ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Talip Çukurlu; Mesut Bayram Düzenli

doi:10.53586/susbid.908944

ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Ramazaniyyeler, Klasik edebiyatımızda XVII. yy. da görülmeye başlanan, XVIII. yy. da yaygınlaşan bir türdür. Divan şairlerinin ramazan ayı vesilesiyle padişahlara, devlet büyüklerine veya hamilerine sundukları ve nesip bölümünde ramazanı anlatan ve genellikle kaside nazım şekliyle yazdıkları, “ramazaniyye” adı verilen bu manzumeler, Osmanlı toplumunun ramazan ayına bakışını tespit etmede son derece önemli kaynaklardır. Ramazaniyyeler, başta kasideler olmak üzere farklı nazım şekilleriyle de yazılabilmektedir. Bu türde en çok manzume yazan şair Enderunlu Fazıl’dır. Enderunlu Fazıl’ın Divan’ında yirmi biri kaside ve ikisi de terkip-bent olmak üzere toplam yirmi üç tane ramazaniyye türünde manzume bulunmaktadır. Bu çalışmamızda, Enderunlu Fazıl Divanı’nda yer alan ramazaniyye türü manzumeler, şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. Manzumelerin nazım şekilleri, beyit-bent sayısı, aruz kalıpları, kafiye ve redif özellikleri, şekil incelemesinde ele alınmıştır. Ramazaniyye türü kasidelerin bölümlerinde ele alınan hususlar, bilhassa nesip bölümlerinde yer alan benzetme unsurları ise muhteva incelemesin-de üzerinde durulan konulardır. Böylece Enderunlu Fazıl’ın ramazaniyyelerinin geleneğin içindeki yeri tespit edilmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayverdi, İlhan (2009). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
Bezci, Gül (2018). Osmanlı Toplumunda Ramazan Kültürü. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bozkurt, Nebi (2003). Mahya. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/mahya--ramazan. Erişim Tarihi: 20.09.2020.
Canım, Rıdvan (2020). Divan Edebiyatında Türler (6. Baskı). Ankara: Grafiker Yayınları.
Çavuşoğlu, Mehmet (1986). Kaside. Türk Dili Dergisi Türk Şiiri Özel Sayısı II (Divan Şiiri), 415-417, 21-22.
Düzenli, Mesut Bayram (2012). XVIII.Yüzyıl Divan Şâirlerinin Gözüyle Padi-şahlar ve Saltanat Dönemleri. Turkish Studies, 7(3), 1075-1122.
Enderunlu Fâzıl (1990). Büyük Türk Klasikleri. Ankara: Ötüken Neşriyat. 124-125.
Enderunlu Fazıl. Dîvân-ı Fâzıl Beg Enderûnî. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, NEKTY02819.

Enderunlu Fazıl. Dîvân-ı Fâzıl. Almaya: Almanya Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları (Staats-bibliothek, Berlin), No. Ms.or.fol.3343.
Enderunlu Fazıl. Dîvân-ı Fâzıl Beg Enderûnî. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, No. O/253.
Ertan, M. Emin (1995). Divan Edebiyatında Ramazaniyeler Üzerine Bir İnceleme. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kesik, Beyhan (2014). Enderunlu Fâzıl (Hüseyin) Bey. TEİS, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fazil-enderunlu-fazil-huseyin-bey Erişim Tarihi: 10.12.2020.
Koç Keskin, Neslihan (2010). I. Abdülhamit’in Şehzadelerinin Bed’-i Besmele Törenini Anlatan Enderunlu Fâzıl’ın Surname-i Şehriyar’ı Üzerine. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 27: 149-186.
Koçu, Reşat Ekrem (1971). Fazıl Bey, Fazıl Divanı. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. İstanbul: Koçu Yayınları. 11, 5589-5592.
Kurnaz, Cemal (1998). Hilâl. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/hilal#2-turk-edebiyati. Erişim Tarihi: 20.12.2020.
Küçük, Sabahattin (1995). Enderunlu Fazıl. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/enderunlu-fazil. Erişim Tarihi: 31.01.2021.
Onay, Ahmet Talat (1993). Açıklamalı Divan Şiiri Sözlüğü Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Pakalın, M. Zeki (1983). Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. C. 1-3, İstanbul: MEB Yayınları.
Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmânî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. 2, 510-511.
Şahin, Ebubekir (2018). Şairle Sultan Arasında ‘İltifat’: Fuzulî’nin Kanunî Medhiyeleri. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 16(24), 389-405.
Şemseddin Sami (1996). Kâmûsu’l-A’lâm. Ankara: Kaşgar Neşriyat. 6, 3331.
Uzun, Mustafa İsmet (2007). Ramazâniyye. TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ramazaniyye--edebiyat. Erişim Tarihi: 16.01.2021.
Yöntem, Ali Canib (1977). Fazıl. MEB İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: MEB. 4, 529-531.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Talip Çukurlu ^*
0000-0002-5164-6720
Türkiye

Mesut Bayram Düzenli
0000-0003-3479-8244
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

3 Nisan 2021

Kabul Tarihi

17 Mayıs 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.53586/susbid.908944

IZ

https://izlik.org/JA23RC63ZL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çukurlu, T., & Düzenli, M. B. (2021). ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 41-63. https://doi.org/10.53586/susbid.908944

AMA

1.Çukurlu T, Düzenli MB. ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;9(1):41-63. doi:10.53586/susbid.908944

Chicago

Çukurlu, Talip, ve Mesut Bayram Düzenli. 2021. “ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (1): 41-63. https://doi.org/10.53586/susbid.908944.

EndNote

Çukurlu T, Düzenli MB (01 Haziran 2021) ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 1 41–63.

IEEE

[1]T. Çukurlu ve M. B. Düzenli, “ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 1, ss. 41–63, Haz. 2021, doi: 10.53586/susbid.908944.

ISNAD

Çukurlu, Talip - Düzenli, Mesut Bayram. “ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9/1 (01 Haziran 2021): 41-63. https://doi.org/10.53586/susbid.908944.

JAMA

1.Çukurlu T, Düzenli MB. ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;9:41–63.

MLA

Çukurlu, Talip, ve Mesut Bayram Düzenli. “ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2021, ss. 41-63, doi:10.53586/susbid.908944.

Vancouver

1.Talip Çukurlu, Mesut Bayram Düzenli. ENDERUNLU FAZIL DİVANI’NDA YER ALAN RAMAZANİYYELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Haziran 2021;9(1):41-63. doi:10.53586/susbid.908944