Derleme

İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme

Sayı: 58 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, infodemiye neden olan bilgi düzensizliklerinin tüketici davranışı üzerindeki etkisini sistematik bir derleme yoluyla araştırmaktır. Bilgi düzensizlikleri ve tüketici ilişkisiyle ilgili çok sayıda çalışmanın olması, konuyla ilgili bütünsel bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda infodemi olgusuyla ilgili tüketicilerde farkındalık oluşturulması ve bilimsel bir temel oluşturularak araştırmacılara konu ile ilgili bir araştırma rehberi sunulması hedeflenmektedir. Bu amaçlarla Sistematik Literatür İncelemeleri için Bilimsel Prosedürler ve Gerekçeler (SPAR-4-SLR) kullanılarak 40 makale sistematik olarak analiz edilmiştir. Daha sonra bulgular; Teori, Bağlam, Özellikler ve Metodoloji (Theory, Context, Characteristics, and Methodology-TCCM) çerçevesi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgularla infodeminin tüketici üzerindeki etkisini inceleyen teorik temeller (teori), bu ilişkide kullanılan sektörler ve coğrafi odak noktaları (bağlam), infodemiye neden olan bilgi düzensizlikleri çeşitleri ve tüketicileri nasıl etkilediği (özellik), kullanılan araştırma yöntemleri (metodoloji) ortaya konulmuştur. Bu sistematik derlemenin, mevcut literatüre ilişkin bir harita sunarak bilgi birikimini genişleteceğine ve gelecekteki araştırmalar için içgörüler barındırdığına inanılmaktadır. Mevcut ulusal literatür kapsamında bu çalışma, TCCM çerçevesini kullanan bu konudaki ilk araştırma olma niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

İnfodemi, Bilgi Düzensizlikleri, Mezenformasyon, Dezenformasyon, Malenformasyon, Tüketici Davranışı, TCCM Çerçevesi

Kaynakça

  1. Abuhaloob, L., Purnat, T. D., Tabche, C., Atwan, Z., Dubois, E., & Rawaf, S. (2024). Management of Infodemics In Outbreaks Or Health Crises: A Systematic Review. Frontiers In Public Health, 12, 1-8. doi: 10.3389/Fpubh.2024.1343902
  2. Agbo, F. J., Sanusi, I. T., Oyelere, S. S., & Suhonen, J. (2021). Application of Virtual Reality in Computer Science Education: A Systemic Review Based on Bibliometric and Content Analysis Methods. Education Sciences, 11(142), 1-23. doi: 10.3390/educsci11030142
  3. Ahmed, R. R., Streimikiene, D., Rolle, J. A., & Duc, P. A. (2020). The Covid-19 Pandemic and The Antecedants for The Impulse Buying Behavior of Us Citizens. Journal of Competitiveness, 12(3), 5-27. doi: 10.7441/Joc.2020.03.01
  4. Albalate, D., & Gragera, A. (2022). Misinformation and Misperception in The Market for Parking. Travel Behaviour and Society, 28, 227-236. doi: 10.1016/J.Tbs.2022.03.005
  5. Ali, M., Gomes, L. M., Azab, N., Souza, J. G. D., Sorour, M. K., & Kimura, H. (2023). Panic Buying and Fake News in Urban vs. Rural England: A Case Study of Twitter During COVID-19. Technological Forecasting and Social Change, 193, 1-13. doi: 10.1016/J.Techfore.2023.122598
  6. Aljanabi, A. R. A. (2023). The Impact of Economic Policy Uncertainty, News Framing and Information Overload on Panic Buying Behavior In The Time of COVID-19: A Conceptual Exploration. International Journal of Emerging Markets, 18(7), 1614-1631. doi: 10.1108/IJOEM-10-2020-1181
  7. Allington, D., Duffy, B., Wessely, S., Dhavan, N., & Rubin, J. (2021). Health-Protective Behaviour, Social Media Usage And Conspiracy Belief During The COVID-19 Public Health Emergency. Psychological Medicine, 51(10), 1763-1769. doi: 10.1017/S003329172000224X
  8. Alon, A. T., Rahimi, I. D., & Tahar, H. (2024). Fighting Fake News On Social Media: A Comparative Evaluation of Digital Literacy Interventions. Current Psychology, 43(19), 17343-17361. doi: 10.1007/S12144-024-05668-4
  9. Arao, D. A., Brooten, L., Custodio, P. A., Du, R., Rivera, M. T. M., & Zhang, N. Y. (2020). Fighting Infodemics. 47(3-4), 85-87. doi: 10.1080/01296612.2020.1857067
  10. Auxier, B. E., & Vitak, J. (2019). Factors Motivating Customization and Echo Chamber Creation Within Digital News Environments. Social Media + Society, 5(2), 1-13. doi: 10.1177/2056305119847506

Kaynak Göster

APA
Özden, A. T. (2025). İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 58, 309-330. https://doi.org/10.52642/susbed.1621299
AMA
1.Özden AT. İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme. SUSBED. 2025;(58):309-330. doi:10.52642/susbed.1621299
Chicago
Özden, Aybike Tuba. 2025. “İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 58: 309-30. https://doi.org/10.52642/susbed.1621299.
EndNote
Özden AT (01 Aralık 2025) İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 58 309–330.
IEEE
[1]A. T. Özden, “İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme”, SUSBED, sy 58, ss. 309–330, Ara. 2025, doi: 10.52642/susbed.1621299.
ISNAD
Özden, Aybike Tuba. “İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 58 (01 Aralık 2025): 309-330. https://doi.org/10.52642/susbed.1621299.
JAMA
1.Özden AT. İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme. SUSBED. 2025;:309–330.
MLA
Özden, Aybike Tuba. “İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 58, Aralık 2025, ss. 309-30, doi:10.52642/susbed.1621299.
Vancouver
1.Aybike Tuba Özden. İnfodeminin Tüketici Üzerindeki Etkisi: TCCM Çerçevesini Kullanan Sistematik Bir Derleme. SUSBED. 01 Aralık 2025;(58):309-30. doi:10.52642/susbed.1621299