Fil Binit Takımları III (Âîn-i Ekberî’de Yer Almayan Fil Kontrol Araçları)

Öz

Filler İlk Çağ’dan günümüze insanlara hizmet etmiş çok değerli hayvanlardır. Bu hayvanlardan daha konforlu ve daha kontrollü bir şekilde istifade edebilmek için pek çok binit takımı geliştirilmiştir. Bununla birlikte zincirler, urganlar ve fil kancalarının genel adlarına yer verilmesi dışında Türk-İslâm kaynaklarında fil binit takımları ve işlevleri hakkında pek fazla malumat yer almamaktadır. Daha önce tarafımızca kaleme alınan “Âîn-i Ekberî’ye Göre Savaş Fillerinin Binit Takımları” ve “Fil Binit Takımları II (Âîn-i Ekberî’de Yer Almayan Savaş Fili Binit Takımları)” adlarını taşıyan iki makaleyle bu konudaki bilgi eksikliği giderilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada ise, fil kontrol araçları üzerinde durulmuştur. Fil kontrol araçlarını tespit edebilmek için müzelerde sergilenen konuyla ilgili objelerden, fil eğitimi ve terbiyesi hakkında yazılmış kitaplardan, Hindistan’da fillerin bakımı ve sağlığı hakkında yazılmış raporlardan, minyatür ve röyeflerden istifade edilmiştir. Günümüzde kullanılan önemli fil kontrol araçları da çalışmaya dâhil edilmiştir. Böylece hem tarihî kaynakların hem de modern kayıtların desteğiyle ulaşılabilen bütün fil kontrol araçları tanıtılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Fil Kontrol Araçları
• Fil Binit Takımları
• Filler
• Babürlüler
• Günümüz Hindistan’ı
• Günümüz Güney Asya Ülkeleri

Elephant Mounts III (Elephant Control Tools Not Included in Āîn-i Akbarī)

Abstract

Elephants are very valuable animals that have served people since the First Age. Many harnesses have been developed to make use of these animals in a more comfortable and controlled manner. However, there is not much information in the Turkish-Islamic sources about elephant harnesses and their functions, except for the general names of chains, ropes and elephant hooks. Previously, we tried to fill the lack of information on this subject with our two articles titled “Harnesses of War Elephants According to Âin-i Akbarî” and “Elephant Harnesses II (Elephant Harnesses Not Introduced in Âîn-i Ekberî)”. In this study, we focused on elephant control tools. In order to identify the elephant control tools, we benefited from the objects on display in museums, books written about elephant training and upbringing, reports written about the care and health of elephants in India, miniatures and reliefs. We also included important elephant control tools used today in the study. Thus, we introduced all the elephant control tools we could reach with the support of both historical sources and modern records.

Keywords

• Tools to Control Elephants
• Elephant Harnesses
• Elephants
• Mughals
• present day India
• Today’s South Asian Countries

Kaynakça

1. Ebu’l-fazl-ı ‘Âllâmî (1872, Reprint 1993). Âîn-i-Ekberî (Cilt I). Ed. H. Blochmann edited. Calcuta. (Özgün eser h. 998/1590- h. 1011/1602 tarihlidir).