Daryush Shayegan’s Core Ideas on the East-West Dichotomy

Yıl 2025, Sayı: 64, 303 - 318, 31.12.2025

Serdar Nükte

https://doi.org/10.35237/suitder.1731621

Öz

The objective of this article is to critically assess Daryush Shayegan's perspectives on the dichotomy between Eastern and Western civilizations. Shayegan scrutinized the tumultuous interactions between these two cultural spheres through the lenses of tradition and modernity. He posited that there exists an insurmountable dichotomy between Eastern thought, emblematic of tradition, and Western thought, representative of modernity. Shayegan contended that Eastern civilization bears the greater burden in this dichotomy. He interpreted the predicament of Eastern societies through a series of conceptual frameworks rooted in his intellectual background, namely wounded consciousness, hybrid consciousness, and cultural schizophrenia. Shayegan's original conceptualizations, characterized by both theoretical and practical depth, have significantly contributed to understanding the complexities faced by individuals who internally identify as Easterners while externally adopting Western identities at a perceptual level. According to Shayegan, the encounter between tradition and modernity engenders a wounded consciousness. Subsequently, a phase of mental fragmentation ensues, wherein traditional and modern values are superficially amalgamated. During this phase, the mind struggles to synthesize a coherent whole from these disparate thoughts, resulting in a hybrid consciousness. Shayegan argued that this phase corresponds to an uninternalized modernity. The existence of a hybrid consciousness, straddling both Eastern and Western identities, precipitates the emergence of cultural schizophrenia. This condition fosters cognitive disintegration, wherein individuals neither fully adhere to their ancient cultural heritage nor wholly assimilate modernity. This article endeavors to explore these issues, delving into the intellectual depths of Shayegan's analysis of the East-West conflict.

Anahtar Kelimeler

Daryush Shayegan , East-West dichotomy , Wounded consciousness , Hybrid consciousness , Cultural schizophrenia

Daryush Shayegan’ın Doğu-Batı Karşıtlığı Üzerine Temel Fikirleri

Öz

Bu makalenin amacı, Daryush Shayegan’ın Doğu-Batı karşıtlığına yönelik düşüncelerini değerlendirmektir. Shayegan, iki uygarlık arasındaki kaotik durumu gelenek ve modernite üzerinden tahlil etmiştir. Shayegan’a göre, geleneği temsil eden Doğu düşüncesi ile moderniteyi simgeleyen Batı düşüncesi arasında aşılması güç bir zıtlık söz konusudur. Shayegan, bu zıtlıkta daha fazla zarar gören tarafın Doğu uygarlığı olduğuna inanmıştır. Shayegan, Doğu toplumlarının içinde bulunduğu durumu, düşünsel arka planında yer alan bir dizi kavram üzerinden anlamlandırmıştır. Fikrî zeminini de oluşturan bu kavramlar, yaralı bilinç, melez bilinç ve kültürel şizofrenidir. Shayegan’ın teorik ve pratik derinliğe sahip özgün kavramsallaştırmaları, içsel olarak Doğulu, dışsal olarak Batılı gibi yaşayan bireylerin algısal düzeyde yaşadığı karmaşıklığın anlaşılmasına katkı sunmuştur. Shayegan’a göre, zihin, geleneğin modernlikle karşılaştığı anda yaralı bilinç üretmektedir. İlerleyen aşamada, geleneksel ve modern değerlerin yamalandığı zihinsel parçalanma meydana gelmektedir. Bu evrede zihin, iki farklı düşünce arasında, yani melez bilinç altında tutarlı bir bütünlük oluşturmakta güçlük çekmektedir. Shayegan açısından bu safha, içselleştirilmemiş bir modernliğe karşılık gelmektedir. İki farklı kimliğin içinde yer alan melez bilincin hem Doğulu hem de Batılı gibi görünmesi, kültürel şizofreninin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Yaşanan durum, ne kadim kültürüne bütünüyle tutunmayı başaran ne de modernliği tamamıyla özümseyen bilişsel dağılmalara zemin hazırlamaktadır. Bu noktada makale, Shayegan’ın Doğu-Batı çatışmasında düşünsel derinlere uzanan söz konusu sorunları irdelemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Daryush Shayegan , Doğu-Batı karşıtlığı , Yaralı bilinç , Melez bilinç , Kültürel şizofreni.

Kaynakça

• Ayoobi, E., Far, F. S. E., Mehr, A. D., Jahaghi, M. A. (2021). The places of tradition and modernity in the works and thought of Dariush Shayegan before the Islamic Revolution of Iran. International Journal of Political Science, 11(1), 109-120.
• Boroujerdi, M. (2001). İran entelektüelleri ve Batı. (Çev: Gedikli, F.). Yöneliş. Gharayagh-Zandi, D. (2005). Intellectualism, identity and modernism in Iran: An cognivite approach. An Iranian Quarterly, 6(3-4), 77-94.
• Göle, N. (2011). Melez desenler: İslâm ve modernlik üzerine. (4. Baskı). Metis Yayınları.
• Göle, N. (2016). Modern ve mahrem: Medeniyet ve örtünme. (13. Baskı). Metis Yayınları.
• Hoffman, D. (2002). Beyond public diplomacy. Council on Foreign Relations, 81(2), 83-95.
• Jeshvaghani, M. S. (2024). Forthy-piece identity, post-secularism and post-modern discourse (An analysis of the ideas of late Darius Shayegan). Sociological Cultural Studies, Institute for Humanities and Cultural Studies, Quarterly Journal, 15(3), 177-203. https://www.doi.org/10.30465/scs.2024.48467.2840.
• Shayegan, D. (1984). Ideology as a meeting point between two worlds. M. Cazenave (Ed.). Science and Consciousness: Two Views of the Universe, Pergamon Press, 391-397.
• Shayegan, D. (1999). The horizon of mixed influences. F. Mayor (Ed.), Letters to Future Generations, UNESCO Publishing, 153-162.
• Shayegan, D. (2008). Batı karşısında Asya. (2. Baskı). D. Örs (Çev). Anka Yayınları.
• Shayegan, D. (2014). Melez bilinç. (2. Baskı). H. Bayrı (Çev). Metis Yayınları.
• Shayegan, D. (2015). Dialogue among civilizations: A brief review. J. Sebit, J. & J. Garsdal, J. (Ed.), How is Global Dialogue Possible?: Foundational Research on Values, Conflicts, and Intercultural Thought, Berlin: Walter de Gruyter GmbH, 11-18.
• Shayegan, D. (2016). Din devrimi nedir?. N. Özakıncı (Çev). Sitare Yayınları.
• Shayegan, D. (2017). Yaralı bilinç: Geleneksel toplumlarda kültürel şizofreni. (5. Baskı). H. Bayrı (Çev). Metis Yayınları. Tığlı, A. (2017). İran’da entelektüel dinî düşünce hareketi. Mana Yayınları.