Türkiye’de Yapay Zekâ ve Medya İlişkisinin İnşası: Çerçeveler, Yönelimler ve İzlenimler

Artificial intelligence has radically transformed the traditional operations of the media and communication sectors while simultaneously opening novel discursive fields within the corresponding scientific discipline. However, the specific frameworks and problems through which scholarly inquiries examine this intersection have not yet been comprehensively detailed. This study aimed to explore how the relationship between AI and media is addressed in the scientific literature produced in Türkiye. To this end, relevant works were compiled from the DergiPark and YÖK National Thesis Center databases for analysis. Methodologically, 391 articles and 163 theses containing “artificial intelligence” and “media” in their abstracts underwent quantitative content analysis, while 34 articles and 4 theses featuring these terms in their titles were subjected to qualitative analysis. The findings indicate that the literature primarily discusses this nexus in terms of practical applications, ethical risks, regulatory needs, and public responsibility. A critical and cautious narrative tone prevails, positioning AI as a transformative process with profound normative and institutional dimensions.

Yapay zekâ, medya ve iletişim sektörünün geleneksel işleyişini köklü biçimde dönüştürürken, medya ve iletişim disiplininde yürütülen bilimsel çalışmalarda ise yeni tartışma ve araştırma alanları açmaktadır. Yapay zekâ ve medya ilişkisini ele alan çalışmaların bu ilişkiyi hangi çerçeveler ve problematikler üzerinden irdelediği ise henüz ayrıntılı biçimde ortaya konulmamıştır. Bu çalışma, mevzubahis ilişkinin Türkiye’de kaleme alınan bilimsel çalışmalarda nasıl tartışıldığını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Bunun için DergiPark ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında yer alan çalışmalar derlenerek özetinde “yapay zekâ” ve “medya” kavramlarını içeren 391 makale ve 163 tez nicel içerik analizine, başlığında aynı kavramları taşıyan 34 makale ve 4 tez ise nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, yapay zekâ-medya ilişkisinin ağırlıklı olarak pratik uygulamalar, etik riskler, regülasyon arayışları ve kamusal sorumluluk ekseninde tartışıldığı saptanmıştır. Anlatı tonunda ise eleştirel-temkinli bir yaklaşımın hâkim olduğu ve yapay zekânın teknik bir yenilikten ziyade normatif ve kurumsal boyutları olan bir dönüşüm süreci olarak konumlandırıldığı tespit edilmiştir.