Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı

Sayı: 23 1 Şubat 2010
Mehmet Kurt
PDF İndir
TR EN

Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı

Öz

Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasısonucu ortaya çıkan şehir devletleri içerisinde en batıda yer alanıTabal idi. Asur kaynaklarıve hiyeroglif yazıtların dağılım sahalarından hareketle, ülkenin coğrafî sınırlarının doğuda Malatya ve Gürün’den, batıda Tuz Gölü’ne; kuzeyde Kızılırmak’tan, güneyde Toroslara kadar uzandığıanlaşılmaktadır. Tabal Ülkesi’nin yayılım sahası; dağları, ovaları, akarsularıve gölleriyle coğrafî bir çeşitliliğe sahiptir. Söz konusu çeşitliliğe paralel olarak ülkede kültürel ve politik bir çeşitliliğin olduğu da anlaşılmaktadır. Birçok küçük devletten oluşan Tabal’ın, idarî sınırlarıise sıklıkla değişmiştir. Asur kaynaklarında Tabal adına ilk kez III. Salmanassar döneminde M.Ö. 858-827 rastlanmaktadır. Bu Asur kralızamanında ülkenin çok sayıda yerel krallıktan oluşmuşbir konfederasyon olduğu anlaşılıyor. Tabal’ın birleşik krallıklardan oluşan politik yapısı, III. Tiglatpileser zamanı M.Ö. 745-727 Asur kaynaklarıtarafından da doğrulanmaktadır. III. Tiglatpileser’in M.Ö. 738 yılıannallerinden öğrenildiğine göre Uassurme Wasusarmas ile birlikte, yine Tabal ile ilgili krallar olan Ushitti, Urballa, Tuhamme ve Urimme Asur’un yönetimi altında olup, vergi vermektedir. Aynızamanda bu krallar, Topada’da yazıtlarıele geçmişTabal’ın “Büyük Kralı” Wasusarmas’a bağlılıklarınıbildirmişlerdir. Öte yandan II. Sargon M.Ö. 722-705 ’un M.Ö. 710-709’da Kilikya valisine yazmışolduğu mektupta geçen Muşki’li Mita ilgili bilgiler, dolaylıolarak Tabal Bölgesi olaylarına da ışık tutmaktadır. Mektupta o zamana kadar düşmanca bir tavır sergileyen Mita’nın Asur’a yakınlaşmak amacıyla adımlar attığıbildirilir. Mektubun Tabal ile ilgili bölümünden ülkenin bir konfederasyon olduğu ve krallar arasında hiyerarşik bir politik teşkilatlanmanın olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Ayrıca Tabal sınırlarıiçerisinde bulunan hiyeroglif yazıtlar da bölgede bağımlıkralların varlığınıdoğrulamaktadırlar. Söz konusu yazıtlarda Tabal yerel krallarından bazıları, daha güçlü olan yerli bir krala bağlıolarak hareket ettiklerini anlatıyorlar. İşte bu makalenin amacı, Asur kaynaklarıve hiyeroglif yazıtlar ışığında Tabal Ülkesi’nin politik yapısıve yerel güçlerin rolünü gözler önüne sermektir. Bu şekliyle çalışma, Tabal’ın M.Ö. IX. Yüzyıl sonlarından M.Ö. VII. Yüzyıl ortalarına kadar olan tarihi konusunda genel bir değerlendirmeyi de içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Tabal Ülkesi,Asur,Kapadokya,Politik Yapı,Yerel Güçler

Kaynakça

  1. Alkım, U. Bahadır (1959). “Güneybatı Antitoros Bölgesi’nde Eski Bir Yol Şebekesi”, Belleten, XXIII/89-92, 59-77.
  2. Bahar, Hasan (1999). Demirçağında Konya ve Çevresi, Konya: Selçuk Üniversitesi Yaşatma ve Geliştirme Vakfı Yayınları.
  3. Bahar, Hasan- Koçak, Özdemir (2004). Eskiçağ Konya Araştırmaları 2, Konya: Kömen Yayınları.
  4. Barnett, Richard David (1975). “Phrygia and the Peoples of Anatolia in the Iron Age”, The Cambridge Ancient History, II/2, 417-447.
  5. Barnett, Richard David (1987). “Phrygia ve Demir Devrinde Anadolu”, (Çeviren: Ömer Çapar), Ankara Üniversitesi Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi Dergisi, XXXI/1-2, 43-74.
  6. Bilgiç, Emin (1946). “Anadolu’nun İlk Yazılı Kaynaklarındaki Yer Adları ve Yerlerin Tarihi Üzerine İncelemeler”, Belleten, X/37-40, 381-423.
  7. Cicero (1927). Epistuale ad Familiares: Letters to his friends. (With an English Translation by W. G. Williams), London, New York: The Loeb Classical Library.
  8. Coşkun, Yaşar (1988). “Hitit Çivi Yazılı Belgelerin Işığı Altında İlk çağda Tuwanuwa”, Belleten, LIII/207-208, 478-485.
  9. Delaporte, Louis (1936). Les Hittites, Paris: L’évolution de Humenité, Editeur Ablin Michel.
  10. Del Monte, G. F.-Tischler, J. (1978). Die Orts und Gewässernamen der Hethitische Texte, Weisbaden: Répotoire Géographique des Textes Cunéiformes-RGTC VI/2).

Kaynak Göster

APA
Kurt, M. (2010). Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 127-136. https://izlik.org/JA96PC26NH
AMA
1.Kurt M. Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı. SUSBED. 2010;(23):127-136. https://izlik.org/JA96PC26NH
Chicago
Kurt, Mehmet. 2010. “Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 23: 127-36. https://izlik.org/JA96PC26NH.
EndNote
Kurt M (01 Şubat 2010) Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23 127–136.
IEEE
[1]M. Kurt, “Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı”, SUSBED, sy 23, ss. 127–136, Şub. 2010, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96PC26NH
ISNAD
Kurt, Mehmet. “Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 23 (01 Şubat 2010): 127-136. https://izlik.org/JA96PC26NH.
JAMA
1.Kurt M. Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı. SUSBED. 2010;:127–136.
MLA
Kurt, Mehmet. “Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 23, Şubat 2010, ss. 127-36, https://izlik.org/JA96PC26NH.
Vancouver
1.Mehmet Kurt. Tabal Ülkesi’nin Politik ve İdarî Yapısı. SUSBED [Internet]. 01 Şubat 2010;(23):127-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96PC26NH