FREKANS ANALİZİNDE ALTERNATİF BİR PARAMETRE TAHMİN METODU
Öz
Taşkınlar, sağanaklar ve kurak akımlar gibi ekstrem hidrolojik olayların frekans analizi, su kaynakları sistemlerinin planlanması, boyutlandırılması ve işletilmesi açısından büyük önem arz ettiği gibi, bu ekstrem olayların ekonomik ve sosyal açıdan olumsuz sonuçlarından kaçınma konusunda da büyük fayda sağlamaktadır. Frekans analizinin önemli adımlarından biri uygun dağılım modelinin parametrelerinin tahmin edilmesidir. Bu makalede, merkezi eğilimin robust (sağlam) bir parametresi olan M (medyan), istatistiksel saçılmayı gösteren robust parametre IQR (kuartiller arası uzaklık) ve kuartil çarpıklık katsayısı QCs istatistiklerini kullanan alternatif bir parametre tahmin metodu (RİM) (Robust İstatistikler Metodu) anlatılmaktadır. Çalışma kapsamında, özellikle hidrolojik frekans analizinde yaygın bir şekilde kullanılan altı farklı olasılık dağılım fonksiyonuna (Normal, 2 ve 3 parametreli lognormal, Gamma, Gumbel, ve genelleştirilmiş ekstrem değer GEV) yer verilmiştir. Medyan ve kuartiller arası uzaklık gibi robust istatistiklerin kullanılmasının, aykırı gözlemlerin varlığından veya değişiminden kaynaklanan etkilere karşı daha güvenli parametre tahmini sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada sayısal örnekler olarak, altı yağış istasyonunun 24 saat süreli yıllık maksimum yağış şiddeti verileri kullanılmıştır. Son olarak, Robust İstatistikler Metodu ile elde edilen parametreler kullanılarak hesaplanan belli olasılıklı tahminler (kuantiller), Maksimum Olabilirlik Metodu, Momentler Metodu ve Olasılık Ağırlıklı Momentler Metodu gibi geleneksel parametre tahmin metotlarıyla elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abramowitz, M., Stegun, I. A., 1984, Handbook of Mathematical Functions with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables, A Wiley - Interscience Publication, John Wiley & Sons, Inc., New York.
- Ahmad, I., Fawad, M., Akbar, M., Abbas, A., Zafar, H. 2016, “Regional Frequency Analysis of Annual Peak Flows in Pakistan Using Linear Combination of Order Statistics”, Polish Journal of Environmental Studies, Vol. 25, 6.
- Atroosh, K.B., Moustafa, A. T., 2012, “An Estimation of the Probability Distribution of Wadi Bana Flow in the Abyan Delta of Yemen”, Journal of Agricultural Science, Vol. 4, No. 6
- Chow, V. T., Maidment, D. R., Mays, L. W., 1988, Applied Hydrology, McGraw-Hill, New York. Greenwood, J. A., J. M. Landwehr, N. C. Matalas, J. R. Wallis, 1979, “Probability Weighted Moments: Definition and Relation to Parameters of Several Distributions Expressible in Inverse Form”, Water Resources Research, Vol. 15, pp. 1049-1054.
- Gumbel, E. J., 1958, Statistics of Extreme, Columbia University Press, 375 pp.
- Haktanır, T, Cobaner, M., Kisi O., 2010, “Frequency Analyses of Annual Extreme Rainfall Series from 5 Min to 24 h”, Hydrological Processes, Vol. 24, pp. 3574–3588.
- Hosking, J. R. M. 1986, The Theory of Probability Weighted Moments Research Report RC12210, IBM Research Division, Yorktown Heights, N.Y.
- Jee, H. K, Yeo, W. K, Kim, J. H, Lee, S., 2008, Rainfall Intensity Duration Frequency (IDF) Analysis for the Asia Pasific Region ,Chapter 8, 76-81, ‘Technical Documents in Hydrology’, No:2, Asian Pasific FRIEND, International Hydrological Programme, UNESCO Jakarta Office, Indonesia.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ömer Levend Aşıkoğlu
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
1 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
21 Şubat 2017
Kabul Tarihi
2 Haziran 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 5 Sayı: 4