar, özellikle yakın dönemdeki öğretinin baskın görüşüyle de uyumludur. Ancak, Alman Federal İş Mahkemesi söz konusu kararı bozmuştur. Futbol hakemlerinin işçi niteliği hemen hemen aynı tarihlerde bir Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi kararına da konu olmuştur. Mahkeme, İngiliz profesyonel liglerinde görev yapan futbol hakemlerinin iş sözleşmesiyle çalıştığının kabul edilebileceği yönünde tespitlerde bulunmuştur. Bu gelişmeler çerçevesinde karşılaştırmalı bir inceleme yapıldığında Türkiye Futbol Federasyonu ile hakemler arasındaki hukuki ilişkide de bağımlılık unsuru lehinde özellikler ön plana çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hakem
• İşçi
• İş Sözleşmesi
• Bağımlılık
• Türkiye Futbol Federasyonu

ARE FOOTBALL REFEREES EMPLOYEES? AN ANALYSIS OF THE NATURE OF THE LEGAL RELATIONSHIP BETWEEN THE TURKISH FOOTBALL FEDERATION AND REFEREES

Öz

The employment relationships of individuals engaged in the field of sports are controversial in many respects. In legal doctrine, particular attention has been paid to football players, and the relationship between clubs and players has been examined in detail from the perspective of labour law. By contrast, the relationship between referees and sports federations has thus far received almost no scholarly attention in labour law literature. Yet, for example, in German law, labour law doctrine has made significant efforts to determine the legal nature of the relationship between football referees and the German Football Association (DFB). The question of whether the relationship between referees and the DFB is based on a contract of employment has also been the subject of recent German court decisions. Although German courts initially ruled that football referees did not work under a personal/legal dependency, the Cologne Regional Labour Court, in its 2025 decision, classified football referees as employees. This decision is also consistent with the prevailing view in recent legal doctrine. However, the Federal Labour Court subsequently overturned this decision. The employment status of football referees was also examined at roughly the same time by the United Kingdom Supreme Court. The Court observed that referees working in the English professional leagues could be regarded as working under contract of employment. In light of these developments, a comparative analysis suggests that, in the legal relationship between the Turkish Football Federation and referees, characteristics supporting the element of dependency likewise come to the fore.

Anahtar Kelimeler

• Referee
• Employee
• Contract of Employment
• Dependency
• Turkish Football Federation

Kaynakça

1. AKAY, M. Hasanali, “Fransız ve Alman Medeni Kanunları ile Türk-İsviçre Borçlar Kanunlarında İş Görme Sözleşmelerinin Genel Düzeni”, Terazi Hukuk Dergisi, S. 223, 2025, s. 10-23 (İş Görme).
2. AKAY, M. Hasanali: “Vekâlet Hükümlerinin Kanunda Düzenlenme-yen İşgörme Sözleşmelerine Uygulanmasını Öngören İBK m. 394/II Hükmünün Kökeni”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 10, S. 2, 2025, s. 1373-1394 (Vekâlet).
3. AKDENİZ, Ayşe Ledün: Vekâlet Sözleşmesine Genel Bir Bakış ve İş Sözleşmesi ile Karşılaştırmalı Bir İnceleme, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 41, 2019, s. 152-165.
4. ARAL, Fahrettin/AYRANCI, Hasan: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişki-leri, 17. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2024.
5. BALCI, Murat/TURAN, Sinem: “Futbolda Hakem Hatası ve Kural Hatası”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, C. 35, S. 165, 2023, s. 157-172.
6. BAŞTERZİ, Süleyman: “Avukatla Bağıtlanan Sözleşmenin Hukuki Niteliği, İş Sözleşmesinin Vekâlet ve Diğer İş Görme Sözleşme-lerinden Ayrılması”, Sicil İş Hukuku Dergisi, C. 5, S. 17, 2010, s. 175-198 (Avukatla Bağıtlanan Sözleşme).
7. BAŞTERZİ, Süleyman: “İş İlişkisinin Kurulması, Hükümleri ve İşin Düzenlenmesi”, Yargıtay’ın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi 2018, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2021, s. 21-141 (Değerlendirme).
8. BREETHOLT, Gerrit: Rechtsstellung der Elite-Schiedsrichter des Fußballs in Deutschland, Duncker & Humblot, Berlin 2022.

9. BREETHOLT, Gerrit/GERLACH, Lisa: “Anmerkung zum Urteil LAG Köln v. 16.6.2025 – 5 Ta 58/25”, Neue Zeitschrift für Arbe-itsrecht, 2025, s. 1264-1270.
10. BREUCKER, Niklas: Der Schiedsrichter im deutschen Profifußball als Arbeitnehmer, Nomos, Baden-Baden 2021.
11. BRUGGER, Fabian: “Der Fußball-Schiedsrichter als Arbeitnehmer”, Neue Zeitschrift für Arbeitsrecht, 2025, s. 1374-1379.
12. CASTENDIEK, Marc: “Arbeitnehmerstatus der DFB-Schiedsrichter”, Recht der Arbeit, 2026, s. 103-114.
13. CENTEL, Tankut: İş Hukukunda Ücret, İstanbul 1988.
14. ÇELİK, Nuri/CANİKLİOĞLU, Nurşen/CANBOLAT, Ta-lat/ÖZKARACA, Ercüment: İş Hukuku Dersleri, 36. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2023.
15. ÇİL, Şahin: İş Hukukunda İşçinin Ücreti, Turhan Kitabevi, Ankara 2010.
16. DECKENBROCK, Christian: “Anmerkung zum Urteil LAG Hessen v. 15.03.2018”, Neue Zeitschrift für Arbeitsrecht - Rechtsprec-hungs-Report Arbeitsrecht, 2018, s. 414-421.
17. DEMİR, Banu: Sürekli Eser Sözleşmeleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2020.
18. DOĞAN, Sevil: İş Sözleşmesinde Bağımlılık Unsuru: Atipik İş İlişkileri Açısından Değerlendirilmesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2016.
19. DOĞAN YENİSEY, Kübra: “Hukuk Perspektifinden “Çalışma””, Ref-lektif Sosyal Bilimler Dergisi, S. 2(3), 2021, s. 491-512.
20. DURSUN ATEŞ, Sevgi: İşverenin Yönetim Hakkı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019.
21. EGGER, Michael: Der Schiedsrichter im Recht – dargestellt am Beispiel des Fußballschiedsrichters, Rechtswissenschaftlichen Fakultät der Leopold-Franzens-Universität Innsbruck (Dissertation zur Erlangung des Grades eines Doktors der Rechtswissenschaf-ten), Innsbruck 2018. EKMEKÇİ, Ömer/YİĞİT, Esra: Bireysel İş Hukuku Dersleri, 4. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2022. EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 11. Baskı, Legem Yayı-nevi, Ankara 2023.
22. EYRENCİ, Öner/TAŞKENT, Savaş/ULUCAN, Devrim/BASKAN, Esra: İş Hukuku, 10. Baskı, Beta, İstanbul 2020. GLAZER, Alan H.: “Employment Status - UK Supreme Court Shows Part-Time Referees the Red Card” Edinburgh Law Review, C. 29, S. 2, 2025, s. 297-302.
23. GÖZLER, Kemal: İdare Hukuku C. I, Ekin Yayınevi, Bursa 2019 (C. I).
24. GÖZLER, Kemal: İdare Hukuku C. II, Ekin Yayınevi, Bursa 2019 (C. II).
25. GRÄF, Stephan: “Diskriminierung von Sportschiedsrichtern durch Altersgrenzen”, Neue Zeitschrift für Arbeitsrecht, 2021, s. 911-916.
26. GÜMÜŞ, Alper: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, C. II, Vedat Kitapçı-lık, İstanbul 2010.
27. GÜNEŞ, Volkan: İş Hukukunda Ücrete İlişkin Hedef Anlaşmaları, Ly-keion Yayıncılık, Ankara 2021.
28. GÜZEL, Ali: “Fabrikadan İnternet’e İşçi Kavramı ve Özellikle Hizmet Sözleşmesinin Bağımlılık Unsuru Üzerine Bir Deneme”, Prof. Dr. Kemal Oğuzman’a Armağan, İş Hukuku ve Sosyal Güven-lik Hukuku Türk Milli Komitesi, Ankara 1997, s. 83-126.
29. HAYNES, Jason: “Employment Status Of Part-Time Football Referees”, Cambridge Law Journal, C. 84, S. 1, 2025, s. 15-18.
30. HEPER, Hande: İş İlişkisinde İşçinin İradesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2022.
31. KILIÇ, Şebnem: İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Açısından Limited Şir-ket Müdür ve Ortakları, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2025.
32. KÖHLER, Matthias: “Sportschiedsrichter Arbeitnehmer?”, Zeitschrift für Sport und Recht, 2016, s. 3–7 KÜÇÜK, Doğukan: Türk İş Hukuku Bakımından Platform Çalışanları, Adalet Yayınevi, Ankara 2023.
33. MOLLAMAHMUTOĞLU, Hamdi/ASTARLI, Muhittin/BAYSAL, Ulaş: İş Hukuku, 7. Baskı, Lykeion Yayıncılık, Ankara 2022.
34. ÖZTÜRK, Berna: İşçinin Talimatlara Uyma Borcu, On İki Levha Ya-yıncılık, İstanbul 2021 (Talimatlara Uyma Borcu).
35. ÖZTÜRK, Berna: “İş Hukukunda Sıfır Saat Sözleşmeleri (Karşılaştır-malı Bir İnceleme: İngiltere, İrlanda, Almanya ve Türkiye’de “Sıfır Saat Sözleşmeleri”)”, Ekonomik ve Teknolojik Gelişmele-rin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukukuna Etkileri Prof. Dr. Münir Ekonomi 85. Doğum Günü Armağanı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2021, s. 269-327 (Sıfır Saat Sözleşmeleri).
36. PORTMANN, Wolfgang: Art. 319 ff., Basler Kommentar, Obligatio-nenrecht I Art. 1-529 OR, (Hrsg. HONSELL, Heinrich/VOGT, Nedim Peter/WİEGAND, Wolfgang), 5. Aufl., Helbing & Lich-tenhahn Verlag, Basel 2011.
37. REHBINDER, Manfred/STÖCKLI, Jean-Fritz: Der Arbeitsvertrag Art. 319–330b OR, Berner Kommentar, Stämpfli Verlag, Bern 2010.
38. SCHNECK, Jakob: “Die Auswirkungen der Crowdworker-Entscheidung auf den Arbeitnehmerstatus von Fußball‐schiedsrichterns”, Recht der Arbeit, 2022, s. 85-96.
39. SÖZER, Ali Nazım: “Hizmet (Emek) Platformlarının ve Çalışanlarının Hukuki Konumu (İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından Bir Değerlendirme)”, Legal İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 18, S. 71, 2021, s. 967-1062.
40. SÜMER, Halûk Hâdi: “İş Sözleşmesinin Bağımlılık Unsuru”, Sicil İş Hukuku Dergisi, C. 5, S. 19, 2010, s. 63-73 (Bağımlılık).
41. SÜMER, Halûk Hâdi: İş Hukuku, 28. Baskı, Ankara 2025 (İş Hukuku).
42. SÜZEK, Sarper/BAŞTERZİ, Süleyman: İş Hukuku, 25. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2025.
43. ŞEN DOĞRAMACI, Hayriye: Çerçeve Sözleşmeler, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir 2010 (Çerçeve Sözleşmeler).
44. ŞEN DOĞRAMACI, Hayriye: “Çerçeve Sözleşme Kavramı, Çerçeve Sözleşmelerin Amacı ve Ekonomik Fonksiyonu”, Selçuk Üni-versitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 30, S. 3, 2022, s. 1043-1077 (Çerçeve Sözleşmelerin Amacı).
45. TANDOĞAN, Halûk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C. II, 1989 Yılı Dördüncü Tıpkı Basımından Beşinci Tıpkı Basım, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2010.
46. TOLU YILMAZ, Hazal: Dijital Platform Çalışanlarının Hukuki Statü-sü (İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından), On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023.
47. TÜRE, Gökhan: İş Sözleşmesinin Kurulması (İşçinin İşe Alınması), Ly-keion Yayıncılık, Ankara 2021.
48. YAVUZ, Cevdet/ACAR, Faruk/ÖZEN, Burak: Borçlar Hukuku Dersle-ri (Özel Hükümler), 19. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2024.
49. YILDIZ, Eren: Profesyonel Futbolcuların İş İlişkisi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2025.
50. YILDIZ, Eren/CEYLAN, Mahmut: “Türk Millî Futbol Takımlarına Çağrılan Futbolcu ile Türkiye Futbol Federasyonu Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakül-tesi Dergisi, C. 12, S. 1, 2024, s. 351-376.
51. YILMAZ, Cüneyt Arif: Türk Borçlar Hukuku Kapsamında Çerçeve Sözleşmeler, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
52. YÖNET, Yağmur Öykü: Çerçeve Sözleşmeler, Yetkin Yayınları, Anka-ra 2025.
53. İNTERNET KAYNAKLARI
54. https://sozluk.gov.tr (Erişim Tarihi: 18.02.2026)
55. https://www.aa.com.tr (Erişim Tarihi: 25.01.2026)
56. https://www.dfb.de (Erişim Tarihi: 10.04.2026)
57. https://www.eleman.net (Erişim Tarihi: 25.02.2026)
58. https://www.milliyet.com.tr (Erişim Tarihi: 05.03.2026)
59. https://www.tff.org (Erişim Tarihi: 20.01.2026)
60. https://www.tgrthaber.com (Erişim Tarihi: 25.02.2026)
61. https://www.theifab.com (Erişim Tarihi: 20.01.2026)
62. https://www.turkiyegazetesi.com.tr (Erişim Tarihi: 25