Kadın Çalışanların Kariyer Engelleri: Eskişehir'de Bir Araştırma

Günümüz bilgi çağı örgütlerinde, insan gücü ile makine gücüne dayalı üretim yerini bilgiye dayalı güce bırakmıştır. Bu bağlamda nitelikli entelektüel sermaye birikiminin sağlayacağı rekabet avantajı ile istihdamda cinsiyete dayalı ayrımcılığın giderek etkisini yitirmesi kadınların istihdam oranlarını arttırırken kadın yönetici oranlarında aynı olumlu etkiyi yaratmamıştır. Kadınların yönetici pozisyonlarına yükselememelerinin sebepleri çeşitli örgütsel, toplumsal ve bireysel kariyer engelleri ile açıklansa da konuya ilişkin etkili bir çözüm önerisi getirilmediği için aşılamayan kariyer engelleri ile düşük kadın yönetici oranları güncelliğini koruyan bir problem alanı olmaya devam etmektedir.Diğer taraftan çalışma yaşamında kadınların karşılaştığı cinsiyete dayalı engellerin temeli topluma, toplumun sahip olduğu kültürel değerlere ve bu toplumdan gelen bu kültürle yetiştirilen bireylerin zihniyetine dayanmaktadır, konuya bu şekilde yaklaşıldığında sorun toplumsallığın bireylerde davranışa dönüşmesidir. Bu zihniyete karşı farkındalık oluşturmak araştırmanın birincil önemidir. Araştırmada ilk olarak kadınların çalışma yaşamında karşılaştıkları kariyer engelleri teorik çerçevede ele alınmıştır. Araştırmanın uygulama bölümünde Eskişehir ilinde kamu sektöründe faaliyet gösteren bir eğitim kurumunda görev yapmakta olan toplamda 200 erkek ve kadın yönetici ile çalışan üzerinde yapılan anket çalışmasında elde edilen verilerin istatistiksel analiz sonuçları değerlendirilmiştir. Anket uygulamasıyla elde edilen verilerin analizi SPSS 22.0 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilere; t-testi, ANOVA testi ve Sidak Çoklu Karşılaştırma testi uygulanmıştır. Araştırma ölçeğine ait Cronbach’s Alpha güvenilirlik katsayısı 0,94 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, ölçeğin oldukça güvenilir olduğunun göstergesidir. Ölçek geçerliliğinin test edilmesi amacıyla da faktör analizi uygulanmıştır.Sonuç olarak, kadın katılımcılar toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin algılarını içselleştirerek geleneksel bir tutum sergilerken bu konuda erkeklerin daha eşitlikçi bir tutum sergiledikleri tespit edilmiştir. Ancak erkeklerin de bu eşitlikçi tutumlarının yönetim kademelerine çıkıldıkça gelenekselleştiği görülmüştür. Ölçek boyutlarının tümüyle cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Kadın çalışanların, kadın yöneticilere yönelik tutum düzeylerinin olumsuz yönde olduğu tespit edilmiştir. Kadın yöneticilerin ise erkek egemen üst yönetim kademelerinde dışlanmamak adına erkeksi davranışları benimsedikleri ve kadınsı davranışlara karşı olumsuz tutum sergiledikleri görülmüştür. Kadınların aile iç, sorumluluklarından ve erkek egemen karar alma mekanizmalarından ötürü üst düzey yönetim kademelerine mesafeli durdukları ancak eğitim düzeyleri ve statüleri yükseldikçe kariyer gelişimlerine yönelik tutumlarının olumlu olduğu görülmüştür. Ayrıca eğitim düzeyi düşük, bekâr erkek çalışanların kadınların kariyer gelişimlerine karşı oluşturdukları olumsuz stereotipler tespit edilmiştir.

In modern day information era organizations, manpower and machine-based production relinquished their place to power an agent is based on knowledge. In this regard, the competitive advantage provided by qualified intellectual capital accumulation and the gradual fading of influence of gender discrimination on employment did not create the same favourable impact on women’s managerial ratios whereas it increased the rate of employment for women. Despite the fact that women can not be promoted to managerial positions due to various organizational, social and individual career obstacles, surmountable career impediments and low female managerial ratios still remain an area of difficulty that maintains to be relevant to cope with since there has been no effective solutions to the issue. On the other hand, gender-based obstacles faced by women in work life are based on society and on the cultural values it is endowed with and the mentality of the individuals who are raised by the culture arising from this society. Once the issue is approached in this manner, the problem reveals the fact that collectivism turns into demeanor on individuals. To create awareness of this mentality is the primary concern of research. In the research, initially, career obstacles women face in work life are discussed in a theoretical framework. The results of the statistical analysis of the data obtained in the questionnaire survey conducted on 200 male and female managers working in an educational institution operating in the public sector in Eskişehir province were evaluated in the implementation part of the study. Analysis of the data obtained by the questionnaire implementation was executed through the SPSS 22.0 program. T-test, ANOVA test and Sidak Multiple Comparison test were applied to the obtained data. The Cronbach’s Alpha reliability coefficient for the study scale was determined as 0,94. This is an indication that your scale is quite reliable. In order to test the validity of the scale, factor analysis was applied as well. As a result, it was ascertained that whereas female participants exhibited traditional attitudes by internalizing their perceptions related to gender roles, males demonstrated a more equalitarian attitude in this regard. Nevertheless, it has been observed that men’s equalitarian attitudes have become more traditional as they promote to administrative levels. Significant variations were obtained between whole scale dimensions and gender variables. It has been determined that female employees’ attitude towards female managers are in an adverse tendency. Female managers, on the other hand, have adopted masculine behavior and negative attitudes towards feminine behaviors in order not to be displaced in male dominant top management levels. It has been observed that women remain aloof to top management levels due to their intrafamilial responsibilities and male dominant decision-making mechanisms, however their attitudes toward career development are positive as their level of education and status increase. In addition, negative stereotypes of low-educated, single male employees against career development of women have been identified