Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği

Sayı: 31.1 1 Ocak 2014
Mehmet Karahan , Recep Akdağ
PDF İndir
TR EN

Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği

Öz

Yerleşik yaşamın en temel gereksinimlerinden birisi altyapıhizmetlerinden olan su ve kanalizasyon hizmetleridir. Özellikle günümüz dünyasında nüfus artışı, su kaynaklarının kirletilmesi, bilinçsiz kullanım, ülke yönetimlerince suyun politik bir araç olarak kullanılmasıgibi, birçok nedenden dolayısu yönetimiyle ilgili krizler sıkça gündeme gelmektedir. Aynı şekilde kullanılan suyun atık haline geldikten sonra toplanması, iletilmesi ve arıtılarak çevreye zarar vermeden alıcıortama sunulmasıda çevre bilincine katkıanlamında oldukça önemlidir. Bu bağlamda, günümüzde su ve kanalizasyon hizmetlerinin sunulmasıesnasında ekinlik, verimlilik, kalite, insan ve çevre odaklılık gibi konular üzerinde çalışmalar yapılan önemli konulardır. Bahis konusu bu hizmetlerin kamu, özel veya kamu-özel ortaklığıtarafından yerine getirmesi gerekliliği, günümüzde tartışılan konuların önünde gelmektedir. Dünyanın birçok ülkesinde, Türkiye’de de olduğu gibi su ve kanalizasyon hizmetleri kamu eliyle, yani yerel yönetimler tarafından yerine getirilmektedir. Türkiye’de su ve kanalizasyon hizmetleri, kent merkezlerinde il belediyelerince, büyükşehirlerde bağlıkuruluşlar, kent merkezi dışında ise il özel idareleri tarafından karşılanmaktadır. Çalışmada; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’ne bağlıkuruluşolan Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin yıllara göre hizmet etkinliği Veri Zarflama Analizi ile ölçülmüş, etkinliğin yıllara göre değişimi karşılaştırmalıolarak incelenmiştir. Etkin olmayan yıllar tespit edilerek sorunların nedenleri analiz edilmiştir. Etkinlik ölçümü su ve kanalizasyon olmak üzere iki hizmet alanına göre, 2000-2012 yıllarıiçin yapılmışve böylelikle her yılın etkinlik düzeyi birbiriyle karşılaştırılmıştır. Veri zarflama analizi çıktıya yönelik BCC metoduyla yapılmışve girdi değişkenleri olarak; toplam personel sayısı, içme suyu şebeke uzunluğu, atık su şebeke uzunluğu, kente verilen su miktarıile ilgili veriler, çıktıdeğişkenleri olarak da toplam abone sayısı, faturalandırılan su ve atık su miktarıile ilgili verileri kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, 2003, 2005 ve 2008 yıllarında kurumun etkinlik düzeyinin düşük olduğu belirlenmiştir. 2003 yılına ait çıktılarda, girdilerden daha fazla artışolduğu gözlenmiş, 2005, 2007 ve 2008 yıllarında çıktıların, girdilerden daha az artışgösterdiği tespit edilmiştir. Çalışmada bir işletmenin geçmişyıllarına ait girdi ve çıktıverileri kullanarak VZA metodu ile etkinlik düzeyi belirlenmişve bu sayede işletmenin ölçek, kaynak kullanımıve üretim etkinliklerinin değerlendirilmesi konularına önemli katkılar sağlamasıhedeflenmiştir. Ayrıca işletmenin gelecek yıllarda yapacağıplanlamalarında da elde edilen bu bilgilerin yol gösterici olmasıbeklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etkinlik analizi, Hizmet etkinliği, Veri zarflama analizi

Kaynakça

  1. Afonso, A. ve Fernandes, S. (2008). “Assessing and explaining the relative efficiency of local government”. The Journal of Socio-Economics, 37(2008) 1946-1979.
  2. Akal, Z. (2000). İşlemlerde Performans Ölçüm ve Denetimi Çok Yönlü Performans Göstergeleri, MPM, No: 473, Ankara.
  3. Atan, M. ve Çatalbaş, G. K. (2005). “Bankacılıkta Etkinlik ve Sermaye Yapısının Bankaların Etkinliğine Etkisi”, 7. Ekonometri ve İstatistik Sempozyumu, 26-27 Mayıs 2005, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
  4. Bağdadioğlu, C. ve Cumhur Y. (2010). “Turkiye Şehir Suyu Arz Sektöründe X-Verimsizliğinin Ölçülmesi”, Hacettepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt 28, Sayı 1, 205-223.
  5. Balaguer-Coll, M.T., Prior, D., Tortosa-Ausina, E. (2007). “On the determinants of local government performance: A two-stage nonparametric approach”, European Economic Review, 51(2007) 425-451.
  6. Banker, R. D. (1984). “Estimating Most Productive Scale Size Using Data Envelopment Analysis”, European Journal of Operational Research, 17, 35-44.
  7. Banker, R. D., Cooper W. W., Seiford L. M., Thrall R. M., Zhu, J. (2004). “Returns to Scale in Different DEA Models”, European Journal of Operational Research, 154, 345–362.
  8. Boussofiane, A., Dyson, R., Rhodes, E. (1991). “Applied Data Envolopment Analysis”, European Journal of Operational Research, 2(6): 1-15.
  9. Bowlin, W. F. (1998). “Measuring Performance: An Introduction to Data Envelopment Analysis (DEA)”, The Journal of Cost Analysis, 3–27.
  10. Charnes, A., Cooper, W.W., Rhodes, E. (1978). “Measuring the Efficiency of Decision Making Units”, European Journal of Operation Research, 2, 429-444.

Kaynak Göster

APA
Karahan, M., & Akdağ, R. (2014). Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31.1, 179-187. https://izlik.org/JA64DX87SD
AMA
1.Karahan M, Akdağ R. Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği. SUSBED. 2014;(31.1):179-187. https://izlik.org/JA64DX87SD
Chicago
Karahan, Mehmet, ve Recep Akdağ. 2014. “Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 31.1: 179-87. https://izlik.org/JA64DX87SD.
EndNote
Karahan M, Akdağ R (01 Ocak 2014) Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 31.1 179–187.
IEEE
[1]M. Karahan ve R. Akdağ, “Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği”, SUSBED, sy 31.1, ss. 179–187, Oca. 2014, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64DX87SD
ISNAD
Karahan, Mehmet - Akdağ, Recep. “Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 31.1 (01 Ocak 2014): 179-187. https://izlik.org/JA64DX87SD.
JAMA
1.Karahan M, Akdağ R. Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği. SUSBED. 2014;:179–187.
MLA
Karahan, Mehmet, ve Recep Akdağ. “Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 31.1, Ocak 2014, ss. 179-87, https://izlik.org/JA64DX87SD.
Vancouver
1.Mehmet Karahan, Recep Akdağ. Veri Zarflama Analiziyle Hizmet Etkinliği Ölçümü: Diyarbakır DİSKİ Örneği. SUSBED [Internet]. 01 Ocak 2014;(31.1):179-87. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64DX87SD