10 Yıla Yaklaşan Geçici Korumada Geçiciliğin Sonu ve Kalıcı Çözümler

Öz

Türk Yabancılar Hukuku’nda 28.04.2011 tarihinden itibaren kitlesel olarak sınırlarımıza gelenlerin başlangıçta geçici oldukları ve geri dönecekleri düşüncesiyle bir süre sınırı öngörülmeksizin uygulanan ve 10 yıla yaklaşan geçici koruma, uluslararası korumaya alternatif haline gelmiştir. Oysa geçici korumanın uzun sürmesi durumunda kalıcı çözümlerin uygulaması gerekir. Bu açıdan geçici korunanlara yönelik olarak, gönüllü geri dönüş, üçüncü ülkeye yerleştirme ve yerel entegrasyon kalıcı çözümlerinin birleşiminden oluşan bir program izlenmelidir. Kalıcı çözümlerden gönüllü geri dönüş ve üçüncü ülkeye yerleştirme sınırlı sayıda geçici korunan için uygulanabilir olduğundan, Türkiye açısından yerel entegrasyon kalıcı çözümüne ağırlık verilmesi gerekmektedir. Yerel entegrasyon bağlamında öncelikle geçici koruma uygulamasına son verilerek, uluslararası koruma statülerine geçiş imkanını sağlanmalı ve nihayetinde vatandaşlık verilmesi imkanı değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Geçici Koruma
• Kalıcı Çözümler
• Gönüllü Geri Dönüş
• Yeniden Yerleştirme
• Vatandaşlık

APPROACHING 10 YEARS: TOWARDS THE END OF TEMPORARY PROTECTION AND DURABLE SOLUTIONS

Öz

Temporary protection, which has been applied in the Turkish law of foreigners since 28 April 2011 without a time limit based on the idea that those who come to our borders are initially temporary and will return, and which is approaching its 10th year, has become an alternative to international protection. However, in case temporary protection lasts long, durable solutions must be applied. In our study, which examines voluntary repatriation, resettlement and local integration durable solutions for temporarily protected persons, it is concluded that a program consisting of a combination of durable solutions should be followed. Durable solutions of voluntary repatriation and resettlement is applicable to a limited number of those persons, Turkey should give weight to the durable solution of local integration. As a part of local integration, the temporary protection application should be terminated, the possibility of transition to international protection status should be provided and finally the possibility of naturalization should be evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Temporary Protection
• Durable Solutions
• Voluntary Repatriation
• Resettlement
• Naturalization

Kaynakça

1. AFRICA RESEARCH BULLETIN, Continental Developments, November 16th - December 15th 2018.
2. ALLAIN, Jean, “The Jus Cogens Nature of Non-Refoulement”, International Journal of Refugee Law, C. 13, S. 4, 2001, s. 533-55.
3. ARIKAN, Gökçe, Göç Hukukunda Yabancıya Sağlanan Uluslararası, Bölgesel ve Ulusal Koruma, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2020.
4. ASAR, Aydoğan, Göç Yönetimi, 2. bs., Ankara, Seçkin Yayınevi, 2016.
5. ASLANTÜRK, Oğuzhan/TUNÇ, Yusuf Erdem, “Türkiye’de Yabancıların Çalışma İzinleri: Suriyeliler Örneği”, Ombudsman Akademik, Kamu Denetçiliği Kurumu, C. 5, S. 9, 2018, s. 141-181.
6. BARAN-ÇELİK, Neşe, “Türk Hukukunda Uluslararası Koru-ma Başvurusunda Bulunan veya Uluslararası Korumadan Yararlanan Yabancıların Hak ve Yükümlülükleri”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Özel Sayı, C. 6, S. 3, s. 67-148.
7. BARNETT, Michael/FINNEMORE, Martha/BARNETT, Michael N., Rules for the World: International Organizations in Global Politics”, Cornell University Press, 2004.
8. BAŞAK Cengiz, Mülteciler, Sığınmacılar ve Yasa Dışı Göçmenler, Ankara, İçişleri Bakanlığı Genel Yayın No: 686, 2011.

9. BRADLEY, Megan, Refugee Repatriation: Justice, Responsibility and Redress, Cambridge University Press, 2013.
10. CHETAIL, Vincent, “Voluntary Repatriation in Public International Law: Concepts and Contents”, Refugee Survey Quarterly, C. 23, S. 3, 2004, s. 1-32.
11. COLEMAN, Nils, “Non-Refoulement Revised Renewed Review of the Status of the Principle of Non-Refoulement as Customary International Law”, European Journal of Migration and Law, 2003, s. 23-68.
12. CRISP, Jeff, “Repatriation Principles under Pressure”, Forced Migration Review, S. 62, 2019, s. 19-23.
13. CRISP, Jeff/LONG, Katy, “Safe and Voluntary Refugee Repat-riation: From Principle to Practice”, Journal on Migration and Human Security, C. 4, S. 3, 2016, s. 141-147.
14. DALBOY, Elif, “Türk Yabancılar Hukukunda Geçici Koruma Statüsü Sahibi Yabancıların Çalışma Hakları”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2020.
15. DUFFY-TOTF, Monica, “The Myth of the Borderless World: Refugees and Repatri-ation Policy”, Conflict Management and Peace Science, S. 24, 2007, s. 139–157.
16. ECRE, Asylum Information Database, Country Report: Turkey, 31.12.2018, http://www.asylumineurope.org/sites/default/files/report-download/aida_tr_2018update.pdf.
17. EDWARDS, Alice, “Human Rights, Refugees and the Right ‘to Enjoy’ Asylum”, International Journal of Refugee Law, C. 17, S. 2, 2005, s. 297-330.
18. EDWARDS, Alice, “Temporary Protection, Derogataion and The 1951 Refugee Convention”, Melbourne Journal of International Law, C. 13, 2012, s. 1-41.
19. EKŞİ, Nuray, “Geçici Koruma Yönetmeliği Uyarınca Geçici Ko-rumanın Şartları, Geçici Koruma Usulü, Sağlanan Haklar ve Geçici Korumanın Sona Ermesi”, İstanbul Barosu Dergisi, C. 88, S. 6, 2014, s. 65-89.
20. EKŞİ, Nuray, “Suriyelilere Toplu Olarak Türk Vatandaşlığı Verilebilir Mi?”, İstanbul Barosu Dergisi, C. 89, S. 2, 2015, s. 196-201.
21. ELÇİN, Doğa, "Türkiye'de Bulunan Suriyelilere Uygulanan Ge-çici Koruma Statüsü 2001/55 Sayılı Avrupa Konseyi Yönergesi İle Geçici Koruma Yönetmeliği Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar", Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 124, 2016, s. 10-80.
22. ERDEM, B. Bahadır, “Geçici Koruma Statüsündeki Suriyelilerin Sosyal, Siyasi ve Vatandaşlık Hukuku Bakımından Türkiye’deki Durumları”, Public and Private International Law Bulletin, C. 37, S. 2, 2017, s. 332-351.
23. ERDEM, B. Bahadır, Türk Vatandaşlık Hukuku, 7. bs., İstanbul, Beta Yayıncılık, 2019.
24. ERDOĞAN, Murat, Türkiye’deki Suriyeli Mülteciler, Eylül 2019, https://www.kas.de/documents/283907/7339115/Türkiye%27deki+Suriyeliler.pdf/acaf9d37-7035-f37c-4982-c4b18f9b9c8e?version=1.0&t=1571303334464.
25. ERDOĞAN, M. Murat/ÜNVER, Can, Perspectives, Expectati-ons and Suggestions of the Turkish Business Sector on Syrians in Turkey, 2015, http://tisk.org.tr/en/wp-content/uploads/2016/01/goc-rapor-ing.pdf.
26. ERKAN, Mustafa, “Uluslararası Koruma Başvuru Sahipleri, Uluslararası Koruma ve Geçici Koruma Statüsü Sahiplerinin İş Piyasasına Erişimlerinin Değerlendirilmesi”, B.U.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 37, S. 2, 2018, s. 221-247.
27. EXCOM, Protection of Asylum-Seekers in Situations of Large-Scale Influx, No: 22, 32nd session, 12A (A/36/12/Add.1), 21 October 1981, https://www.unhcr.org/excom/exconc/3ae68c6e10/protection-asylum-seekers-situations-large-scale-influx.html.
28. EXCOM, General Conclusion on International Protection, 39th session, No. 50, 12A (A/43/12/Add.1), 10 October 1998, https://www.unhcr.org/excom/exconc/3ae68c9510/general-conclusion-international-protection.html.
29. EXCOM, Agenda for Protection, 43. Session, A/AC.96/965/Add.1, 26 June 2002, https://www.refworld.org/docid/3d4fd0266.html.
30. EXCOM, Conclusion on Legal Safety Issues in the Context of Voluntary Repatriation of Refugees, 55th session, A/AC.96/1003, 08 October 2004, https://www.unhcr.org/excom/exconc/417527674/conclusion-legal-safety-issues-context-voluntary-repatriation-refugees.html.
31. FARMER, Alice, “Non-Refoulment and Jus Cogens: Limiting Anti-Terror Measures that Threaten Refugee Protection”, Georgetown Immigration Law Journal, C. 23, S. 1, 2008, s. 1-38.
32. FITZPATRICK, Joan, “Flight from Asylum: Trends Toward Temporary Refuge and Local Responses to Forced Migrations”, Virginia Journal of International Law, C. 35, S. 1, 1994, s. 13-70.
33. FITZPATRICK, Joan, “Temporary Protection of Refugees: Elements of a Formalized Regime”, The American Journal of International Law, C. 94, S. 2, 2000, s. 279-306.
34. GİGM, 2014-2021 Yılları Arasında Suriyelilerin Üçüncü Ülkelere Yeniden Yerleştirilmesi, https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638.
35. GOODWIN-GILL, Guy S./MCADAM, Jane, The Refugee in International Law, 3. bs, Oxford University Press, 2011.
36. HATHAWAY, James C., “The Meaning of Repatriation”, International Journal of Refugee Law, C. 9, S. 4, 1997, s. 551-558.
37. HATHAWAY James C., The Rights of Refugee under International Law, Cambridge University Press, 2005.
38. HATHAWAY, James C./NEVE, R. Alexander, “Making International Refugee Law Relevant Again: A Proposal for Collectivized and Solution-Oriented Protection”, Harvard Human Rights Journal, C. 10, 1997, s 115-211.
39. HARILD, Niels/CHRISTENSEN, Asger/ZETTER, Roger, Sus-tainable Refugee Return: Triggers, Constraints, and Lessons on Addressing the Development Challenges of Forced Displacement, Global Program on Forced Displacement, 2015.
40. HARRELL-BOND, Barbara E., “Under What Conditions Is It the Most Desirable Solution for Refugees? An Agenda for Research”, African Studies Review, C. 32, S. 1, 1989, s. 41-69. HOLLOWAY, Kerrie, “Repatriation with Dignity”, Forced Migration Review, S. 62, 2019, s. 43-54.
41. ILO, ILO's Refugee Response in Turkey, 30.01.2020, https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---europe/---ro-geneva/---ilo-ankara/documents/publication/wcms_735595.pdf.
42. İÇDUYGU, Ahmet/AYAŞLI, Enes Ayaşlı, “Geri Dönüş Siyaseti: Suriyeli Mültecilerin Dönüş Göçü İhtimali ve Gelecek Senaryoları”, MiReKoc Çalışma Notları, 2019, https://mirekoc.ku.edu.tr/wp-content/uploads/2019/05/Mirekoc_Rapor_GeriDonusSiyaseti.pdf.
43. İNELİ-CİĞER, Meltem, “Uluslararası Hukuka Uygun Geçici Koruma Rejiminin Unsurları Üzerine”, Göç Araştırmaları Dergisi C. 2, S. 3, 2016, s. 62-92.
44. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU, Türkiye’deki Suriyeliler – Özel Rapor, 2018, https://www.ombudsman.gov.tr/suriyeliler/ozel_rapor.pdf.
45. KAYA, Cansu, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukukunda Kalıcı Bir Çözüm Olarak Yerel Entegrasyon, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2017.
46. KAYGISIZ, İrfan, “Suriyeli Mültecilerin Türkiye İşgücü Piyasa-sına Etkileri”, Friedrich-Ebert-Stiftung, Ağustos 2017, http://www.fes-tuerkei.org/media/pdf/Dünyadan/2017/Du308nyadan%20-%20Suriyeli%20Mu308ltecilerin%20Tu308rkiye%20I307s327gu308cu308%20Piyasasina%20Etkileri%20.pdf.
47. KIBREAB, Gaim, “Citizenship Rights and Repatriation of Re-fugees”, International Migration Review, C. 37, S. 1, 2003, s. 24-73.
48. LONG, Katy, “Refugees, Repatriation and Liberal Citizenship”, History of European Ideas, S. 37, 2011, s. 232-241.
49. LONG, Katy, The Point of No Return: Refugees, Rights, and Repatriation, Oxford University Press, 2013.
50. LOW, Ana, “Local Integration: a Durable Solution for Refugees?”, Forced Migration Review, S. 25, 2006, s. 64-65.
51. MÜLTECİLER DERNEĞİ, Türkiye’deki Suriyeli Sayısı Ocak 2021, https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi/.
52. NURDOĞAN, Ali Kemal/ÖZTÜRK, Mustafa, “Geçici Koru-ma Statüsü İle Türkiye’de Bulunan Suriyelilerin Vatandaşlık Hakkı”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Der-gisi, C. 23, S. 3, 2018, s. 1163-1172.
53. OXFELD, Ellen/LONG, Lynellyn D., Coming Home? Refugees, Migrants, and Those Who Stayed Behind, Ed. LONG Lynellyn D. Long/OXFELD Ellen, University of Pennsylvania Press, 2004.
54. ÖZKAN, Işıl/TÜTÜNCÜBAŞI, Uğur, “Türkiye’nin Yeni Göç Politikası”, Yıldırım Uler’e Armağan, Lefkoşa, Yakın Doğu Üniversitesi Yayınları, Ed. ERDAL Muhammed, 2014, s. 389-430.
55. ÖZTÜRK, Neva Övünç, “Geçici Korumanın Uluslararası Ko-ruma Rejimine Uyumu Üzerine Bir İnceleme”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 66, S. 1, 2017, s. 201-264.
56. SAHIN-MENCUTEK, Zeynep, “Encouraging Syrian Return: Turkey’s Fragmented Approach”, Forced Migration Review, S. 62, 2019, s. 28-31.
57. SMIT, Anneke, The Property Rights of Refugees and Internally Displaced Persons: Beyond Restitution, Taylor & Francis Group, 2012.
58. STEIN, Barry N., Durable Solutions for Developing Country Refugees, The International Migration Review, C. 20, S. 2, 1986, s. 264-282.
59. SYDNEY, Chloe, “Return Decision Making by Refugees”, Forced Migration Review, S. 62, 2019, s. 11-12.
60. TAKAHASHI, Saul, “The UNHCR Handbook on Voluntary Repatriation: The Emphasis of Return over Protection”, International Journal of Refugee Law, C. 9, S. 4, 1997, s. 593-612.
61. TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu, Ülkemize Sığınan Suriye Vatandaşlarının Barındırıldıkları Çadırkentler Hakkında İnceleme Raporu, 2012.
62. THE DCR/ECRE, Desk Research on Application of a Safe Third Country and a First Country of Asylum Concepts to Turkey, May 2016, https://www.ecre.org/wp-content/uploads/2016/07/DCR-and-ECRE-Desk-Research-on-application-of-a-safe-third-country-and-a-first-country-of-asylum-concepts-to-Turkey_May-2016.pdf.
63. TOKUZLU, Lami Bertan, “Non-refoulement principle in a changing European legal environment: With particular emphasis on Turkey, a candidate country at the external borders of the EU”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Enstitüsü, 2006.
64. TURKISH RED CRESCENT/WORLD FOOD PROGRAMME, Refugees In Turkey: Livelihoods Survey Findings (2019), https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Refugees%20in%20Turkey_Livelihoods%20Survey%20Findings_TRC_WFP_2019.pdf.
65. UNHCR, Meaning of Material Assistance, UNHCR Reports, No: 24, May-June 1963.
66. UNHCR, Report of the United Nations High Commissioner for Refugees, A/40/12, 13 September 1985, https://www.unhcr.org/afr/excom/unhcrannual/3ae68c340/report-united-nations-high-commissioner-refugees.html.
67. UNHCR, Note on International Protection, 7 September 1994, 45th session,A/AC.96/830, https://www.unhcr.org/excom/EXCOM/3f0a935f2.pdf.
68. UNHCR, Voluntary Repatriation: International Protection, 1996, https://www.unhcr.org/3bfe68d32.pdf.
69. UNHCR, Global Consultations on International Protection, Pro-tection of Refugees in Mass Influx Situations: Overall Protection Fra-mework, 19.02.2001, EC/GC/01/4, https://www.unhcr.org/protection/globalconsult/3ae68f3c24/protection-refugees-mass-influx-situations-overall-protection-framework.html.
70. UNHCR, Global Consultations on International Protection, Lo-cal Integration, 4th Meeting, EC/GC/02/6, 25 April 2002, https://www.refworld.org/docid/3d6266e17.html. UNHCR, Global Consultations on International Protection, Strengthening and Expanding Resettlement Today: Dilemmas, Challen-ges and Opportunities, 4th Meeting, EC/GC/02/7, 25 April 2002, https://www.refworld.org/docid/3d62679e4.html.
71. UNHCR, Framework for Durable Solutions for Refugees and Persons of Concern, Geneva, May 2003, https://www.unhcr.org/partners/partners/3f1408764/framework-durable-solutions-refugees-persons-concern.html.
72. UNHCR, Department of International Protection, Resettlement Handbook, Geneva, November 2004.
73. UNHCR, UNHCR Resettlement Handbook, Geneva, July 2011, https://www.unhcr.org/46f7c0ee2.pdf.
74. UNHCR, Roundtable on Temporary Protection International Institute of Humanitarian Law, San Remo, Italy, 19–20 July 2012, https://www.unhcr.org/506d8662c.html.
75. UNHCR, High-level Meeting on Global Responsibility Sharing through Pathway for Admission of Syrian Refugees, Remarks by Filip-po Grandi, 30 March 2016, http://www.unhcr.org/admin/hcspeeches/56fb8e449/high-level-meeting-global-responsibility-sharing-pathway-admission-syrian.html.
76. UNHCR, Comprehensive Protection and Solutions Strategy: Protection Thresholds and Parameters for Refugee Return to Syria, Feb-ruary 2018.
77. UNHCR, The Global Compact of Refugees: Final Draft (as at 26 June 2018), https://www.unhcr.org/5b3295167.
78. UNHCR, Türkiye: Üçüncü Ülkeye Yerleştirme, Eylül 2018, https://www.unhcr.org/tr/wp-content/uploads/sites/14/2018/12/Resettlement-Fact-Sheet-September-2018-TR.pdf.
79. UNHCR, An Introduction to International Protection, 2005, https://www.unhcr.org/publications/legal/3ae6bd5a0/self-study-module-1-introduction-international-protection-protecting-persons.html?query=Palestine.
80. YAHYA, Maha/KASSIR, Jean/EL-HARIRI, Khalil, Unheard Voices: What Syrian Refugees Need to Return Home, Carnegie En-dowment for International Peace, 2018.
81. YILMAZ, Sibel, Kitlesel Akın (Sığınma) Durumunda Geçici Koruma Rejimi ve Asgari Muamele Standardı, Ankara, Seçkin Yayınları, 2016.
82. YILMAZ-EREN, Esra, Mülteci Hukukunda Geçici Koruma, Seçkin Yayınları, 2018.
83. ZELLUH, Erhan, “Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin İstihdam Bakımından Yasal Statüleri: Adana Örneği”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin 2018.
84. ZENGİNKUZUCU, Dikran M., “Türkiye’de Geçici Koruma Rejiminin Uluslararası Ölçütler Çerçevesinde Bir Değerlendirmesi”, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, S. 1, Aralık 2018, s. 37-62.
85. ZIMMERMANN, Susan, “Understanding Repatriation: Refugee Perspectives on the Importance of Safety, Reintegration, and Hope”, Population, Space and Place, S. 18, 2012, s. 45–57.