The Influence of the Naqshbandi Order on Turkish Politics through the Principles of "Contextual Adaptability" and "Political Activism"

Nakşibendi Tarikatı, laik karakteri ağır basan Türkiye Cumhuriyeti tarihinin önemli siyasal tartışmaları arasında yer almaktadır. Türkiye’deki tarikat yapılanmaları arasında Nakşibendi Tarikatı siyasal aktivizmi öne çıkarmasıyla dikkatleri üzerine çekmiştir. Nakşibendi Tarikatı, “siyasal aktivizm” ilkesiyle toplumsal olaylardan kendisini soyutlamamasıyla diğer tarikatlardan ayrılmaktadır. Tarikatın Anadolu coğrafyasındaki yoğun siyasal etkileri son iki yüz yıla dayanmaktadır. Siyasal aktivizmden başka “koşullara uyum sağlama” özelliği tarikatın bir diğer önemli ilkesini oluşturmaktadır. Siyasal alanda aktif bir mücadeleyi benimseyen tarikat, bu yöndeki amacını gerçekleştirmek için “koşullara uyum sağlama” ilkesini kullanarak her siyasal coğrafyanın ve dönemin dokusuna uygun bir mücadele yöntemini benimsemiştir. Bu özellikleri ve şehir merkezli kitlesel yapısıyla Nakşibendi Tarikatı her dönemde varlığını sürdürmeyi başarmıştır. Çalışmada; Nakşibendi Tarikatı’nın kuruluşu, tarihsel gelişimi, genel özellikleri ve önemli gelenekleri üzerinde durulmuş, “siyasal aktivizm” ve “koşullara uyum sağlama” ilkeleri doğrultusunda Tanzimattan 1950’li yıllara kadar tarikatın Osmanlı ve Türkiye siyasetine olan etkisi incelenmiş ve son olarak Nakşibendi Tarikatı’nın önemli bir kolu olan İskenderpaşa Cemaati ve bu cemaatin Milli Görüş hareketiyle olan ilişkisine yer verilmiştir.

The Naqshbandi Order has been one of the most important socio-political forces in the predominantly secular history of the Republic of Türkiye. Of all order reorganizations in Turkey, the Naqshbandi Order has always drawn more attention since it suggests political activism. The Naqshbandi Order never remained detached from major social developments; thus, the order can easily be distinguished from any other orders with this “political activism” principle. The Extensive political influence of the order in Turkey dates back to the last two centuries. Apart from political activism, “Contextual Adaptability” is another important principle of the order. The order adopts an active role in politics and follows different methods to realize its purposes that are suitable for every political representation and period of the country. With these qualities and its urban followers, the Naqshbandi Order has always managed to survive. This study focuses on the foundation, historical development, general qualities and notable communities of the Naqshbandi Order and evaluates the influence of the order on the Ottoman and Turkish politics from 1836 to 1950. This study also includes the relations between the National Outlook Movement and the Iskenderpasa Community, an important community of the Naqshbandi Order.