Mesnevî-i Şerîf’te Yer Alan “Bir Adamın Ayının Vefâkârlığına Güvenmesi” Başlıklı Hikâyenin Farklı Tercüme ve Şerhlere Göre Değerlendirilmesi
Öz
Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî’nin vefatının üzerinden sekiz yüz yılı aşkın bir zaman geçse de fikirleri ve özellikle Mesnevî’si güncelliğini korumaktadır. Mesnevî’nin 14. yüzyıldan günümüze kadar birçok tercüme ve şerhi yapılmış olup bu çalışmalar hâlen devam etmektedir. Mevlâna, Mesnevî’de üzerinde durduğu hemen her konuyla alâkalı hikâyeleri fikirlerinin arasına ustaca yerleştirmiştir. Mesnevî’deki hikâyeler; hayatın her yönünü kapsayan, insanları farklı konularda düşündüren orijinal metinlerdir. Bu hikâyelerden birisi de, Mesnevî’nin II. cildinin 1922-2129. beyitleri arasına serpiştirilmiş olan, toplam 135 beyitten müteşekkil “Bir Adamın Ayının Vefâkârlığına Güvenmesi” başlıklı hikâyedir. Bu makalede; ilgili hikâye toplam 22 Mesnevî tercüme ve şerhinden yola çıkarak farklı açılardan değerlendirilmiş, bu vesileyle Mesnevî mütercim/şârihlerinin konuyu ele alış şekilleriyle ilgili birtakım sonuçlara ulaşılmıştır. Burada ilgili hikâye özelinde eserleri incelenen Mesnevî mütercim/şârihlerinin adlarını kronolojik olarak şöyle sıralayabiliriz: Âsafî (Dal) Mehmed Çelebi, Şem‘î Şem‘ullâh, Ankaravî İsmail Rusûhî, Derviş Muhammed Şifâyî, Nahîfî, Mehmed Şâkir Efendi, M. Murad Nakşbendî, Fazlullâh Rahîmî, Ahmed Avni Konuk, Tâhirü’l-Mevlevî, Veled Çelebi İzbudak, M. Muhlis Koner, Abdülbâki Gölpınarlı, Âmil Çelebioğlu, Şefik Can, Ahmet Metin Şahin, Adnan Karaismailoğlu, H. Hüseyin Top, Mehmet Kanar, Derya Örs, Hicabi Kırlangıç ve Muharrem Derici.
Anahtar Kelimeler
Mesnevî, Hikâye, Tercüme, Şerh, Özet, Mukayese.
Destekleyen Kurum
Bu çalışma hiçbir kurum tarafından desteklenmemiştir.
Proje Numarası
Proje kapsamında çalışılmamıştır.
Teşekkür
Makaleyi değerlendirmeye alacak olan dergi editörlüğüne teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Ağır, H. M. (2010). Hulâsatü’ş-Şürûh Adlı Mesnevî Şerhinin 2. Cildinin 103-204 Varaklarının Günümüz Harflerine Aktarılması ve İncelemesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Üniversitesi.
- Ahmed Eflâkî (1964). Âriflerin Menkıbeleri. (Çev. Tahsin Yazıcı), Şark İslam Klasikleri: 26, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
- Aladağ, M. Ş. (2021). Âyetlerin İktibâsında Öne Çıkan Edebî Gayeler: Klasik Arap Edebiyatı Özelinde. Balıkesir İlahiyat Dergisi, (13), 95-117.
- Ankaravî İsmâil Rusûhî (1872). Şerh-i Mesnevî (Mecmû‘atü’l-Letâ’if ve Matmûratü’l-Ma‘ârif) I-VII. İstanbul: Matbaa-i Âmire.
- Âsafî (Dal) Mehmed Çelebi. Cezîre-i Mesnevî. Milli Kütüphane, Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, No: 407.
- Aydemir, A. (1988). Abese Sûresi. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. I, ss. 305-306). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Beytur, M. B. (1965). Mesnevi Gözüyle Mevlâna, Şiirleri, Aşk ve Felsefesi. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası.
- Buhârî, (1988). Sahîh-i Buhârî ve Tercemesi. (Çev. Mehmed Sofuoğlu), İstanbul: Ötüken Yayınları.
- Can, Ş. (1997). Konularına Göre Açıklamalı Mesnevî Tercümesi I-III. İstanbul: Ötüken Yayınları.
- Cengiz, A. (2021). Derviş Muhammed Şifâyî, e’ş-Şerhu’l -Kitâbi’l-Mesneviyyi’l-Ma‘neviyyi’l-Muhtasar, Cilt 2 (İnceleme-Metin-Sözlük). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Niğde: Ömer Halisdemir Üniversitesi.