Araştırma Makalesi

Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları

Cilt: 25 Sayı: 1 29 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları

Öz

Amaç: İmposter fenomeni (sahtekârlık olgusu), başarılı kadın akademisyenlerin başarılarını içsel faktörlere değil dışsal faktörlerle açıklamaya çalıştıklarını ve kadınların sahip oldukları pozisyonu hak etmedikleri ile ilgili yaşadıkları yoğun bir kaygı durumu olarak tanımlanmaktadır. Kurbana dayatılmış öz-şüphe ise; genellikle bir kişinin diğer bir kişiye kendi yargısını empoze etmesi olarak tanımlanmakta ve bu empoze, birey için acı verici ruhsal çatışmaları içermektedir. Diğer yandan cam tavan terimi ‘nitelikleri veya başarıları ne olursa olsun, azınlıkları ve kadınları kurumsal merdivenin üst basamaklarına yükselmekten alıkoyan, görünmeyen ama aşılamaz engel’ olarak tanımlandığı görülmektedir. Bu araştırma nitel araştırma yöntemi ile derinlemesine görüşme (mülakat) kullanılarak yapılmıştır. Çalışma Lefke Avrupa Üniversitesi’nde eğitim faaliyetlerinin sürdürüldüğü 11 Fakülte, 5 Yüksekokul ve Hazırlık Okulu akademik personeli araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Yöntem: Çalışma verileri Mart-Haziran 2023 tarihleri arasında toplanmış, araştırmaya katılmaya davet e-posta yolu ile gönderilmiş. Katılıma gönüllü olduğunu bildiren 5 kadın akademisyen ile bire bir yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak sorular sorulmuş, onamları ile birlikte ses kayıtları alınmış ve daha sonra araştırmacılar tarafından yazıya dökülmüştür. Yarı-yapılandırılmış görüşme formunda, katılımcıların yaş, medeni durum, çocuk sayısı gibi bazı sosyo-demografik bilgilerinin yanı sıra cam tavanlar, sahtekârlık olgusu ve kurbana dayatılmış öz şüphe algıları ve deneyimleri ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Yazıya dökülen bu veriler içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. İçerik analizi yöntemi ile önceden belirlenen kategoriler altında katılımcıların vermiş olduğu yanıtlar incelenmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, kadın akademisyenlerin iş-yaşam dengesini kurmakta zorlandıklarını, özellikle evlilik ve çocuk sahibi olma konusunda akademik kariyer planlarının örtüşmediğini katılımcıların ya evlilik/çocuk ya da akademik kariyerlerindeki gelişimlerini erteleme kararı almak zorunda kaldıklarını ifade etmiştir. Diğer yandan, kadın akademisyenlerin özellikle yönetici konumuna geldikten sonra sahtekârlık olgusu yaşadıkları bir durum olarak ifade ettikleri görülmüştür. Akademisyen kadınların çevrelerine bağlı olarak bazı işleri yanlış/eksik ya da yetersiz bir şekilde yaptıklarını düşünerek yaptıkları, işleri tekrar kontrol etme ihtiyacı duydukları ya da çok çalışarak mükemmeliyetçi tutumlar takındıkları ve diğer bireylerden bu gibi geri bildirimler almamak için çaba sarf ettikleri de ortaya çıkmıştır. Sonuç: Katılımcıların, cam tavan algı ve yaşantıları ile ilgili cinsiyetlerinden dolayı herhangi bir ayrımcılığa uğramadıklarını ancak özellikle kraliçe arı sendromu olgusuna maruz kaldıklarını göstermektedir. Katılımcılardan elde edilen bulgular ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: kadın, akademisyen, cam tavan, sahtekârlık, kurbana dayatılmış öz-şüphe

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abramson, K. (2014), “Turning up the lights on gaslighting”, Philosophical Perspectives, Vol. 28 No. 1, pp. 1-30.
  2. Adak, N. (2018). Akademide kadınlar: Yükseköğrenime giriş ve kariyerde ilerleme. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 1(1), 23-38.
  3. Adkins, K. C. (2019). Gaslighting by crowd. Social Philosophy Today, 35, 75-87.
  4. Aurangzeb, W., Abbasi, M. N. S., & Kashan, S. (2023). Unveiling the Impact of Gaslighting on Female Academic Leadership: A Qualitative Phenomenological Study. Contemporary Issues in Social Sciences and Management Practices (CISSMP), 2(3), 1-15.
  5. Arkonaç, S.A. (2017). Psikolojide Söz ve Anlam Analizi, Niteliksel Duruş. Hiperyayın, İstanbul.
  6. Bailey, A. (2020). On Gaslighting and Epistemic Injustice: Editor's Introduction. Hypatia, 35(4), 667-673.
  7. Bakioğlu, A., & Ülker, N. (2018). Career barriers faced by Turkish women academics: Support for what?. Yükseköğretim Dergisi, 8(3), 313-321.
  8. Barton, R., & Whitehead, J. A. (1969). The gas-light phenomenon. The Lancet, 293(7608), 1258-1260.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cinsiyet, Politika ve Yönetim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zihniye Okray *
0000-0002-9117-4991
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Dilem Öke
0000-0001-6947-8000
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Beliz Köroğlu
0000-0002-3037-6813
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

15 Ekim 2024

Kabul Tarihi

26 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Okray, Z., Öke, D., & Köroğlu, B. (2025). Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(1), 53-72. https://doi.org/10.30976/susead.1567463
AMA
1.Okray Z, Öke D, Köroğlu B. Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları. SUSEAD. 2025;25(1):53-72. doi:10.30976/susead.1567463
Chicago
Okray, Zihniye, Dilem Öke, ve Beliz Köroğlu. 2025. “Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 25 (1): 53-72. https://doi.org/10.30976/susead.1567463.
EndNote
Okray Z, Öke D, Köroğlu B (01 Nisan 2025) Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 25 1 53–72.
IEEE
[1]Z. Okray, D. Öke, ve B. Köroğlu, “Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları”, SUSEAD, c. 25, sy 1, ss. 53–72, Nis. 2025, doi: 10.30976/susead.1567463.
ISNAD
Okray, Zihniye - Öke, Dilem - Köroğlu, Beliz. “Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 25/1 (01 Nisan 2025): 53-72. https://doi.org/10.30976/susead.1567463.
JAMA
1.Okray Z, Öke D, Köroğlu B. Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları. SUSEAD. 2025;25:53–72.
MLA
Okray, Zihniye, vd. “Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, c. 25, sy 1, Nisan 2025, ss. 53-72, doi:10.30976/susead.1567463.
Vancouver
1.Zihniye Okray, Dilem Öke, Beliz Köroğlu. Akademideki Cam Tavanlar, Kurbana Dayatılmış Özşüphe ve İmposter Fenomeni: Kadın Akademisyenlerin Anlatıları. SUSEAD. 01 Nisan 2025;25(1):53-72. doi:10.30976/susead.1567463

Cited By