KUTADGU BİLİGDE ḳıl-YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE
Öz
Türk dilinin çeşitli devir ve dönemlerinde isim+fiil şeklinde kurulan birleşik fiil yapılarında çok işlek olarak kullanılan yardımcıfiillerden biri de ḳıl-‘tır. KarahanlıTürkçesi dönemine ait Kutadgu Bilig’de de bu yardımcıfiille kurulmuşçok çeşitli birleşik fiil yapılarınıgörmek mümkündür. aġır ḳıl- “mûteber kılmak”, asıġ ḳıl- “fayda sağlamak, kâr etmek”, cẹfa ḳıl- “cefâ kılmak”, ḫali ḳıl- “boşaltmak”, isiz ḳıl- “kötüye çıkarmak”, eḍgü ḳıl-“iyi etmek”, tükel ḳıl- “tamamlamak, yerine getirmek”, aḍaḳyiti ḳıl- “ayağıçevik tutmak” vb. Bu yazıda söz konusu yardımcıfiilin Kutadgu Bilig’de isim+fiil şeklinde kurulan birleşik fiil yapılarının dışında fiil+fiil şeklinde kurulan birleşik fiil yapılarında da kullanımıüzerinde durulmuşve bu fiilin tasvirî yardımcıfiil özelliğine dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kutadgu Bilig,tasvir fiili,birleşik fiil,yardımcıfiil,esas fiil
Kaynakça
- ARAT, Reşid Rahmetî (1991), Kutadgu Bilig I. Metin, Ankara.
- _________(1994), Kutadgu Bilig II. Çeviri, Ankara.
- _________(1979), Kutadgu Bilig III. İndeks (hzl. Kemal Eraslan, Osman Fikri Sertkaya, Nuri Yüce), İstanbul.
- CLAUSON, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre- Thirteenth- Century Turkish, Londra.
- ERCİLASUN, Ahmet Bican (1984). Kutadgu Bilig Grameri-Fiil, Ankara.
- HACIEMİNOĞLU, Necmettin (1991), Yapı Bakımından Türk Dilinde Fiiller, İstanbul.