Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma

Alpaslan Yaşar

doi:10.52642/susbed.1946991

TR EN

Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma

Öz

Denetçi raporunda bildirilen ‘Kilit Denetim Konuları’ (KDK)’nin yürütülen denetimdeki önemli yanlışlık riski yüksek alanlara işaret etmesi ve denetim beklenti boşluğunu azaltmak suretiyle şeffaflığı arttırması beklenmektedir. Ancak, denetçi raporunda asıl bildirilmesi gereken bir KDK yerine başka bir KDK bildirilmesi (KDK’ler arasında ikame) durumu söz konusu olabilir. Bu durumda, denetçi raporunda bildirilen KDK’nin gerçekten kilit bir konuyu yansıtıp yansıtmadığına bağlı olarak, denetçi raporunun şeffaflığı etkilenebilecektir. Bu çalışmanın amacı, denetçi raporunda açıklanan ve açıklanması muhtemel KDK’ler arasında ikame olup olmadığını “finansal borçlar” KDK’si üzerinden incelemektir. Bu amaçla, Borsa İstanbul (BİST)’te 2024-2025 yıllarında işlem gören 242 şirkete ait bağımsız denetçi raporu ve finansal tablo verileri içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma bulguları; hasılatın muhasebeleştirilmesi, TMS 29 yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama uygulaması, maddi duran varlıkların değerlemesi, ticari alacakların geri kazanılabilirliği ve stokların, ‘finansal borçlar’ KDK’sine ikame olabilecek muhtemel KDK’ler olduğunu göstermiştir. Böylece, KDK’ler arasında ikamenin, denetçi raporunun şeffaflığını zedeleyebilecek önemli bir unsur olabileceği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kilit Denetim Konuları, Denetçi Raporu, Şeffaflık, Finansal Borçlar, İkame, Borsa İstanbul

Etik Beyan

Bu çalışmada Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında belirtilen kurallara uyulmuştur

The Substitution among Key Audit Matters and Transparency of the Auditor’s Report: A Research on Financial Liabilities

Öz

The ‘Key Audit Matters’ (KAM) reported in the auditor’s report are expected to highlight areas with a high risk of material misstatement in the audit and to increase transparency by reducing the audit expectation gap. However, there may be cases where a different KAM is reported in the auditor’s report instead of the one that should have been reported (substitution among KAMs). Thus, depending on whether the reported KAM truly reflects a key issue, the transparency of the auditor’s report may be affected. The purpose of this study is to examine whether there is any substitution between the disclosed and potentially disclosable KAMs using the “financial liabilities” as a benchmark. For this purpose, the audit reports and financial statement data of 242 companies listed on the Borsa İstanbul (BIST) between 2024 and 2025 were examined using content analysis. The research findings indicate that revenue recognition, the application of IFRS 29, the valuation of property, plant, and equipment, the recoverability of trade receivables, and inventories are potential KAMs that could serve as substitutes for the ‘financial liabilities’ KAM. Thus, it was argued that substitution among KAMs could be a significant factor that might undermine the transparency of the report.

Anahtar Kelimeler

Key Audit Matters, Audit Report, Transparency, Financial Liabilities, Substitution

Etik Beyan

In this study, the rules specified within the scope of the Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive were followed.

Kaynakça

Acar, M., Temiz, H., ve Durmaz, Ş. (2020). Kilit denetim konularının denetim raporlarının bilgilendiriciliği ve güvenilirliği üzerindeki etkisi: Profesyonel olmayan yatırımcılar üzerine bir araştırma. Ida Academia Muhasebe ve Maliye Dergisi, 3(1), 20-41.
Akdoğan, N., ve Bülbül, S. (2019). Bağımsız denetçi raporlarında kilit denetim konularının bildirilmesinde BİST 100 şirketlerindeki ilk uygulama sonuçlarının değerlendirmesine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 18(56), 1-24.
Akdoğan, N., ve Kılıç, G. (2021). Borsa İstanbul (BİST) şirketlerinin 2019 yılındaki denetim görüşleri, bağımsız denetçi raporlarında verilen görüşün dayanağı ve kilit denetim konularının incelenmesine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(64), 1-18.
Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
Alves Júnior, E. D., & Galdi, F. C. (2019). The informational relevance of key audit matters. Revista Contabilidade & Finanças, 31(82), 67-83.
Atay, M. S. ve Polat Çeltikci, N. (2021). Kilit denetim konuları (KDK) bildirimlerinin içerik analizi yöntemiyle incelenmesi: Borsa İstanbul (BİST-100) şirketleri üzerine bir araştırma, Mali Çözüm Dergisi, 31, 113-142.
Bilgin, N. (2014). Sosyal bilimlerde içerik analizi. 3. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Boolaky, P. K., & Quick, R. (2016). Bank directors’ perceptions of expanded auditor's reports. International Journal of Auditing, 20(2), 158-174.
Brasel, K., Doxey, M. M., Grenier, J. H., & Reffett, A. (2016). Risk disclosure preceding negative outcomes: The effects of reporting critical audit matters on judgements of auditor liability, The Accounting Review, 91(5), 1345-1362.
Christensen, B. E., Glover, S. M., & Wolfe, C. J. (2014). Do critical audit matter paragraphs in the audit report change nonproffessional investors’ decision to invest?. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 33(4), 71-93.

Connelly, B. L., Certo, S. T., Ireland, R. D., & Reutzel, C. R. (2011). Signalling theory: A review and assessment. Journal of Management, 37(1), 39-67.
Cordoş, G. S., & Fülöp, M. T. (2015). Understanding audit reporting changes: Introducing of Key Audit Matters. Accounting and Management Information System, 14(1), 128-152.
Deneuve, E., Filip, A., and Jeny, A. (2024). Detecting informative value in key audit matters: the importance of dissimilar kam risk descriptions. SSRN 4643764.
Ding, W., Chen, K., & Tian, G. (2025). Litigation risk and key audit matters disclosures: Evidence from a quasi-natural experiment in China. Accounting & Finance, 65(5), 4507-4531.
Gimbar, C., Hansen, B., & Ozlanski, M. E. (2016). The effects of critical audit matter paragraphs and accounting standard precision on auditor liability. The Accounting Review, 91(6), 1629-1646.
Gray, G. L., Turner, J. L., Coram, P. J., & Mock, T. J. (2011). Perceptions and misperceptions regarding the unqualified auditor’s report by financial statement preparers, users, and auditors. Accounting Horizons, 25(4), 659-684.
Gold, A., & Heilmann, M. (2019). The consequences of disclosing key audit matters (KAMs): A review of the academic literature. Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie, 93(1/2), 5-14.
Hoang, H., Moroney, R., Phang, S. Y., & Xiao, X. (2023). Investor reactions to key audit matters: Financşal and non-financşal contexts. Accounting & Finance, 63(3), 3325-3349.
IAASB (International Auditing and Assurance Standards Board) (2015). International Standards on Auditing (ISA) 701 Communicating Key Audit Matters in the Independent Auditor’s Report. https://www.ifac.org
Jensen, M., & Meckling, W. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs, and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.
Kamu Gözetimi Kurumu (09 Mart 2017. Sayı: 30002). BDS 701 Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi Standardı, www.resmigazete.gov.tr
Kamu Gözetimi Kurumu (31 Aralık 2019. Sayı:30995). BDS 701 Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi Standardı, www.resmigazete.gov.tr
Kachelmeier, S. J., Schmidt, J. J., & Valentine, K. (2017). The disclamier effect of disclosing critical audit matters in the auditor’s report. SSRN, 2481284.
Klevak, J., Livnat, J., Pei, D., & Suslava, K. (2023). Critical audit matters: Possible market misinterpretation. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 42(3), 45-70.
Köhler, A., Ratzinger-Sakel, N., & Theis, J. (2020). The effects of key audit matters on the auditor’s report’s communicative value: Experimental evidence from investment professionals and non-professional investors. Accounting in Europe, 17(2), 105-128.
Moroney, R., Phang, S. Y., & Xiao, X. (2021). When do investors value key audit matters. European Accounting Review, 30(1), 63-82.
Ong, S. Y., Moroney, R., & Xiao, X. (2022). How do key audit matter characteristics combine to impact financial statement understandability?. Accounting & Finance, 62(1), 805-835.
Özcan, M., ve Günlük, M. (2021). Borsa İstanbul imalat sektöründeki kilit denetim konularının belirlenmesi: gıda, içecek ve tütün alt sektöründe bir inceleme. Denetim ve Güvence Hizmetleri Dergisi, 1(1), 22-35.
Pinto, I., & Morais, A. I. (2019). What matters in disclosures of key audit matters: Evidence from Europe, Journal of International Financial Management & Accounting, 30(2), 145-162.
Seebeck, A., & Kaya, D. (2023). The power of words: an empirical analysis of the communicative value of extended auditor reports. European Accounting Review, 32(5), 1185-1215.
Segal, M. (2019). Key audit matters: insight from audit experts. Meditari Accountancy Research, 27(3), 472-494.
Sirois, L. P., & Bera, P. (2018). The informational value of key audit matters in the auditor’s report: Evidence from an eye-tracking study. Accounting Horizons, 32(2):141-162.
Spence, M (1973). Job market signalling. Quarterly Journal of Economics, 87(3), 355-374.
Sulcaj, V. (2021). Litigation risk, financial reporting quality, and critical audit matters in the audit report: Early US evidence. SSRN, 3771081.
Uzay, Ş. ve Köylü, Ç. (2018). Kilit denetim konuları: Borsa İstanbul üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 52, 47-70.
Velte, P., & Issa, J. (2019). “The impact of key audit matter (KAM) disclosure in audit reports on stakeholders’ reactions: a literature review. Problems and Perspectives in Management, 17(3), 323-341.
Vickneswaran, A. (2026). A systematic literature review on determinants of key audit matters disclosure: an international perspective. International Journal of Disclosure and Governance, 1-21.
Vinson, J. M., Robertson, J. C., & Cockrell, R. C. (2019). The effects of critical audit matter removal and duration on jurors’ assessments of auditor negligence. Auditing: A Journal of Practice and Theory, 38(3), 183-202.
Yoga, B. S., & Dinarjito, A. (2021). The impact of key audit matters disclosure on communicative value of the auditor’s report: a systematic literature review. Jurnal Akuntansi Dan Keuangan Indonesia, 18(1), 15-32.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 10. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
www. kap.org.tr.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finansal Muhasebe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Alpaslan Yaşar ^*
0000-0002-7960-9665
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

29 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 60

DOI

https://doi.org/10.52642/susbed.1946991

IZ

https://izlik.org/JA25KB78EH

APA

Yaşar, A. (2026). Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 60, 293-306. https://doi.org/10.52642/susbed.1946991

AMA

1.Yaşar A. Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma. SUSBED. 2026;(60):293-306. doi:10.52642/susbed.1946991

Chicago

Yaşar, Alpaslan. 2026. “Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 60: 293-306. https://doi.org/10.52642/susbed.1946991.

EndNote

Yaşar A (01 Ağustos 2026) Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 60 293–306.

IEEE

[1]A. Yaşar, “Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma”, SUSBED, sy 60, ss. 293–306, Ağu. 2026, doi: 10.52642/susbed.1946991.

ISNAD

Yaşar, Alpaslan. “Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 60 (01 Ağustos 2026): 293-306. https://doi.org/10.52642/susbed.1946991.

JAMA

1.Yaşar A. Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma. SUSBED. 2026;:293–306.

MLA

Yaşar, Alpaslan. “Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 60, Ağustos 2026, ss. 293-06, doi:10.52642/susbed.1946991.

Vancouver

1.Alpaslan Yaşar. Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma. SUSBED. 01 Ağustos 2026;(60):293-306. doi:10.52642/susbed.1946991

24108 28027

Bu eser Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Lisansı ile lisanslanmıştır.

Kilit Denetim Konuları Arasında İkame ve Denetçi Raporunun Şeffaflığı: Finansal Borçlar Üzerine Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

The Substitution among Key Audit Matters and Transparency of the Auditor’s Report: A Research on Financial Liabilities

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster