Engellilerle Çalışan Meslek Elemanlarına Yönelik Eğitim Programının Psikolojik İyi Oluş, Yaşam Doyumu ve Tükenmişlik Üzerindeki Etkisi
Öz
Bu araştırmada engellilerle çalışan meslek elemanlarında tükenmişlik riskini azaltmak amacıyla, empati, iletişim, drama ve zaman yönetimi modüllerinden oluşan iki günlük bir eğitim programının etkisi incelenmiştir. Araştırmada ön test-son test tek gruplu yarı deneysel desen kullanılmış olup, engelli bireylerle çalışan 24 meslek elemanı (Yaş Ort: 38.7±8.1, %91.7 kadın) katılmıştır. Yaşam Doyumu (YDÖ), Psikolojik İyi Oluş (PİOÖ) ve Maslach Tükenmişlik (MTÖ) ölçekleriyle ön-son test verileri toplanmıştır. Wilcoxon testi, eğitim sonrasında YDÖ, PİOÖ ve MTÖ toplam/alt boyut puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olmadığını göstermiştir (p > .05). Ancak son testte PİOÖ ile YDÖ arasında güçlü pozitif (r=.622, p<.01), PİOÖ ile MTÖ arasında negatif ilişki (r=-.442, p<.05) saptanmıştır. Ayrıca gelir düzeyi, öğrenim durumu ve önceki tükenmişlik öyküsü MTÖ puanlarını anlamlı düzeyde etkilemiştir. Bulgular, kısa süreli müdahalenin doğrudan etkisinin sınırlı olduğunu, ancak psikolojik iyi oluştaki değişimlerin diğer değişkenlerle ilişkili olduğunu ve bireysel faktörlerin önemini ortaya koymaktadır. Dezavantajlı gruplarla çalışan meslek elemanlarına yönelik daha uzun süreli ve kişiselleştirilmiş müdahaleler önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Avcı, Ü., ve Seferoğlu, S. S. (2011). “Bilgi Toplumunda Öğretmenin Tükenmişliği: Teknoloji Kullanımı ve Tükenmişliği Önlemeye Yönelik Alınabilecek Önlemler”. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 13-26.
- Bolier, L., Haverman, M., Westerhof, G. J., Riper, H., Smit, F., & Bohlmeijer, E. (2013). Positive psychology interventions: A meta-analysis of randomized controlled studies. BMC public health, 13(1), 119. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-119
- Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage publications.
- Dağlı, A. ve Baysal, N. (2016). “Yaşam Doyumu Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250-1262.
- Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). “The Satisfaction With Life Scale”. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71–75.
- Diener, E. (Ed.). (2009).The Science of Well-Being. New York: Springer.
- Ergin C (1992). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach tükenmişlik ölçeğinin uyarlanması. VII Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları ,22:25.
- Figley, C. R. (2002). “Compassion Fatigue: Psychotherapists' Chronic Lack of Self-Care”. Journal of Clinical Psychology, 58(11), 1433–1441.
- Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
- Hobfoll, S. E. (1989). “Conservation of Resources: A New Attempt at Conceptualizing Stress”. American Psychologist, 44(3), 513–524.