Eşi Cezaevinde Olan Kadınların Sorunlarına Yönelik Sosyal Hizmet Destek Mekanizmaları: “Siirt İli Örneği”

Öz

Eşin cezaevine girmesiyle birlikte tek ebeveyn olarak yaşam mücadelesi veren kadınların aile, sosyal, ekonomik ve psikolojik gibi birçok yükümlülüğünde artış görülmektedir. Yükümlülüklerin artmasıyla tek ebeveyn kadınların yaşadıkları süreç içerisinde karşı karşıya kaldıkları psikososyal zorluklar ve sorunlarla baş etmede kendilerine sosyal hizmet destek mekanizmaları ile çözüm önerileri sunmak kadınların hayatında önemli bir fark oluşturacaktır. Türkiye’de eşi cezaevinde olan kadınlar ile ilgili az sayıda çalışmaya rastlanmıştır. Bu çalışma, literatüre katkı sağlamak ve eşi cezaevinde olan kadınların aile ve sosyal yaşantılarındaki değişikliklerde nasıl bir rol ve sorumluluk üstlendiklerini, bu değişikliklerin onların yaşamına nasıl bir güçlük getirdiğini ve bu güçlükleri aşmaya çalışırken hangi destek mekanizmalarından faydalandıklarını öğrenmeyi amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yöntem ile gerçekleştirilen bu çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme formu ile eşi cezaevinde olup Siirt İlinde ikamet eden 8 kadın katılımcı ile görüşülmüştür. Katılımcılar ile gerçekleştirilen görüşmeler nitel araştırma analiz programlarından biri olan MAXQDA ile detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde eşi cezaevinde olan kadınların ekonomik sorunlar başta olmak üzere psikolojik sorunlar, sosyal sorunlar, aile bireylerine ayrılan sürenin azalması, hane içi-dışı yükümlülüklerin artması ve çevresel sorunlar gibi çeşitli sorunlarla mücadele etmekte oldukları anlaşılmış olup farklı alanlarda da desteklenmeye ihtiyaç duydukları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tek ebeveynlik
• kadın ve aile
• cezaevi
• sosyal destek
• sosyal sorunlar

Social Service Support Mechanisms for the Problems of Women Whose Husbands Are in Prison: “Siirt Province Example”

Öz

After the husband goes to prison, women struggling to survive as a single parent experience an increase in many chores of their family, social, child care, increased time spent with family members, and economic and psychological obligations. Offering solutions through social service support mechanisms to single parent women in coping with the psychosocial difficulties and problems they face as their obligations increase will make a significant difference in the lives of such women. In our country, there are various social policy practices for women who become single parents due to their spouses being imprisoned. There are few studies on women whose husbands are in prison in Turkey. This study aims to contribute to the literature and learn what role and responsibility women whose spouses are in prison assume in the changes in their family and social lives, what difficulties these changes bring to their lives, and what support mechanisms they benefit from while trying to overcome these difficulties. In order to achieve this aim, in this study, which will be carried out using the phenomenological method, one of the qualitative research designs, 8 female participants whose husbands are in prison and residing in Siirt Province were interviewed with a semi-structured interview form. The participants were asked to express their opinions about their premarital life, their married life, the reasons why their spouses went to prison, the difficulties their spouses encountered after being imprisoned, and the resources they used to cope with these difficulties. Interviews with participants were analyzed in detail with MAXQDA, one of the qualitative research analysis programs. As a result of the interviews, it was understood that women whose husbands are in prison are struggling with various problems, such as economic problems, psychological problems, social problems, decrease in time allocated to family members, increase in domestic and outside household responsibilities and environmental problems, and it was determined that they need support in different areas.

Anahtar Kelimeler

• Single parenthood
• women and family
• prison
• social support
• social issues

Kaynakça

1. Afyonoğlu, M. F., Bayyar, A. B., Kesel, N. F., & Morgül, B. (2021). Tek ebeveyn kadınların sorunlarının sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 5(2), 85-107.
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2018). Aile eğitim programı: Tek ebeveynli aileler kitapçığı. Ankara.
3. Akgün, R., & Tezel, Z. (2017). Sessiz kurbanlar: Eşi cezaevinde olan kadınların psikososyal ve ekonomik durumlarının belirlenmesi-Kırıkkale ili Yahşihan ilçesi örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(54), 786-793.
4. Atila Demir, S., & Genç Çelebi, Ş. (2017). Tek ebeveynli ailelerin sorunları: Nitel bir araştırma. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 8(13), 111-128.
5. Canatan, K., & Arıcan, B. (2019). Tek ebeveynli kadınların sosyal psikolojik sorunları ve bu sorunlarla başetme yöntemleri. Çekmece İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 109-128.
6. Canatan, K., Bilge, Y., & Çapar, H. (2019). Tek ebeveynli aile bağlamında yaşayan annelerin sosyal ve psikolojik problemleri: Küçükçekmece örneği. Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 1331-1354.
7. Demir, S., & Çelebi, Ş. (2017). Tek ebeveynli ailelerin sorunları: Nitel bir araştırma. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 111-128.
8. Demir, Y., Özel, C., & Sütçü, S. (2022). Erken yaşta evliliklerin bireysel ve toplumsal sonuçları. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 2(3), 49-62.

9. Demirel, B. (2021). Sosyal hizmet bakış açısıyla tek ebeveynli ailelerin gereksinimleri ve sosyal politika uygulama süreci üzerine bir değerlendirme (Tez No. 700494)[Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
10. Feyzioğlu, S., & Kuşçuoğlu, C. (2011). Tek ebeveynli aileler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 26(26), 97-110.
11. Güç Çınar, E., & Kara, Z. (2021). Sed yardımı mı mahkum parası mı? Eşleri cezaevinde olan roman kadınlar üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Sağlık Dergisi, 1(1), 45-62.
12. Güngör, A. (2023). Tek ebeveynli aileler: Sosyal psikolojik bir değerlendirme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 129-155.
13. İncedal, S. (2013). Türkiye’de yoksulluğun boyutları: Mücadele politikaları ve müdahale araçları [Aile ve Sosyal Politikalar uzmanlık tezi]. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü.
14. Karahan, S., Uca, S., & Güdük, T. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme türleri ve görüşme tekniklerinin uygulanma süreci. Nitel Sosyal Bilimler, 4(1), 78-101.
15. Karataş, D., & Kasım, B. (2022). Hükümlü ailelerin baş etme stratejileri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(3), 777-798.
16. Karataş, K. (2001). Toplumsal değişme ve aile. Toplum ve Sosyal Hizmet, 12(2), 89-98.
17. Kavşut, F. (2015). Tek ebeveyn olan kadınların sosyal dışlanmışlık sorunu: Ankara örneği. Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 50(1), 48-67.
18. Kır, İ. (2011). Toplumsal bir kurum olarak ailenin işlevleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 381-404.
19. Kolay Çepni, Ş., & Özbeşler, C. (2020). Eşleri cezaevinde olan kadınlar ve sosyal hizmet: Nitel bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(6), 748-764.
20. Muşanoviç, S. (2015). Eşleri cezaevinde bulunan kadınların yaşadıkları sorunlar ve başa çıkma becerileri: Altındağ Sosyal Hizmet Merkezi örneği. 50(1), 48-67.
21. Önal Dölek, B. (2004). Hükümlü ailelerin ekonomik ve psiko-sosyal sorunları. (Tez No. 144575) [Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
22. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
23. Yusufoğlu, Ö., & Kızmaz, Z. (2016). Parçalanmış ailelerde yoksulluk ve sosyal dışlanma: Elâzığ örneği. Social Sciences, 11(1), 27-40.