Karl Popper’ın Metafizik Temelli Bilim Tasarımı ve Yanlışlanabilirlik İlkesi Problemi

Öz

Bir bilim felsefecisi olan Karl Popper’ın düşünceleri çoğu zaman ilginç ve çekici bulunmuştur. Bunun en önemli nedenlerinden biri bilimin yapısı, yöntemi ve işleyişi hakkında klasik bilim tasarımını eleştirerek kendine has bir bilim tasarımı ve yöntemi oluşturmasından kaynaklanmaktadır. Bilimin ve bilimsel düşüncenin genellikle metafiziksel öğelerden meydana geldiğini vurgulayarak bilim tasarımının temeline metafiziksel unsurları yerleştirmiştir. Bu çalışmada bilim tasarımının temelinde neden metafiziksel unsurlar olması gerektiği ve bu tasarımın klasik bilim tasarımından nasıl farklılaştığı tartışılmaya çalışılacaktır. Klâsik bilim tasarımına sıkı sıkıya bağlı olan mantıkçı pozitivizmin Popper ile bağlantısı üzerinde durularak benzeşen ve farklılaşan hususlar belirlenmeye çalışılarak, mantıkçı pozitivizmin Popper için ne derecede önemli bir düşünce yapısına sahip olabileceği üzerinde durulacaktır. Bunun yanında klasik bilim tasarımında yaygın olarak kabul görülen tümevarım yöntemini ve doğrulanabilirlik ilkesini hangi gerekçelerle reddettiği üzerinde durulacaktır. Popper, klasik bilim tasarımındaki yöntemler yerine yanlışlanabilirlik ilkesinin, bilimin yapısını, yöntemini ve işleyişini açıklamada daha iyi olduğu düşüncesindedir. Bu çalışmada yalnızca bir öneri olarak değerlendirilebilecek olan Popper’ın bu düşüncesi ve beraberinde oluşabilecek muhtemel problemler tartışılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Karl Popper
• Yanlışlanabilirlik
• Metafizik
• Bilim Tasarımı
• Bilimin Yöntemi

Karl Popper's Design of Science Based on Metaphysics and the Problem of Falsifiability Principle

Öz

The ideas of Karl Popper, a philosopher of science, have often been found interesting and appealing. One of the most important reasons for this is that he criticized the classical conception of science regarding its structure, method, and operation, thereby creating his own unique conception and method of science. By emphasizing that science and scientific thought are generally composed of metaphysical elements, he placed metaphysical elements at the foundation of the conception of science. This study will attempt to discuss why metaphysical elements should be at the foundation of the conception of science and how this conception differs from the classical conception of science. Focusing on the connection between logical positivism, which is closely tied to classical scientific design, and Popper, this study will attempt to identify similarities and differences, and will focus on the extent to which logical positivism may be an important intellectual structure for Popper. In addition, the reasons for rejecting the inductive method and the principle of verifiability, which are widely accepted in the classical scientific design, will be discussed. Popper believes that the principle of falsifiability is better than the methods in the classical conception of science for explaining the structure, method, and functioning of science. This study will attempt to discuss Popper's idea, which can only be considered a suggestion, and the potential problems that may arise with it.

Anahtar Kelimeler

• Karl Popper
• Falsifiability
• Metaphysics
• Design of Science
• Method of Science

Kaynakça

1. Akrami, M. (2009). The Difficulties with Popper’s Nontraditional Conception of Metaphysics. Rethinking Popper, ed. Zuzana Parusniková and Robert S. Cohen, Boston Studies in the Philosophy of Science, Spiringer, Volume 272, 397-416.
2. Ayer, A. J. (1948). Symposium: What Can Logic Do for Philosophy? Proceedings of the Aristotelian Society, Supplementary Volumes, Vol. 22, 141-178.
3. Ayer, A. J. (1973). The Central Questions of Philosophy. Penguin Books.
4. Chalmers, A. F. (2021). Bilim Dedikleri (4. Baskı). (H. Arslan, Çev.). Paradigma Yayınları.
5. Gattei, S. (2009). Karl Popper’s Philosophy of Science (Rationality Without Foundations). Routledge.
6. Gorton, W. A. (2006). Karl Popper and Social Sciences. State University of New York Press.
7. Güzel, C. (1998). Sağduyu Filozofu: Popper (İkinci Basım). Bilim ve Sanat Yayınları.
8. Hacohen, M. H. (1998). Karl Popper, the Vienna Circle, and Red Vieanna. Journal of the History of Ideas, University of Pennsylvania Press, Vol. 59, No. 4. 711-734.

9. Kraft, V. (1974). Popper and the Vienna Circle. P. A. Schilpp (Ed.), The Philosophy of Karl Popper (ss. 185-204) içinde. The Library of Living Philosophers, Open Court Publishing, Book I.
10. Lipton, P. (1995). Popper and Reliabilism. A. O’Hear (Ed.), Karl Popper: Philosophy and Problems (ss. 31-43) içinde. Cambridge University Press.
11. Manafov, R. (2024). Karl Popper Aklı (2. Baskı). İz Yayıncılık.
12. Naraniecki, A. (2010). Neo-Positivist or Neo-Kantian? Karl Popper and the Vienna Circle. Philosophy, Cambridge University Press, Vol. 85, No. 334, 511-530.
13. Parusniková, Z. (2018). Reason and Scepticism: Hume And Popper. Commission for the Defense of Doctoral Dissertations in the Field of Philosophy, Institute of Philosophy AS CR, v. v. İ, 1-39.
14. Parvin, P. (2010). Karl Popper (Major Conservative and Libertarian Thinkers). Volume 14, The Continuum International Publishing.
15. Pigliucci, M. (2010). Nonsence on Stilts: How to Tell Science from Bunk. The University of Chicago Press.
16. Popper, K. (1940). What is Dialectic? Mind (New Series), Vol. 49, No 196, 403-426.
17. Popper, K. (1958). Back to the Pre-Socratics: The Presidential Address. Proceeding of the Aristotelian Society, New Series, Vol 59, 1-24.
18. Popper, K. (1970). Reason or Revolution?. European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie / Europäisches Archiv für Soziologie, Cambridge University Press, Vol. 11, No. 2, 252-262.
19. Popper, K. (1974). Karl Popper: ‘Replies to My Critics’. P. A. Schilpp (Ed.), The Philosophy of Karl Popper. The Library of Living Philosophers, Open Court Publishing, Book II, Volume XIV, 959-1197.
20. Popper, K. (1979). Objective Knowledge (An Evolutionary Approach). Clarendon Press.
21. Popper, K. (1985a). Knowledge without Authority. D. Miller (Ed.), Popper Selections (ss. 46-57) içinde. Princeton University Press.
22. Popper, K. (1985b). Scientific Method. D. Miller (Ed.), Popper Selections (ss. 133-142) içinde, Princeton University Press.
23. Popper, K. (1985c). The Aim of Science. D. Miller (Ed.), Popper Selections (ss. 162-170) içinde, Princeton University Press.
24. Popper, K. (1985ç). The Growth of Scientific Knowledge. D. Miller (Ed.), Popper Selections (ss. 171-180) içinde, Princeton University Press.
25. Popper, K. (1985d). The Problem of Induction. D. Miller (Ed.), Popper Selections (ss. 101-117) içinde, Princeton University Press.
26. Popper, K. (1985e). Two Kinds of Definitions. D. Miller (Ed.), Popper Selections (ss. 87-100) içinde, Princeton University Press.
27. Popper, K. (1985f). Realism and the Aim of Science. W. W. Bartley (Ed.), Routledge.
28. Popper, K. (1989). Conjectures and Refutations (The Growth of Science Knowledge) (Fifth Edition). Routledge.
29. Popper, K. (1994). Science Problems, Aims, Responsibilities. M. A. Notturno (Ed.), The Myth of the Framework (In defence of Science and Rationality) (ss. 82-111) içinde, Routledge.
30. Popper, K. (2005a). Batı Neye İnanıyor? (İ. Aka, Çev.), Daha İyi Bir Dünya Arayışı (2. Baskı, ss. 221-242) içinde, Yapı Kredi Yayınları.
31. Popper, K. (2005b). Bilgi ve Bilgisizlik Hakkında (İ. Aka, Çev.), Daha İyi Bir Dünya Arayışı (2. Baskı, ss. 43-56) içinde, Yapı Kredi Yayınları.
32. Popper, K. (2005c). The Problem of Demarcation. N. Warburton (Ed.), Philosophy: Basic Readings (ss. 247-257) içinde, Routledge.
33. Popper, K. (2006). Bitmeyen Arayış (Bir Entellektüelin Yaşam Öyküsü) (M. Acar, Çev.). Plato Film Yayınları.
34. Popper, K. (2009). The Two Fundamental Problems of the Theory of Knowledge. A. Pickel (Translated). Routledge.
35. Popper, K. (2016). Hayat Problem Çözmektir (6. Baskı) (A. Nalbant, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
36. Popper, K. (2017). Bilimsel Araştırmanın Mantığı (7. Baskı). (İ. Aka ve İ. Turan, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
37. Ribeiro, C. (2014). Karl Popper’s Conception of Metaphysics and Its Problems. Principia, 18 (2), 209-226.
38. Sel, M. (2024). Alfred Jules Ayer Açısından Mantıkçı Pozitivizm ve Karl Popper’da Bilimin Sınırlarını Çizme Sorunu (Yayımlanmamış doktora tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
39. Sel, M. (2025). Alfred Jules Ayer’de Metafizik Eleştirisi ve Doğrulanabilirlik Problemi. Felsefe Dünyası (81), 132-147.
40. Tichy, P. (1974). On Popper’s Definitions of Verisimilitude. British Journal for the Philosophy of Science, 25 (2), 155-188.
41. Volonté, P. (2006). The Social Content of Scientific Knowledge Production and the Problem of Demarcation. Pragmatics & Cognition, 14:3, 527-568.
42. Worrall, J. (1995). ‘Revolution in Permanence’: Popper on Theory-Change in Science. A. O’Hear (Ed.), Karl Popper: Philosophy and Problems (ss. 75-102) içinde, Cambridge University Press.