TÜRK HUKUKUNDA İDARİ KARARLARIN HALKOYLAMASINA SUNULMA İMKÂNI: İSVİÇRE VE ALMAN HUKUKU EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Demokrasi, siyasal iktidarın kaynağını halk iradesinden alan ve karar alma süreçlerine halkın katılımını öngören bir yönetim biçimidir. Nüfus yoğunluğu, coğrafi genişlik ve idari kararların teknik niteliği doğrudan demokrasinin yaygın uygulanmasını güçleştirdiğinden temsili demokrasi esas model hâline gelmiş; ancak halkın yönetime yalnızca seçimlerde katılması yeterli görülmeyerek referandum gibi araçları içeren yarı doğrudan demokrasi modelleri gelişmiştir. Bu çalışma, "idari referandumu" İsviçre, Almanya ve Türkiye örnekleri üzerinden incelemektedir. İsviçre’de yaygın biçimde uygulanan bu mekanizma, karar alma süreçlerini yavaşlatabilmekte ve bazı kararları yargı denetimi dışında bırakabilmektedir. Almanya’da idari referandum ancak eyalet ve yerel düzeyde, sınırlı hâllerde mümkündür; Türk hukukunda ise ulusal düzeyde halkoylaması esas olarak anayasa değişiklikleriyle sınırlıdır. Çalışmada, genel ve bağlayıcı bir idari referandum mekanizmasının hukuk devleti, kuvvetler ayrılığı ve seçmen çevresinin belirlenmesi bakımından doğuracağı sorunlar ortaya konulmakta ve mevcut anayasal çerçevede uygulanabilir olmadığı ileri sürülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKYILMAZ, Bahtiyar: “Milli Egemenlik Kavramının Gelişimi”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 2, 1998.
- AKYILMAZ, Bahtiyar: “Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, C. 1, S. 1, 2014, s. 23-57.
- AKYILMAZ, Bahtiyar/SEZGİNER, Murat/KAYA, Cemil: Türk İdare Hukuku, 19. Baskı, Ankara 2025.
- ANAYURT, Ömer: Anayasa Hukuku Genel Kısım: Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar, 2. Baskı, Ankara 2019.
- ATAR, Yavuz: Türk Anayasa Hukuku: Cumhurbaşkanlığı Sistemi ve Diğer Değişikliklere Göre Güncellenmiş, 13. Baskı, Ankara 2019.
- AUER, Andreas/ARX, Nicolas VON: “Direkte Demokratie ohne Grenzen? Ein Diskussionsbeitrag zur Frage der Verfassungsmässigkeit von Einbürgerungsbeschlüssen durch das Volk”, Aktuelle Juristische Praxis (AJP), 2000, s. 923-935.
- AVCI, Adem: Karşılaştırmalı Hukuk Bağlamında İdari Yargıda Dava Ehliyeti, 2024.
- BAĞÇECİ, Hamide: Siyasal Katılım Aracı Olarak Referandum: Türkiye ve Avrupa Birliği Uygulamaları, 2020.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İdare Hukuku
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Dursun Çelik
*
0000-0003-0568-1653
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
3 Eylül 2026
Yayımlanma Tarihi
24 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
26 Temmuz 2026
Kabul Tarihi
2 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 34 Sayı: 3