Resim Sanatında Pan’dan Manzaranın Doğuşu
Öz
İnsanlık sanatsal olarak nitelendireceğimiz ilk faaliyetlerden itibaren içinde yaşadığı doğayı resmetmeye ve yansıtmaya çalışmıştır. Manzara resmi olarak adlandırabileceğimiz anlayış başta Uzak Doğu olmak üzere dinsel bir tefekkürle ilgilidir. Avrupa’da 14. yüzyıldan itibaren geliştirilen perspektif tekniği iki boyutlu bir yüzeyde üçüncü boyut algısı yaratarak manzara için daha gerçekçi temsilleri olanaklı kılmış; 15. yüzyılda Rönesans hareketiyle ressamlar insanın içinde yaşadığı doğayı ve kenti ayrıntılarıyla resmetmeye başlamışlardır. 17. yüzyıla gelindiğinde Hollanda-Felemenk resmi manzaraya daha dünyevi bir sakinlik vererek güncel hayatı sanata dahil etmiştir. 18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl başında ise sanatçılar, Alman Romantizmi ile Yüce’nin estetiği çerçevesinde manzarayı yer yer insansız resmederek içsel bir bakış açısı geliştirmişlerdir. Enkaz estetiği ile ele alınan metruk mekanlar, başta melankoli olmak üzere insani duygulanım alanları yaratmıştır. Manzaranın gelişimi, insanlığın görme biçimi ve kültürü içinde zamanla pitoresk dediğimiz resimselliğin oluşmasında önemli dönüşüm aşamalarından biridir. 19. yüzyılda Modernizm geçmişin manzara resmine yeni yorumlar getirir. Hızlı fırça vuruşları ve kalın boya tabakaları ile doğaçlamaya yönelerek zamansallığın yakalanmaya çalışılması, konudan bağımsız olarak resmin kendisine dönük algılamayı talep eder. Biçim bozma-deformasyon, soyutlama ve düz renk alanlarının kullanımı modern manzarayı kuran araçlara-yaklaşımlara dönüşür. Manzaraya dönük ilgi günümüzde afiş tasarımından fotoğrafa ve sinemaya uzanan geniş bir alanda yeni teknolojilerin de kullanımıyla varlığını sürdürmektedir.
Anahtar Kelimeler
Manzara, Rönesans, Romantizm, Modernizm, Yüce, Hollanda Resmi
Kaynakça
- Aksakal, H. (2018, 20 Mart). Romantizm nedir?. Eleştirel Kültür. https://www.ekdergi.com/romantizm-nedir/
- Aksakal, H. (2019, 16 Eylül). Uçurum kenarındaki ressam: Caspar David Friedrich. Eleştirel Kültür. https://www.ekdergi.com/ucurumun-kenarindaki-ressam-caspar-david-friedrich/
- Artun, A. (2019, 19 Ocak). Bakış açısı, perspektif ve öznenin oluşumu. E-Skop Sanat Tarihi Eleştiri. https://www.e-skop.com/skopbulten/bakis-acisi-perspektif-ve-oznenin-olusumu-ulus-baker-okumalari/4348
- Bonnefoy, Y. (2018). Dinler ve mitolojiler sözlüğü-2. (E. L. Yılmaz, Çev.) Alfa Yayınları.
- Brueghel, P. (1560). Landscape with the fall of Icarus [Tuval üzerine yağlıboya]. The Royal Museums of Fine Arts, Brussels, Belgium. https://donusumler.blogspot.com/2019/03/ikarusun-dususu-srasnda-bir-manzara.html
- Cézanne, P. (1895). Mont Sainte-Victoire [Tuval üzerine yağlıboya]. Barnes Foundation, Lower Merion, Pennsylvania, PA, United States. https://www.wikiart.org/en/paul-cezanne/mont-sainte-victoire-3
- Cheng, F. (2006). Boşluk ve doluluk. (K. Özsezgin, Çev.) İmge Yayınları.
- Cheshire, L. (2019). Sanatın önemli anları. (E. Açanal, Çev.) Hep Kitap.
- Constable, J. (1816). Wivenhoe Park [Tuval üzerine yağlıboya]. National Gallery of Art, Washington, United States. https://arthive.com/johnconstable/works/342538~Wivenhoe_Park_Essex
- da Vinci, L. (1503-1506). Mona Lisa [Yağlıboya]. The Louvre, Paris, France. https://www.istanbulsanatevi.com/sanatcilar/soyadi-d/da-vinci-leonardo/leonardo-da-vinci-mona-lisa-548/