Çevik Liderlik Üzerine Yazılan Lisansüstü Tezlerin Sistematik İncelemesi: 2019–2025 Dönemi

Öz

ÖZ Amaç - Çalışmanın amacı, 2019–2025 yılları arasında çevik liderlik üzerine yazılan lisansüstü tezlerin sistematik olarak incelenmesi ve kavrama ilişkin literatürdeki araştırma eğilimlerinin ortaya konulmasıdır. Yöntem - Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir.. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan tezler; yıl, tür, üniversite, yöntem ve değişkenler açısından analiz edilmiş, aynı zamanda yazılan tezlerin sonuçlarına yer verilmiştir. Bulgular – Çevik liderlik kavramına ilişkin çalışmaların son yıllarda arttığını, nicel yöntemlerin ağırlıklı olarak tercih edildiğini ve kavramın iş tatmini, kriz yönetimi, yenilikçilik, işten ayrılma niyeti ve VUCA gibi değişkenlerle öncelikli olarak çalışıldığını göstermiştir. Sonuç – Çevik liderlik kavramının literatürde yeni yer bulmaya başladığı, bu nedenle kavramın güncel ve gelişen bir araştırma alanı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kavramla ilişkili çalışılan değişkenlerin çoğunun tek bir çalışmada kullanıldığı, bunun literatür açısından bir boşluk olduğu sonucuna varılmıştır. Gelecek araştırmalarda kavramın farklı değişkenlerle ve yöntemlerle çalışması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Davranış, Liderlik, Çevik Liderlik, Doküman İncelemesi JEL Kodları: M10, M12, D23

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel Davranış
• Liderlik
• Çevik Liderlik

A Systematic Review of Postgraduate Theses on Agile Leadership: The Period of 2019–2025

Öz

ABSTRACT Purpose – The aim of this study is to systematically examine postgraduate theses on agile leadership conducted between 2019 and 2025 and to reveal research trends related to the concept in the literature. Methodology – The study was conducted using document analysis, one of the qualitative research methods. Theses obtained from the National Thesis Center were analyzed in terms of year, type, university, method, and variables, and their findings were also reviewed. Findings – The findings indicate that studies on agile leadership have increased in recent years, quantitative methods have been predominantly preferred, and the concept has been mainly examined in relation to variables such as job satisfaction, crisis management, innovation, turnover intention, and VUCA. Conclusions – It has been determined that agile leadership is a relatively new concept in the literature and thus represents a current and evolving research field. Additionally, most variables have been examined separately within individual studies, indicating a gap in the literature. Future research is recommended to address the concept with diverse variables and methodologies. Keywords: Organizational Behavior, Leadership, Agile Leadership, Document Analysis. JEL Codes: M10, M12, D23

Anahtar Kelimeler

• Organizational Behavior
• Leadership
• Agile Leadership

Kaynakça

1. Akdemir, Z. (2022). Okul eğitimcilerinin çevik liderlik becerisi algısı üzerine bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Mersin: Çağ Üniversitesi.
2. Akkaya, B. & Tabak, A. (2020). The link between organizational agility and leadership: A research in science parks. Academy of Strategic Management Journal, 19(1), 1-17.
3. Akkaya, B. ve Tabak, A. (2018). Örgütsel çeviklik ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İş ve İnsan Dergisi, 5(2), 185–206. https://doi.org/10.18394/iid.439184
4. Aksoy, B. (2025). Çalışanların algılanan çevik liderlik özelliklerinin bireysel inovasyon yetkinliklerine olan etkisinde örgütsel öğrenmenin aracı rolü (Yüksek lisans tezi). İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi.
5. AlNuaimi, B. K., Singh, S. K., Ren, S., Budhwar, P. ve Vorobyev, D. (2022). Mastering digital transformation: The nexus between leadership, agility, and digital strategy. Journal of Business Research, 145, 636–648. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.03.038.
6. Ambler, S. W. (2012). Disciplined agile delivery: A practitioner's guide to agile software delivery in the enterprise. Indiana: IBM Press.
7. Artun, S. (2025). Çevik liderlik ve çalışanların yenilikçi davranışının kriz yönetimi üzerindeki etkisi (Yüksek lisans Tezi). Muğla: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
8. Asghar, J., Kanbach, D. K. ve Kraus, S. (2026). Toward a multidimensional concept of organizational agility: A systematic literature review. Management Review Quarterly, 76, 885–911.https://doi.org/10.1007/s11301-025-00497-6

9. Aslan, M. (2025). Okulun dijital olgunluk düzeyinin okul yöneticilerinin çevik liderlik becerilerine etkisi (Doktora tezi). Kırşehir: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
10. Aslan, N. (2025). Okul müdürlerinin çevik liderlik özelliklerinin okul mutluluğuna etkisi (Yüksekl isans Tezi). İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
11. Balcı, B. (2021). Değişim yönetiminde dönüştürücü liderin örgütsel çeviklik üzerine etkisi (Yüksekl isans Tezi). İstanbul: İstanbul Aydın Üniversitesi.
12. Baykuş, H. (2025). Okul öncesi eğitim kurumlarında kriz yönetimi ve çevik liderlik (Yüksek lisans Tezi). Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi.
13. Berson, Y., Halevy, N., Shamir, B. ve Erez, M. (2015). Leading from different psychological distances: A construal-level perspective on vision communication, goal setting, and follower motivation. The Leadership Quarterly, 26(2), 143–155. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2014.07.011.
14. Bir, Y. (2022). VUCA ortamında çalışanların çevik liderlik becerilerine yönelik algıları: Bir saha araştırması ve ölçek geliştirme çalışması (Doktora Tezi). Mersin: Çağ Üniversitesi.
15. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
16. Boynukısa, M. (2024). Çevik liderlik becerisi algısının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde iş tatmininin aracılık rolü (Yüksek lisans Tezi). Mersin: Çağ Üniversitesi.
17. Caligiuri, P. D. (2022). In Crises and disruptions in international business: How multinational enterprises respond to crises. International HRM insights for navigating the COVID-19 pandemic: Implications for future research and practice. (s. 417-454). içinde Gewerbestrasse: Springer International Publishing.
18. Cebeci, Ö. (2020). Çevik strateji: KOBİ’ler üzerinde bir uygulama ve bir model önerisi (Doktora tezi). İstanbul: İstanbul Aydın Üniversitesi.
19. Contreras, F., Baykal, E. ve Abid, G. (2020). E-leadership and teleworking in times of COVID-19 and beyond: What we know and where do we go. Frontiers in Psychology, 11, 590271. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.590271
20. Cortellazzo, L. B., Bruni, E. ve Zampieri, R. (2019). The role of leadership in a digitalized world: A review. Frontiers in Psychology, 1-11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01938
21. Çakır, B. (2022). Okul müdürlerinin çevik liderlik özelliklerinin okul kültürüne etkisi (Yüksek lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
22. Çalışkan, E. (2019). Indıvidualized HR practices and idiosyncratic deals (I-deals) and the expected positive individual and organizational outcomes (Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
23. Çallı, B. A. ve Çallı, L. (2021). Dijital olgunluk, örgütsel çeviklik ve firma performansı arasındaki ilişkiler: KOBİ’ler üzerine ampirik bir araştırma. Business Management Studies: An International Journal, 9(2), 486–502. https://doi.org/10.15295/bmij.v9i2.1786
24. Çelik, F. (2024). İlkokul müdürlerinin çevik liderlik özellikleri ile kriz yönetimi becerileri arasındaki ilişki (Yüksek lisans Tezi). Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi. Çotuk, A. (2025). Okul yöneticilerinin çevik liderlik davranışlarının öğretmenlerin psikolojik güven ve bireysel yenilikçilik algılarına etkisi (Yüksek lisans Tezi). İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
25. David, D. &. (2025). Agile leadership and digital mindset: Their impact on employee performance through employee engagement. . Amkop Management Accounting Review (AMAR), 182-207.
26. Denning, S. (2017). The age of Agile. Strategy & Leadership, 3-10.
27. Desalegn, E.G., Guedes, M.J.C., Da Silva Gomes, J.F. ve Tebeka, S.M. (2024). Disentangling organizational agility from flexibility, adaptability, and versatility: a systematic review. Future Business Journal, 10(1), 1-18. https://doi.org/10.1186/s43093-024-00405-6
28. Dirani, K. M., Abadi, M., Alizadeh, A., Barhate, B., Garza, R. C., Gunasekara, N., Ghassan, I. ve Majzun, Z. (2020). Leadership competencies and the essential role of human resource development in times of crisis: a response to Covid-19 pandemic. Human resource development international, 23(4), 380-394. https://doi.org/10.1080/13678868.2020.1780078
29. Durahim, H. (2025). Y ve Z kuşağının kişilik özelliklerine göre iş yaşamında tercih ettiği liderlik tipleri (Yüksek lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi.
30. Edmondson, A. (2018). The fearless organization: Creating psychological safety in the workplace for learning, innovation, and growth. New Jersey: John Wiley & Sons.
31. El Sawy, O. A. (2020). How LEGO built the foundations and enterprise capabilities for digital leadership. MIS Quarterly Executive, 141-166.
32. Garvin, D. A. (2008). Is yours a learning organization? Harvard business review, 109. Joiner, B. ve Josephs, S. (2007). Leadership agility: Five levels of mastery for anticipating and initiating change. Jossey-Bass.
33. Kane, G. C. (2019). Accelerating digital innovation inside and out. Massachusetts: MIT Sloan Management Review.
34. Karademir, İ. (2022). Dördüncü sanayi devriminde liderlik ve bir model önerisi: Liderlik 4.0 (Doktora Tezi). İstanbul: Maltepe Üniversitesi.
35. Karatay, G. (2025). Çevik liderlik ve takım hedefe bağlılık arasındaki ilişki: TR33 bölgesinde üretim yapan AR-GE sahibi işletmelerde bir araştırma (Yüksek lisans Tezi). Kütahya: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi.
36. Kargün, E. (2025). Çevik liderliğin ve dinamik yeteneklerin örgütsel performansa etkisinde dijital yeteneklerin aracı rolü (Yüksek lisans Tezi). Sakarya: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
37. Kenar, M. (2023). Uzaktan çalışma sisteminde liderlik uygulamaları: Bilişim sektörü örneği (Yüksek lisans Tezi). Bilecik: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi.
38. Kırtiş, Ç. (2024). Dijital dönüşümlerin çevik liderlik davranışlarına etkilerinin analizi: İstanbul organize örneği (Yüksek lisans Tezi). Çanakkale: Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi.
39. Kniffin, K. M., Narayanan, J., Anseel, F., Antonakis, J., Ashford, S. P., Bakker, A. B., ... ve Vugt, M. V. (2021). COVID-19 and the workplace: Implications, issues, and insights for future research and action. American psychologist, 76(1), 63. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/amp0000716
40. Lee, A. L. (2020). Leadership, creativity and innovation: A meta-analytic review. . European Journal of Work and Organizational Psychology, 1-35.
41. Lee, A., Willis, S. ve Tian, A. W. (2018). Empowering leadership: A meta-analytic examination of incremental contribution, mediation, and moderation. Journal of Organizational Behavior, 39(3), 306–325. https://doi.org/10.1002/job.2220
42. Mardian, M. (2024). Determinant of Agile leadership: A systematic literature review. KnE Social Science, 468-487.
43. Mirji, H. P. (2023). Agile HR: Unleashing organizational effectiveness through agile practices in human resources. Madhya Pradesh Journal of Social Sciences, 152.
44. Mishra, A. A. (2021). Organizational issues in embracing Agile methods: an empirical assessment. International Journal of System Assurance Engineering and Management, 1420-1433.
45. Mohamud, A. (2024). The relationship between agile leadership and team empowerment: The mediating role of organizational climate in Mogadishu, Somalia (Yüksek lisans Tezi). Ankara: OSTİM Teknik Üniversitesi.
46. Motwani, J. ve Katatria, A. (2024). Organization agility: A literature review and research agenda. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(9), 2709–2754. https://doi.org/10.1108/IJPPM-07-2023-0383
47. Ncube, L. M. (2024). The role of agile leadership in the success of a contemporary organisation: a conceptual. International Journal of Management Studies and Social Science Research, 7-19.
48. Newman, A., Donohue, R. ve Eva, N. (2017). Psychological safety: A systematic review of the literature. Human Resource Management Review, 27(3), 521–535. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2017.01.001
49. Northouse. (2025). Leadership: Theory and practice. California: Sage publications.
50. Nurdağ, V. (2023). The mediating role of psychological capital in the relationship between agile leadership and employee intrapreneurship: An empirical study in Turkey (Doktora Tezi). İstanbul: Yeditepe Üniversitesi.
51. Olcay, M. (2025). Çevik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde psikolojik güçlendirmenin aracı rolü: Y kuşağı üzerine bir araştırma (Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Okan Üniversitesi.
52. Özaydın, M. (2024). Okul yöneticilerinin çevik liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki profesyonelliğine etkisi (Yüksek lisans Tezi). İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
53. Özdemir, A. (2020). Okul yöneticilerinin çevik liderlik özelliklerinin örgütsel bağlılığa etkisi: İngiltere ve Türkiye okullarında karşılaştırmalı bir analiz (Doktora Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi.
54. Özgünay, P. (2022). Çevik liderlik özelliklerinin iş tatmini üzerindeki etkisinde kararlara katılımın aracılık rolüne ilişkin bir araştırma (Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi.
55. Özkan, H. (2023). 112 acil sağlık hizmetleri çalışanlarında rol belirsizliğinin rol çatışmasına etkisinde çevik liderliğin aracılık rolü (Yüksek lisans Tezi). Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
56. Porkodi, S. (2024). The effectiveness of agile leadership in practice: A comprehensive meta-analysis of empirical studies on organizational outcomes. Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation, 20(2), 117–138. https://doi.org/10.7341/20242026
57. Purnomo, S. R. (2025). The influence of agile leadership on team performance across industrıes: Systematıc literature review. Sıbatık journal: Jurnal Ilmiah Bidang Sosial, Ekonomi, Budaya, Teknologi, Dan Pendidikan, 4585-4606.
58. Rialti, R. ve Filieri, R. (2024). Leaders, let’s get agile! Observing agile leadership in successful digital transformation projects. Business Horizons, 67(4), 439–452. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2024.04.003
59. Sarsour, E. (2024). Influence of agile leadership on job satisfaction of employees (Yüksek lisans Tezi). İstanbul: Yeditepe Üniversitesi.
60. Senge, P. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Worcestershire: Broadway Business.
61. Schwab, K. (2017). The fourth industrial revolution. New York: Crown Business.
62. Surapto, D., Suhud, U. ve Wolor, C. W. (2024). Agile leadership: Enhancing trust, innovation ambidexterity, and job performance. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 9759–9772. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.2.00737
63. Şeker, M. (2022). Effects of agile leadership on work engagement and mental well-being (Yüksek lisans Tezi). Ankara: Ankara Yıldırım Bayezıt Üniversitesi.
64. Teece, D. J. (2018). Business models and dynamic capabilities. Long range planning, 40-49.
65. Theobald, S. P. (2020). Agile leadership and agile management on organizational level-a systematic literature review. In International Conference on Product-Focused Software Process Improvement (s. 20-36). Springer.
66. Thomas, A. D. (2024). ChatGPT appropriation: A catalyst for creative performance, innovation orientation, and agile leadership. . Technology in Society, 1-11.
67. Tiong, P. A. (2025). Agile leadership, digital transformation, and employee performance: The role of work engagement. Jurnal Manajemen Dan Bisnis, , 600-623.
68. Turan, H. (2021). Algılanan çevik liderlik davranışının çalışanların performans düzeylerine ve işten ayrılma niyetlerine etkisi: Antalya’daki otel işletmelerinde bir araştırma (Yüksek lisans Tezi). Hatay: İskenderun Teknik Üniversitesi.
69. Udin, U. (2025). Agile leadership and employee outcomes: A bibliometric analysis for future research agenda. Human Systems Management, 44(2), 237–248. https://doi.org/10.3233/HSM-240093
70. Uhl-Bien, M. ve Arena, M. (2018). Leadership for organizational adaptability: A theoretical synthesis and integrative framework. The leadership quarterly, 89-104.
71. Vial, G. (2021). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. Managing digital transformation, 13-66.
72. Waizenegger, L. M. (2020). An affordance perspective of team collaboration and enforced working from home during COVID-19. European journal of information systems, 429-442.
73. Walter, A.-T. (2021). Organizational agility: Ill-defined and somewhat confusing? A systematic literature review and conceptualization. Management Review Quarterly, 71, 343–391. https://doi.org/10.1007/s11301-020-00186-6
74. Yaldız, İ. (2023). Spor yöneticilerinin çevik liderlik ve kriz yönetimi davranışı (Yüksek lisans Tezi). Sakarya: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
75. Yazır, A. (2024). Çevik liderlik ve örgütsel sürdürülebilirliğin iş tatminine etkisi: Marmara bölgesi belediyelerinde bir araştırma (Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi.
76. Yılmaz, F. (2021). Okul müdürlerinin çevik liderlik özellikleri ile okul etkililiği arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). . İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
77. Yukl, G. ve Mahsud, R. (2010). Why flexible and adaptive leadership is essential. Consulting. Psychology Journal: Practice and Research, 81-93.
78. Yukl, G. (2018). Örgütlerde Liderlik. Ş., Çetin ve R. Baltacı (çev.). Ankara: Nobel Kitapevi. Yüksekbaş, B. (2021). VUCA dünyasında çalışanların çevik liderlik algısı: Bir devlet üniversitesinde araştırma (Yüksek lisans Tezi). Mersin: Çağ Üniversitesi.