TRAFİK SİGORTASINDA ZARAR GÖRENİN İSPAT YÜKÜ VE EKSPERTİZ RAPORU GİDERİNDEN SİGORTACININ SORUMLULUĞU

Öz

Bu makale, trafik sigortası tazminat süreçlerinde kritik önemdeki sigorta ekspertiz raporu giderinin hukuki niteliğini ve zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında sigortacının sorumluluğunu incelemektedir. Çalışmanın temel sorusu, zarar gören üçüncü kişinin ödediği ekspertiz ücretinin Yargıtay uygu-lamasındaki gibi bir yargılama gideri mi (HMK m. 323/h), yoksa doğrudan maddi zarar kalemi mi olduğudur. Yargıtay’ın bu gideri delil tespiti gideri sayması eleştirilmektedir. Giderin, yargılama öncesinde ispat yükünü (TBK m. 50/1) yerine getirmek için yapılması nedeniyle yargılama gideri sayılamayacağı savunulmaktadır. TTK m. 1426’nın zarar göreni kapsamaması sebebiyle çözüm TBK m. 50'de aranmıştır. Sonuç olarak ekspertiz raporu giderinin, zarar görenin malvarlığında azalmaya yol açan doğrudan bir maddi zarar olduğu kanaatine varılmıştır. Haksız fiile bağlı ilk zararın tespiti için zorunlu olan bu harcamanın genel şartlardaki dolaylı zarar tanımına girmediği, dola-yısıyla sigortacı tarafından teminat kapsamında ödenmesi gerektiği vurgu-lanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sigorta Ekspertiz raporu
• Maddi zarar
• Yargılama Gideri
• TBK m.50
• sigortacının Sorumluluğu

THE BURDEN OF PROOF OF THE INJURED PARTY AND THE INSURER'S LIABILITY FOR EXPERTISE REPORT EXPENSES IN TRAFFIC INSURANCE

Öz

This article examines the legal nature of the insurance expertise report fee which is of critical importance in traffic insurance compensation processes and the insurer's liability for this expense under compulsory financial liability in-surance. The core question of the study is whether the expertise fee paid by the injured third party should be classified as litigation cost (HMK Art. 323/h), as in Court of Cassation practice, or as a direct material damage item. The Co-urt of Cassation’s practice of considering this expense as an evidence-determination cost is criticized. It is argued that since this expense is incurred prior to litigation to fulfill the burden of proof (TBK Art. 50/1), it cannot be deemed a litigation cost. Since TTK Art. 1426 does not cover the injured party, the solution is sought under TBK Art. 50.Consequently, it is concluded that the expertise report fee constitutes a direct material damage causing a decrease in the injured party's assets. It is emphasized that this expense, being mandatory for determining the initial damage from the tort, does not fall under the defini-tion of indirect damage excluded in the general conditions, and must therefore be covered by the insurer.

Anahtar Kelimeler

• Insurance expert report
• Material Damage
• Judicial Cost
• Code of obligations Art 50
• Insurer's Liability

Kaynakça

1. ALANGOYA, Yavuz: “Senede Karşı Senetle İspat Kuralı ve Hayatın Olağan Akışı Kavram”, Prof. Dr. Necip Kocayusufpaşaoğlu İçin Armağan, 2004, s. 528.
2. ANTALYA, O. Gökhan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. V/1, 2, Ankara 2019.
3. ATALAY, Oğuz/BULUT, Uğur: Pekcanıtez Medeni Usul Hukuku, C. III, İstanbul 2025.
4. AYAN, Mehmet: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2020.
5. BAŞÖZEN, Ahmet: Medenî Usûl Hukukunda İlk Görünüş İspatı, Ankara 2010.
6. BAYSAL, Başak: Haksız Fiil Hukuku, İstanbul 2019.
7. BERGER, Bernhard/GÜNGERICH, Andreas: Zivilprozessrecht, Bern 2008.
8. BREHM, Roland: Berner Kommentar-Schweizerisches Zivilgesetzbuch, das Obligationenrecht, Band VI, Bern 1990.

9. ÇEKER, Mustafa: Sigorta Hukuku, Adana 2025.
10. DEMİR, İsmail: Sigorta Hukuku, Ankara 2023.
11. DESCHENAUX, Henri/TERCIER, Pierre (Çeviren: Özdemir, Salim): Sorumluluk Hukuku, Ankara 1983.
12. ELYILDIRIM, Hasan: Hukuk Yargılamasında Uzman Görüşü, İstanbul 2021.
13. EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2023.
14. GOTTWALD, Peter: Schadenszurechnung und Schadensschätzung zum Ermessen des Richters im Schadensrecht und im Schadensersatzprozeß, Münih 1979.
15. HONSELL, Heinrich: Schweizerisches Haftpflichtrecht, Zürich 1996.
16. KARASU, Rauf: Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, Ankara 2016.
17. KARSLI, Abdurrahim: Medeni Muhakeme Hukuku, İstanbul 2020.
18. KENDER, Rayegân: Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku, İstanbul 2021.
19. KESER, Leyla: “İlk Görünüş İspatı”, Prof. Dr. Mahmut Tevfik Birsel’e Armağan, 2001, s. 231-252.
20. KURU, Baki/AYDIN, Burak: Medeni Usul Hukuku El Kitabı, C. 1, Ankara 2021.
21. KURT, Müjde: Tam İspatın Mümkün Olmadığı Durumlarda Maddi Zararın Miktarını Hakimin Takdiren Belirlemesi (TBK m. 50 f. 2), Ankara 2024.
22. KUYUCU SEVİNÇ, Aslıhan: “Zarar Sigortalarında Sigortacının Ödeme Yükümlülüğü ve Sınırları”, Ünan, Samim/Yazıcıoğlu, Emine (Editörler), Sigorta Hukuku Sempozyumları, İstanbul 2018, s. 31-67.
23. LUTERBACHER, Thierry: Die Schadenminderungspflicht: unter besonderer Berücksichtigung der aktienrechtlichen Verantwortlichkeit, Zürich/Basel/Genf 2005.
24. MAASSEN, Bernhard M.: Beweismaßprobleme im Schadensersatzprozeß, Berlin 1975.
25. NOMER, Haluk N.: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2021.
26. OFTINGER, Karl/STARK, Emil W.: Schweizerisches Haftpflichtrecht, Erster Band, Zürich 1995.
27. OĞUZMAN, Kemal/ÖZ, Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. 2, İstanbul 2016.
28. ÖZDAMAR Mehmet/DOĞAN Burak: Sigorta Hukuku, Ankara 2026.
29. PASQUIER, Bruno: Die Schätzung nach gerichtlichem Ermessen – unmittelbare und sinngemässe Anwendung des Art. 42 Abs. 2 OR, Zürih 2014.
30. PEKCANITEZ, Hakan: “Belirsiz Alacak Davası”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, Özel Sayı, 2010, s. 509-552.
31. PEKCANITEZ, Hakan: “Özel Uzman (Bilirkişi) Görüşü ve Değerlendirilmesi”, Makaleler, C. II, 2016, s. 393-420.
32. PEKCANITEZ, Hakan/ÖZEKES, Muhammet/AKKAN, Mine/TAŞ KORKMAZ, Hülya: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, İstanbul 2017.
33. ROSENBERG, Leo/SCHWAB, Karl Heinz/GOTTWALD, Peter: Zivilprozessrecht, Münih 2018.
34. SCHNYDER, Anton K.: Kommentar zum schweizerischen Privatrecht Obligationenrecht I Art. 1-529, Basel 1996.
35. SCHWEIZER, Mark: “Methodische Aspekte der gerichtlichen Schätzung ziffernmässig nicht nachweisbarer Forderungen gemäss Art. 42 Abs. 2 OR”, HAVE Personen-Schaden-Forum, Zürich 2016, s. 183.
36. SIDLER, Max: “Schadensschätzung und Gerechtigkeitsgebot - oder: die Beweismechanik bei ziffernmässig nicht nachweisbaren Schäden”, AJP, 2005, s. 40.
37. SİMİL, Cemil: Belirsiz Alacak Davası, İstanbul 2012.
38. TANDOĞAN, Haluk: Türk Mesuliyet Hukuku, Ankara 1961.
39. TEKİNAY, Selahattin Sulhi/AKMAN, Sermet/BURCUOĞLU, Haluk/ALTOP, Atilla: Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993.
40. UMAR, Bilge/YILMAZ, Ejder: İsbat Yükü, İstanbul 1980.
41. ÜNAN, Samim: Türk Ticaret Kanunu Şerhi Altıncı Kitap: Sigorta Hukuku, C. I, Genel Hükümler (Madde 1401-1452), Ankara 2016.
42. VON TUHR, Andreas/PETER, Hans: Allgemeiner Teil des schweizerischen Obligationenrechts, Zürich 1984.
43. YILDIRIM, Ali Haydar: Sigorta Tazminatı Ve Bedelinin Muacceliyeti (TTK m. 1427), Ankara 2020.