KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ

Hikmet Gülçin Beken

KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ

Öz

Latin Amerika ve Güneydoğu Asya ülkelerinde örnekleri görülebilecek kalkınmacı merkez bankası kavramı üzerinden merkez bankalarının temel fonksiyonları ve bunların iktisadi kalkınma süreci ile olan ilişkisi son dönemlerde yeniden tartışılmaya başlanmıştır. Çok boyutlu ve uzun dönemli bir süreci ifade eden iktisadi kalkınma düzeyine ulaşmak için, kamusal bir nitelik taşıyan merkez bankaları destekleyici bir rol üstlenebilir. Bir merkez bankasının genel olarak hangi amaçları benimsemeyi tercih ettiği ve temel işlevlerinin ne olarak tanımlandığı önemlidir. Fiyat istikrarı, finansal istikrar gibi tek bir amaca odaklanmak yerine çoklu amaçların (fiyat istikrarının yanı sıra büyüme ve istihdam odaklı) benimsenmesi de mümkündür. Burada önemli olan çoklu amaçların birbiri ile herhangi bir ödünleşim içinde olup olmadığıdır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke merkez bankaları, ortak amaçlar kadar birbirinden farklı amaçları da benimsemektedir. Merkez bankalarının temel amaçları ve bu amaçlara ulaşmak için kullanabileceği araç ve politikalar; 2008 krizi öncesi ve sonrası dönemde önemli farklılıklar göstermektedir. Hem gelişmiş ülke hem de gelişmekte olan ülke merkez bankalarında yaşanan bu değişimler, küresel ekonomik konjonktür, ana-akım iktisadi düşünce ve uluslararası kuruluşların varlığı içerisinde anlam kazanmaktadır. Unutulmaması gereken noktalardan biri de merkez bankası dışında başka kurumların kalkınmacı bir rol üstlenmesinin de tercih edilebileceği gerçeğidir. Bu nedenle, Latin Amerika ve Güneydoğu Asya bölgesinden seçilen çeşitli ülke örnekleri üzerinden bu kavramı anlamaya ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işlevleri içerisinde kendine yer bulup bulamadığına bu çalışmada yer verilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Agenor, P.R. ve Pereira da Silva, L.A. (2013). "Inflation Targeting and Financial Stability: A Perspective from the Developing World", Banco Central do Brasil Working Paper No:324, (1-116).
Akçay, Ü. (2017). 'Kalkınmacı' Merkez Bankası I. Duvar Gazatesi, https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2017/11/13/kalkinmaci-merkez-bankasi-i/, (13.11.2017)
Alsahlawi, K., Aziz A. ve Gardener, E.P.M. (2004). "Development Banking and Technological Development: A Case Study of Industrial Development Banks in The GCC Countries", The Service Industries Journal, 24 (5):71–90.
Arby, M.F.(2004). State Bank of Pakistan: Evolution, Functions and Organization, MPRA Paper No. 13614.
Arias, D. (2015)."Financial Inclusion Policy in Ecuador:Role of the Central Bank Towards Economic Growth and Job Creation", ILO Employment Policy Department, Employment Working Paper, No:172.
Aziz, Z.A. (2011). Role of Central Banks in Emerging Economies. (Ed). Sigbjørn Atle Berg, Øyvind Eitrheim, Jan F. Qvigstad ve Marius Ryel. What is a Useful Central Bank? içinde (79-86), Norges Bank Occasional Paper, No:42.
Bangladesh Bank (2012). "Developmental Central Banking in Bangladesh:Recent Reforms and Achievements (2009-2012)", https://www.bb.org.bd/pub/special/dcbbd.pdf, (11.05.2017)
Barışık, S. (2004).Merkez Bankası Bağımsızlığı, Makroekonomik Etkileri ve 2001 Tarihli TCMB Kanununun Yansımaları, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 59 (3):1-20.

BCE, Historical Review of The Central Bank Of Ecuador, https://www.bce.fin.ec/en/index.php/history, (5.4.2018),
BCRA (Banco Central De La Republica Argentina), (2012a), Financial Stability Report: Second Half 2012, Buenos Aires, Argentina.
BCRA (Banco Central De La Republica Argentina), (2012b), Financial Stability Report :First Half 2012, Buenos Aires, Argentina.
BIS (2009). Issues in the Governance of Central Banks: A Report from the Central Bank Governance Group.
Blanchard, O. (2011). Monetary Policy in the Wake of the Crisis, IMF Macro Presentation, https://www.imf.org/external/np/seminars/eng/2011/res/pdf/OB2presentation.pdf, (11.20.2016)
Blanke, J. (2016). What Does a Central Bank Actually Do?, World Economic Forum, https://www.weforum.org/agenda/2016/09/what-does-a-central-bank-do/, (12.11.2018)
Blinder, A. S. (2010). "How Central Should the Central Bank Be?", Journal of Economic Literature, 48(1):123–133.
Bloomfield, A. I. (1957). "Some Problems of Central Banking in Underdeveloped Countries", The Journal of Finance, 12(2):190-204.
Bradlow, D. (2016). "The Role of Central Banks is Changing. What South Africans Should Look Out For", https://theconversation.com/the-role-of-central-banks-is-changing-what-south-africans-should-look-out-for-64447, (12.10.2018)
Brimmer A. F. (1971). "Central Banking and Economic Development: The Record of Innovation", Journal of Money, Credit and Banking, 3: (4):780-792.
Bruck, N. (2001). "Development Banking Concepts and Theory", In Association of Development Financing Institutions of Asia and the Pacific, Principles and Practices of Development Banking, Vol. I ( 9-39).
Carriere-Swallow, Y., Jácome, L.I., Magud, N.E. ve Werner, A.M. (2016). "Central Banking in Latin America: The Way Forward", IMF Working Paper No. 16/197. Chandavarkar, A. G. (1987). "Promotional Role of Central Banks in Developing Countries", IMF Working Paper No:20. , Chatani, K. ve Pedro, O.O. (2014). "The Role of Central Banks in Meeting the Development and Employment Challenges: The Case of Mozambique", ILO Employment Policy Department, Employment Working Paper No:165.
Dafe, F. Ve Volz, U. (2015). "Financing Global Development: The Role of Central Banks", German Development Institute Briefing Paper, 8/2015.
Demirguc-Kunt, A., Klapper, L. Ve Singer, D. (2017). Financial Inclusion and Inclusive Growth A Review of Recent Empirical Evidence. World Bank Policy Research Paper No: 8040.
Doctor, M. (2015). "Assessing the Changing Roles of the Brazilian Development Bank", Bulletin of Latin American Research, 34( 2):197–213.
DPT, İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1968-1972), http://www.kalkinma.gov.tr/Lists/Kalknma%20Planlar/Attachments/8/plan2.pdf, (10.07.2018)
ECB (2017). "A Quick Quide to Macro-Prudential Policies", https://www.ecb.europa.eu/explainers/tell-me-more/html/macroprudentialpolicies.en.html, (11.11.2018)
Ekinci, N.K. (2015). Para, Merkez Bankası ve Kalkınmacılık: ‘Yasası Ne Olursa’ Olsun Anlayışının Sonu Yok, Diken Gazetesi, 02/03/2015, http://www.diken.com.tr/para-merkez-bankasi-ve-kalkinmacilik-yasasi-ne-olursa-olsun-anlayisinin-sonu-yok/, (12.03.2018)
Epstein, G. (2005). "Central Banks as Agents of Economic Development", PERI Political Economy Research Institute Working Paper No:104.
Epstein, G. (2009a), "Rethinking Monetary and Financial Policy:Practica Suggestions for Monitoring Financial Stability While Generating Employment and Poverty Reduction", ILO Employment Working Paper No:37.
Epstein, G. (2013a). "Developmental Central Banking: Winning the Future by Updating a Page From the Past". Review of Keynesian Economics, 1(3):273-287.
Epstein, G. (2015). "Development Central Banking: A Review of Issues and Experiences", ILO Employment Policy Departmet, Employment Working Paper No:182.
Eroğlu, N. (2007). "İktisat Politikalarında Israrla Neden Fiyat İstikrarı Amacı?", Ekonomik Yorumlar Dergisi, Gündem, Sayı 514, Aralık 2007.
Fraga, A. (1994). Central Banking After the Latin American Debt Crisis, The Columbia Journal of World Business,29(2): 66-70.
Fraser, B.W. (1994). "Central Bank Independence: What Does It Mean?", Reserve Bank of Australia Bulletin, December 1994.
Galati, G. ve Moessner, R. (2010). " Macroprudential Policy – A Literature Review". DNB Working Paper No. 267.
Georgsson, M., Vredin, A. ve Sommar, P.A. (2015). The Modern Central Bank’s Mandate and the Discussion Following the Financial Crisis, Sveriges Riksbank Economic Review, 2015:1.
Giovanni Dell’Ariccia, G., Rabanal, P. ve Sandri, D. (2018). Unconventional Monetary Policies in the Euro Area, Japan, and the United Kingdom. Hutchins Center Working Ppaer No:48.
Goodhart, C. A. E. (2010). " The Changing Role of the Central Banks", BIS Working Papers No:326.
Habib, A. (2015). "Financial Inclusion and Developmental Central Banking:The Experience of Bangladesh", Bangladesh Journal of Political Economy, 31(2): 139-150.
Hannig, A. ve Jansen,S. (2010). "Financial Inclusion and Financial Stability: Current Policy Issues, ADBI Working Paper Series, No. 259.
Husain, I. (2005). "Banking Sector Reforms in Pakistan", BIS Review, 5/2005.
Jácome, L. I. (2004). "The Late 1990s Financial Crisis in Ecuador: Institutional Weaknesses, Fiscal Rigidities, and Financial Dollarization at Work". IMF Working Paper, WP/04/12.
IMF. World Economic Outlook Database. https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases#sort=%40imfdate%20descending, (Erişim 10.09.2020).
Jácome, L. I., Nier, E. ve Imam, P. (2012). Building Blocks for Effective Macroprudential Policies in Latin America: Institutional Considerations. IMF, WP/12/183.
Jácome, L. I. (2015). “Central Banking in Latin America: From the Gold Standard to the Golden Years,” IMF Working Paper 15/60.
Jácome L. I. (2016), "A Historical Perspective on Central Banking in Latin America". Jacome,Carriere-Swallow, Faruqee ve Krishna Srinivasan (Der). Challenges for Central Banking (Washington: IMF) :(11-40).
Kepenek, Y.ve Yentürk, N. (2007). Türkiye Ekonomisi, 20. Basım, Remzi Kitabevi.
Khan, H.R. (2011). Financial Inclusion and Financial Stability: Are They Two Sides of the Same Coin? BIS central bankers’ speeches. https://www.bis.org/review/r111229f.pdf?ql=1, (Erişim: 11.07.2020).
Marco del Pont, M. (2013). "Introduction:The Role of Central Banks in Economic Development With an Emphasis on the Recent Argentinian Experience", Review of Keynesian Economics, 1(3): (267-272).
McKibbin, W. J. (2015). Central Banks Must Target Growth Not Inflation, Brookings Institute, https://www.brookings.edu/opinions/central-banks-must-target-growth-not-inflation/, ( 21.01.2017)
Muqtada, M. (2015). "Challenges of Price Stability, Growth and Employment in Bangladesh: Role of Bangladesh Bank", ILO Employment Policy Department, Employment Working Paper, No:169.
Noyer, C. (2014). "Macroprudential Policy: From Theory to Implementation", Banque de France. Financial Stability Review: Macroprudential Policies Implementation and Interactions, April 2014 , No:18 içinde (7-14).
Özatay, F. (2013). Parasal İktisat Kuram ve Politika, Efil Yayınevi, Genişletilmiş 3. Baskı, Ankara.
Özatay, F. (2017). Kalkınmacı Merkez Bankacılığı. Dünya Gazetesi, https://www.dunya.com/kose-yazisi/kalkinmaci-merkez-bankaciligi/360835, 3 Mayıs 2017, (2.2.2018) Patino L, M. L. (2001)."Lessons of the Financial Crisis in Ecuador 1999", Law & Business Review of the Americas, 7(4): 589-624.
Pianalto, S. (2005). "Central Banks: Different Paths, Same Goal", Global Interdependence Center, International Economic Conference, Milan, Italy. https://www.clevelandfed.org/en/newsroom-and-events/speeches/sp-20050221-central-banks-different-paths-same-goal.aspx, (10.08.2018)
Pou, P. (2000). "Argentina's Structural Reforms of the 1990s", Finance and Development, 37(1):13-15.
RBI Reserve Bank of India (2012), https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/RBIB140520012.pdf, (20.08.2017)
RBI Reserve Bank of India (2004). "Report of the Working Group on Development Financial Institutions", https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/PublicationReport/Pdfs/53674.pdf, (21.11.2017)
Sayeed, A. ve Abbasi, Z.F. (2015). "The Role of Central Banks in Supporting Economic Growth and Creation of Productive Employment: The Case of Pakistan", ILO Employment Policy Department, Employment Working Paper No:171.
Schinasi G.J. (2004)." Defining Financial Stability". IMF Working Paper WP/04/187.
Shirakawa, M. (2010). "Revisiting the Philosophy Behind Central Bank Policy", International Finance, 13(3): 485-493.
Subbarao, D. (2010). "Redefining Central Banking", IMF:Finance & Development, June 2010. 47 (2): 26-27.
Subbarao, D. (2013). "Central Banking in Emerging Economies-Emerging Challenges", Speech at the European Economics and Financial Centre, London, http://www.pondiuni.edu.in/storage/dde/downloads/finiii_ifs.pdf, (23.11.2016)
Szczepański, M. (2009). "Public Investment to Support Long-Term Economic Growth in the EU", European Parliament Policy Briefing, European Parliamentray Research Center.
TCMB, 1211 SAYILI KANUN, www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1211.doc, (12.12.2018)
TCMB (a), (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası). Türkiye cumhuriyet merkez bankası tarihçesi ve görevleri. 11 Kasım 2018 tarihinde http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/e6ccf55f-b2ac-4153-8d5ac7ba61afa053/TCMBTK19042018R.PDF?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-e6ccf55f-b2ac-4153-8d5a-c7ba61afa053-mdP4HoF, (Erişim:11.11.2018).
TCMB, (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası), (2012). Türkiye cumhuriyet merkez bankası ve bağımsızlık. http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/40586e6c-06ff-47b6-9b2e-11d77611dfd6/01.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-40586e6c-06ff-47b6-9b2e-11d77611dfd6-m5lkoKU, (Erişim: 10.09.2018).
TCMB, (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası), (2013). Enflasyon ve fiyat istikrarı. http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/06084069-3751-44a3-ba98fc5a65b908ba/Enflasyon_FiyatIstikrari.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-06084069-3751-44a3-ba98-fc5a65b908ba-m5lk8Dx, (Erişim:10.10.2018).
TCMB, (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası), Merkez bankası tarihçesi. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Banka+Hakkinda/Tarihce, (Erişim:10.09.2018).
TCMB, (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası), 1211 sayılı kanun. www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1211.doc, (Erişim: 12.12.2018)
TBMM Başkanlığı, (Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı). Türkiye cumhuriyet merkez bankası kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun, https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k4651.html, (Erişim:11.11.2018).
TCMB, (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası), (2013). Enflasyon ve fiyat istikrarı. http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/06084069-3751-44a3-ba98fc5a65b908ba/Enflasyon_FiyatIstikrari.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-06084069-3751-44a3-ba98-fc5a65b908ba-m5lk8Dx , (Erişim: 10.09.2018).
Thorbecke, E. (2009). Kalkınma Doktrinin Evrimi:1950-2005. (ed) Fikret Şenses. Neoliberal Küreselleşme ve Kalkınma Seçme Yazılar içinde (123-175), İletişim Yayınları, Birinci Baskı, İstanbul.
UN-DESA (2005). "Rethinking the Role of National Development Banks", Department of Economic and Social Affairs: Financing for Development Office, Background Paper.
Ünay, S. (2015). "Türkiye’nin “Kalkınmacı Merkez Bankası” İhtiyacı", SETA Perspektif, Sayı:89.
Vernengo, M. (2016). "Kicking Away the Ladder, Too: Inside Central Banks", Journal of Economic Issues, 50(2):452-460.
Yeldan, E. (2005). “Merkez Bankası’nın ‘Bağımsızlığı”, http://yeldane.bilkent.edu.tr/Yeldan16_16Mar05.pdf, (11.01.2017)
Weisbrot, M., Johnston, J. ve Lefebvre, S. (2013). "Ecuador’s New Deal: Reforming and Regulating the Financial Sector", CEPR.
Weisbrot, M., Johnston, J. ve Merling, L. (2017). "Decade of Reform: Ecuador’s Macroeconomic Policies, Institutional Changes, and Results", CEPR.
Williamson, S. (2016)."Neo-Fisherism A Radical Idea, or the Most Obvious Solution to the Low-Inflation Problem?", The Regional Economist, www.stlouisfed.org.(12.11.2018).
World Bank (2014). Global Financial Development Report: Financial Inclusion. http://www.pondiuni.edu.in/storage/dde/downloads/finiii_ifs.pdf, (23.11.2016)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hikmet Gülçin Beken ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2020

Kabul Tarihi

23 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 8 Sayı: 16

IZ

https://izlik.org/JA69SG95JH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Beken, H. G. (2020). KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 409-430. https://izlik.org/JA69SG95JH

AMA

1.Beken HG. KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;8(16):409-430. https://izlik.org/JA69SG95JH

Chicago

Beken, Hikmet Gülçin. 2020. “KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (16): 409-30. https://izlik.org/JA69SG95JH.

EndNote

Beken HG (01 Aralık 2020) KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 16 409–430.

IEEE

[1]H. G. Beken, “KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ”, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 16, ss. 409–430, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69SG95JH

ISNAD

Beken, Hikmet Gülçin. “KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/16 (01 Aralık 2020): 409-430. https://izlik.org/JA69SG95JH.

JAMA

1.Beken HG. KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;8:409–430.

MLA

Beken, Hikmet Gülçin. “KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 16, Aralık 2020, ss. 409-30, https://izlik.org/JA69SG95JH.

Vancouver

1.Hikmet Gülçin Beken. KALKINMACI MERKEZ BANKACILIĞI: DÜNYA ÖRNEKLERİ VE TCMB DEĞERLENDİRMESİ. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2020;8(16):409-30. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69SG95JH