METAL FİYATLARI İLE BİST-MADENCİLİK ENDEKSİNDE İŞLEM GÖREN HİSSE SENETLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TEST EDİLMESİ

Madencilik, geçmişten günümüze uygarlıkları şekillendiren sektörlerin başında gelmiştir. Özellikle, sanayi devriminden itibaren başta kömür ve demirin insanlığın gelişim sürecindeki önemini yadsımak mümkün değildir. Bu yüzyılda da, madencilik faaliyetleri olmaksızın insan yaşamının sürdürülebilmesi olası değildir. Ekonominin iki temel hammadde üreticisi sektörlerinin tarım ile birlikte madencilik olduğu düşünülmektedir. Bu niteliği nedeniyle sektör, ekonomiye doğrudan yaptığı katkı ve başta imalat sektörü olmak üzere ekonominin diğer alanlarına sağladığı girdiler nedeniyle iki yönlü öneme sahiptir. Gelişmiş bir madencilik sektörü, istihdam, üretim vb. ekonomik göstergelere yaptığı katkının yanı sıra, imalat sanayii için de önemli bir itici güç oluşturabilmektedir. Bu nedenle, ekonomik kalkınma politikalarının ve planlarının oluşturulmasında sektöre özel bir önem verilmesi gerekmektedir. Madencilik istihdama katkıda bulunması, hizmet ve yan sanayi sektörleri oluşturması ve bölgesel kalkınmayı teşvik etmesi açısından önemli, aynı zamanda yatırım tutarının geri dönüş sürecinin uzun olmasından dolayı da son derece riskli bir sektördür. Dolayısıyla emtia fiyatlarında meydana gelecek bir artış, şirketin bu emtiayı üretmesi, işlemesi veya tüketmesine göre şirketin gelecekteki nakit akışlarını negatif veya pozitif olarak etkileyecek ve şirketin değerini azaltabilecek veya arttırabilecektir. Bu açıdan çalışmada 2003:5-2014:12 dönemi için metal fiyatlarının altın, gümüş ve bakır Borsa İstanbul’da yer alan ve madencilik sektöründe faaliyet gösteren 6 şirketin hisse senedi fiyatları üzerinde nasıl ve ne ölçüde etkili olduğunu aylık veriler kullanarak test edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada değişkenlere ilişkin dolar bazlı fiyatlar kullanılmıştır. Metal fiyatları ile şirket hisse senedi fiyatları arasında uzun dönemli ilişki olup olmadığı ise Johansen eşbütünleşme yöntemi ile test edilmiştir. Elde edilen bulgular, IHMAD, IPEKE, KOZAA ve PRKME hisse senedi fiyatları ile metal fiyatları arasında uzun dönem ilişki olmadığını göstermiştir. Kısa dönem ilişki ise standart EKK ile tahmin edilmiş; bakır fiyatlarının IHMAD hisse senedi fiyatlarını negatif yönde etkilediği, altın fiyatlarının ise IPEKE ve KOZAA hisse senedi fiyatları üzerinde pozitif yönde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak elde edilen bulgular yatırımcıların bu şirketlere yatırım kararı alırken metal fiyatlarına ek olarak diğer değişkenleri de dikkate almaları gerektiğini ortaya koymuştur.

Mining has become the leading sectors that have shaped civilizations from past to present. In particular, it is impossible to deny the importance of coal and iron in the humanity's development since the industrial revolution. In this century, it is also not possible to sustain human life without mining. Agricultural and mining sectors are considered to be the two main raw producers. Due to the nature of the sector, the input provided to other areas of the economy especially the manufacturing sector, including contributions made directly to the economy, sector has a twofold importance. A developed mining industry, can made contribute the economic indicators like employment, production as well as it can be an important driving force for the manufacturing industry. Therefore, special attention should be given to the sector in the formation of economic development policies and plans. Mining sector also is important in terms of promoting regional development, and it contributes to employment with exposing services and supply industry. Also due to the long process of return of investment, mining sector is extremely risky. Therefore, rise in commodity prices will have negative or positive effects on the future cash flows of the company according the producing, processing or consumption the commodity and may increase or reduce the value of the company. The purpose of this study is to test metal prices gold, silver, copper effecting how and to what extend stock prices of 6 mining companies which are traded in Borsa Istanbul. To reach that purpose, both metal and stock prices are analyzed through using monthly data for the period May 2003 to December 2014. Dollar-based prices for the variables used in the study. Whether the long-term relationship between stock prices and metal prices have been tested with the Johansen cointegration method. Results revealed that there has not been a long-term relationship between IHMAD, IPEKE, KOZAA, PRKME and metal prices. The short-term relationship is tested with OLS and findings show that copper has negative effect on IHMAD, gold has positive effect on IPEKE and KOZAA stock prices. Consequently addition to metal prices, investors should be taken into account the other variables when investing to these companies