YENİUYGUR TÜRKÇESİNDE -vät-, - i vät-, - u vät-, - ü vätYAPISI, GELİŞİMİVE ANLAMI ÜZERİNE
Öz
Yeni Uygur Türkçesinde zarf-fiil ekleriyle kurulan birleşik fiil yapılarının bazılarında esas fiille, bu fiile bağlanmışolan yardımcıfiilin birtakım ses hadiseleri sonucunda kalıplaştığı şekiller ortaya çıkmıştır. Bu yapılardan birisi de -vät-, - i vät-, - u vät-,- ü vät- şeklidir. Bu tür şekillerde birleşik fiili meydana getiren esas fiil, zarf-fiil eki ve yardımcıfiili birbirinden ayırt etmek güçleşmektedir. Söz konusu yapıda yer alan yardımcıfiil hakkında da böyle bir belirsizlik vardır. Kaynakların bir kısmında bu yardımcıfiilin et- “yapmak, etmek”, at- “atmak, fırlatmak” bir kısmında da ävät- “göndermek” fiili olabileceği belirtilmiştir. Bu yazıda, söz konusu şeklin hem ses hem de anlam bakımından değerlendirildiğinde “– I p ävät-” yapısından kalıplaştığıortaya konulmuşve bu yapının ifade ettiği anlamlar üzerinde durulmuş; yine aynıölçülerle diğer görüşlerin izaha muhtaç taraflarına dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Birleşik fiil,Yeni Uygur Türkçesi,yardımcıfiil,esas fiil,kalıplaşma.
Kaynakça
- ABİHAN, Tohti (1985), Hazirki Zaman Uygur Tili Asasliri, Kaşgar.
- ARAT, Reşid Rahmetî (1979), Kutadgu Bilig III. İndeks (hzl. Kemal Eraslan, Osman Fikri Sertkaya, Nuri Yüce), İstanbul.
- ________(1991), Kutadgu Bilig I. Metin, Ankara.
- CLAUSON, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre
- Thirteenth- Century Turkish, Londra. ECKMANN, Janos (1996), Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi
- Üzerine Araştırmalar (hzl. Osman Fikri Sertkaya), Ankara. GABAİN, A. Von (1988), Eski Türkçenin Grameri (çev. Mehmet Akalın), Ankara.
- ISKAKOV, A. (1974), Kazırgi Kazak Tili-Morfologiya, Almatı.
- Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü, (1991), C. I, Ankara.
- NADZHIP, E. N. (1971), Modern Uigur, Moskov.
- ÖZTÜRK, Rıdvan (1994), Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Ankara.