Araştırma Makalesi

Daryush Shayegan’ın Doğu-Batı Karşıtlığı Üzerine Temel Fikirleri

Sayı: 64 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Daryush Shayegan’ın Doğu-Batı Karşıtlığı Üzerine Temel Fikirleri

Öz

Bu makalenin amacı, Daryush Shayegan’ın Doğu-Batı karşıtlığına yönelik düşüncelerini değerlendirmektir. Shayegan, iki uygarlık arasındaki kaotik durumu gelenek ve modernite üzerinden tahlil etmiştir. Shayegan’a göre, geleneği temsil eden Doğu düşüncesi ile moderniteyi simgeleyen Batı düşüncesi arasında aşılması güç bir zıtlık söz konusudur. Shayegan, bu zıtlıkta daha fazla zarar gören tarafın Doğu uygarlığı olduğuna inanmıştır. Shayegan, Doğu toplumlarının içinde bulunduğu durumu, düşünsel arka planında yer alan bir dizi kavram üzerinden anlamlandırmıştır. Fikrî zeminini de oluşturan bu kavramlar, yaralı bilinç, melez bilinç ve kültürel şizofrenidir. Shayegan’ın teorik ve pratik derinliğe sahip özgün kavramsallaştırmaları, içsel olarak Doğulu, dışsal olarak Batılı gibi yaşayan bireylerin algısal düzeyde yaşadığı karmaşıklığın anlaşılmasına katkı sunmuştur. Shayegan’a göre, zihin, geleneğin modernlikle karşılaştığı anda yaralı bilinç üretmektedir. İlerleyen aşamada, geleneksel ve modern değerlerin yamalandığı zihinsel parçalanma meydana gelmektedir. Bu evrede zihin, iki farklı düşünce arasında, yani melez bilinç altında tutarlı bir bütünlük oluşturmakta güçlük çekmektedir. Shayegan açısından bu safha, içselleştirilmemiş bir modernliğe karşılık gelmektedir. İki farklı kimliğin içinde yer alan melez bilincin hem Doğulu hem de Batılı gibi görünmesi, kültürel şizofreninin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Yaşanan durum, ne kadim kültürüne bütünüyle tutunmayı başaran ne de modernliği tamamıyla özümseyen bilişsel dağılmalara zemin hazırlamaktadır. Bu noktada makale, Shayegan’ın Doğu-Batı çatışmasında düşünsel derinlere uzanan söz konusu sorunları irdelemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ayoobi, E., Far, F. S. E., Mehr, A. D., Jahaghi, M. A. (2021). The places of tradition and modernity in the works and thought of Dariush Shayegan before the Islamic Revolution of Iran. International Journal of Political Science, 11(1), 109-120.
  2. Boroujerdi, M. (2001). İran entelektüelleri ve Batı. (Çev: Gedikli, F.). Yöneliş. Gharayagh-Zandi, D. (2005). Intellectualism, identity and modernism in Iran: An cognivite approach. An Iranian Quarterly, 6(3-4), 77-94.
  3. Göle, N. (2011). Melez desenler: İslâm ve modernlik üzerine. (4. Baskı). Metis Yayınları.
  4. Göle, N. (2016). Modern ve mahrem: Medeniyet ve örtünme. (13. Baskı). Metis Yayınları.
  5. Hoffman, D. (2002). Beyond public diplomacy. Council on Foreign Relations, 81(2), 83-95.
  6. Jeshvaghani, M. S. (2024). Forthy-piece identity, post-secularism and post-modern discourse (An analysis of the ideas of late Darius Shayegan). Sociological Cultural Studies, Institute for Humanities and Cultural Studies, Quarterly Journal, 15(3), 177-203. https://www.doi.org/10.30465/scs.2024.48467.2840.
  7. Shayegan, D. (1984). Ideology as a meeting point between two worlds. M. Cazenave (Ed.). Science and Consciousness: Two Views of the Universe, Pergamon Press, 391-397.
  8. Shayegan, D. (1999). The horizon of mixed influences. F. Mayor (Ed.), Letters to Future Generations, UNESCO Publishing, 153-162.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültür Sosyolojisi , Modernleşme Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

9 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 64

Kaynak Göster

APA
Nükte, S. (2025). Daryush Shayegan’ın Doğu-Batı Karşıtlığı Üzerine Temel Fikirleri. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 64, 303-318. https://doi.org/10.35237/suitder.1731621