SAKARYA NEHRİ HAVZASI AYLIK AKIM VERİLERİNİN PARAMETRİK OLMAYAN YÖNTEMLERLE TREND ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada Sakarya havzasında bulunan ve EİE tarafından işletilen 11 adet akım gözlem istasyonunun aylık ortalama akım verileri kullanılmıştır. Aylık akım verilerinin lineer trendlerini tespitetmek için, parametrik olmayan üç farklı metot (Spearmanın Rho, Senin T ve Mevsimsel Mann-Kendall testleri) kullanılmıştır. Trendlerin lineer eğimleri, Sen tarafından geliştirilen ve parametrik olmayan bir metot olan Senin trend eğim metodu kullanılarak hesaplanmıştır. Trend başlangıç yılları parametrik olmayan Mann-Kendall Mertebe Korelasyon testi ile belirlenmiştir. Ayrıca, Van Belle ve Hughes tarafından geliştirilen bir metot kullanılarak, aylık trendlerdeki homojenlikler kontrol edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda incelenen 11 istasyona ait toplam 132 ayın %64ünde 0.05 önem seviyesinde anlamlı trendler tespit edilmiştir. Trend tespit edilen aylardaki değişim genellikle azalan yönde olmuştur. 1221ve 1243 numaralı istasyonlar azalan yönde değişimin en fazla olduğu istasyonlardır ve bu istasyonlar havzanın kuzey batı kısmında yer almaktadır. 1216 ve 1226 numaralı istasyonlar dışındaki diğer bütün istasyonların maksimum negatif eğimleri Mart ayında tespit edilmiştir. Mart ayı 10 istasyonla en fazla trend tespit edilen ay olmuştur ve trendlerin hepsi azalan yöndedir. Aynı zamanda Mart ayı maksimum eğimin de en fazla gözlendiği ay olmuştur. 5 istasyonla Nisan ayı en az trend tespit edilen aydır. 1980liyıllar trend başlangıç yılı olarak en fazla gözlenen yıllar olmuştur. Van Belle ve Hughes Homojenlik testi sonuçlarına göre ise havzada global bir trende rastlanamamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Akım verileri, Mevsimsel Kendall, Sen T, Spearman Rho, Van Belle ve Hughes

Trend Analysis of Monthly Streamflow Data by Using Nonparametric Methods in Sakarya River Basin

Abstract

In this study, monthly streamflow data of eleven stations operated by EIE (ElectricalPower Resources Survey and Development Administration) located at Sakarya river basin wereinvestigated. Three different non-parametric trend tests (Sens T, the Spearmans Rho and the SeasonalKendall tests) were selected to determine linear trends of monthly flow data. The linear slopes of trendswere calculated by using a non-parametric estimator developed by Sen. The beginning of trends wasdetermined by using the Mann-Kendall rank correlation test. In addition, homogeneities in monthlytrends were tested by using a method developed by Van Belle and Hughes. According to the analysescarried out; meaningfull trends are determined (at the 0.05 significance level) in 64% of total 132 monthof 11 stations. Generally, the determined changes are in decreasing trend. The decreasing trend ismaximum in the stations 1221 and 1243 and they are located in northwest of the basin. Maximumnegative slopes are determined in March for all stations except for stations 1216 and 1226. March is theone in which maximum number of trend is determined (10 station) and all of trends are downward. AlsoMarch is the month in which maximum slope is observed. April is the month in which least trend isdetermined (5 station). The beginning of trends was observed in the early 1980s. According to the VanBelle and Hughes Homogeneity test, there is no global trend in the basin.

Keywords

• Streamflow data, Sen’s T, Spearman’s Rho, Seasonal Kendall, Van Belle and Hughes