ATATÜRK’ÜN MİLLÎ HÂKİMİYET ANLAYIŞI VE BUNUN YANSIMALARI
Öz
Hâkimiyetin ilâhi kaynaklıolarak kabul edildiği OsmanlıDevleti’nde, Batı’nın da etkisi ve baskısıyla bu konuya ilişkin çeşitli tartışmalar yaşanmıştır. Sened-i İttifak ile başlayıp Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde devam eden hâkimiyetin kaynağıve kullanımıyönündeki çabalar, OsmanlıDevleti’ne millî hâkimiyetuygulamasınıgetirmemiştir. Bu dönemlerde ortaya konulan hiçbir metin veya anayasa maddelerinde millî hâkimiyetibaresine rastlanmaz. Türkiye’de millî hâkimiyet ilkesi en somut ve gerçek şeklini Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde almıştır. Amasya Genelgesi ile milletin bağımsızlığınıyine milletin kendisi kurtaracaktır derken, Sivas’ta da ülkenin her tarafından gelen delegelerin katılımıyla millî bir kongre düzenlemiştir. Böylece burada alınacak kararların ortak bir iradeye dayanmasıiçin özel bir çaba sarf etmiştir. Bu çalışmada, Anadolu’ya ayak basmasından itibaren millî iradeyive millî hâkimiyetihayatının bir parçasıhaline getiren Mustafa Kemal Atatürk’ün bu konudaki düşüncelerine ve uygulamalarına yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- A. Arşiv Belgeleri
- Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Asayiş Kalemi (DH.EUM. AYŞ), 40/33
- Dahiliye Nezareti Kalem-i Mahsus (DH.KMS), 53-2/78
- Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi (DH.ŞFR), 101/19-157. Nutuk, s.293.
- T. Z. Tunaya, Atatürk ve Atatürkçülük, s. 105-106. B. Kaynak Eserler
- Akandere, Osman; “Samsun’a Çıkışından Erzurum’da Askerlikten İstifasına Kadar Mustafa Kemal Paşa’nın Yazışmalarında ‘Sine-i Millet’ Düşüncesi”, Erzurum ve Sivas Kongreleri Sempozyumu, (27-29 Mayıs 2002 Ankara), Ankara 2003, s. 125-131.
- Akın, Rıdvan; TBMM Devleti (1920-1923), İstanbul 2001.
- Akşin, Sina; İstanbul Hükümetleri ve Millî Mücadele, Ankara 1998.
- Atatürk, Mustafa Kemal; Nutuk (1919-1927), Ankara 1989.
- Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, I, Ankara 1997.