DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ

Mehmet Emin Bars

doi:10.21563/sutad.511040

DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ

Öz

Arketipsel sembolizm son dönemlerde edebî eserlerin incelenmesinde yaygın biçimde kullanılan yöntemlerden biridir. Bu çalışmada Dede Korkut anlatılarından Deli Dumrul hikâyesi arketipsel sembolizm bakımından incelenmiştir. Anlatıda arketiplerin çokça kullanıldığı görülmüştür. Aynı kişilerin birden fazla arketipi taşımaları ve aynı arketipin farklı kişilerde değişik biçimlerde görülmesi anlatıyı farklı kılmaktadır. Anlatıda görülen arketipler arasındaki organik ilişki, edebî eserlerin oluşumu üzerinde yeniden düşünmeyi gerekli kılmaktadır. Arketipler arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Hiçbir arketip tesadüfi olarak seçilmemiştir. Bu bakımdan arketipsel incelemelerde arketiplerin belirlenmesi kadar, arketipsel bağların çözümü de anlatıların yorumlanmasında önemlidir. İncelemelerde bugüne değin göz ardı edilen arketipler arası ilişkinin tespiti, olay ve kişilerin değerlendirilmesinde daha objektif sonuçlara ulaşmayı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Deli Dumrul,Dede Korkut,arketipsel sembolizm,imge

Kaynakça

ABALI, Nefise (2008), “Zincir Mektupların Jung’un Bilinçdışının Dinsel İşlevi ve Arketipleriyle Okunması”, Millî Folklor, 79: 65-69.
AKÇA, Hilal (2016), Kemal Tahir’in Romanlarında Yolculuk Arketipi, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, (Yayınlanmamış Doktora Tezi).
AŞKAROĞLU, Vedi (2013), “Dede Korkut Hikayelerinden Dirse Han Oğlu Buğaç Han Anlatısı Üzerine Simgesel/Arketipsel Bir Çözümleme”, Karadeniz, 17: 120-132.
AYBERK, A. Erhan (2014), Marka Kişiliği Çerçevesinde Arketip Yaklaşımı Yoluyla Reklamlarda Hikâye Anlatımı, İstanbul: Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Anabilim Dalı, (Yayınlanmamış Doktora Tezi).
BAŞGÖZ, İlhan (1989), “Köroğlu Düzeni”, Folklor Yazıları, İstanbul: Adam Yayınları, 176-180.
BAYAT, Fuzuli (2007), Mitolojiye Giriş, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
CAMPBELL, Joseph (2017), Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, (çev. Sabri Gürses), İstanbul: İthaki Yayınları.
ÇORUHLU, Yaşar (2006), Türk Mitolojisinin Anahatları, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.

ELİADE, Mircea (1994), Ebedi Dönüş Mitosu, (çev. Ümit Altuğ), Ankara: İmge Kitabevi.
ERGİN, Muharrem (1997a), Dede Korkut Kitabı I (Giriş-Metin-Faksimile), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
ERGİN, Muharrem (1997b), Dede Korkut Kitabı II (Indeks-Gramer), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
FEDAKÂR, Pınar (2014), “Besleyen mi, Öldüren mi: Türk Mitik Tasavvurunda Anne Arketipinin Antropomorfik Görünümleri”, Millî Folklor, 103: 5-19.
FROMM, Erich (2017), Rüyalar, Masallar, Mitler, (çev. Aydın Arıtan-Kaan H. Ökten), İstanbul: Say Yayınları.
GÜMÜŞ, Tülin (2016), Kazan Oğuznamesi’nin Arketipsel Sembolizm Bağlamında İncelenmesi, Ardahan: Ardahan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
GÜROL, Ender (1993), “Arketip”, Türk Dili, 500: 197-201.
IRMAK, Yılmaz; Ava, Uğur (2017), “Âşık Garip Hikâyesinde Arketipsel Sembolizm”, Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 6/ 13: 16-28.
İNAN, Abdülkadir (1998), “Al Ruhu Hakkında”, Makaleler ve İncelemeler I, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 259-267.
JUNG, C. Gustav (2017a), Dört Arketip, (çev. Zehra Aksu Yılmazer), İstanbul: Metis Yayınları.
JUNG, C. Gustav (2017b), Bilinçdışına Yaklaşım, İnsan ve Sembolleri, (çev. Hatice Mukaddes İlgün), İstanbul: Kabalcı Yayıncılık.
KARABAŞ, Seyfi (1996), Dede Korkut’ta Renkler, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
KÜÇÜK, Salim (2010), “Eski Türk Kültüründe Renk Kavramı”, bilig, 54: 185-210.
NAMLI, Taner (2007), “Arketipsel Sembolizm Açısından Elif Şafak’ın ‘Pinhan’ Romanının İncelenmesi”, Turkish Studies -International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 2/4: 1210-1230.
ONAT, Gökşen (2007), Elif Şafak’ın Romanlarının Arketipsel Sembolizm Açısından İncelenmesi, Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
ÖGEL, Bahaeddin (1998), Türk Mitolojisi (Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar) 1, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
ÖZCAN, Tarık (2003), “Osmancık Romanının Arketipsel Sembolizm Bakımından Çözümlenmesi”, bilig, 26: 103-116.
PROPP, Vladimir (2011). Masalın Biçimbilimi, (çev. Mehmet Rifat-Sema Rifat), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
RAYMAN, Hayrettin (2002), “Nevrûz ve Türk Kültüründe Renkler”, Millî Folklor, 53: 10-15.
SAKAOĞLU, Saim (2009), Efsane Araştırmaları, Konya: Kömen Yayınevi.
SALTIK ÖZKAN, Tuba (2010), “Bamsı Beyrek ve Bey Böyrek Anlatılarında Arketipik İmgeler”, Millî Folklor, 85: 81-90.
SAVAŞ, Sezgin (2016), Arketipsel İmgelerin İkna Boyutu ve Türk Reklamlarında Görülme Sıklığı Üzerine Bir Araştırma, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
SAYDAM, M. Bilgin (2017), Deli Dumrul’un Bilinci “Türk-İslam Ruhu” Üzerine Bir Kültür Psikolojisi Denemesi, İstanbul: Metis Yayınları.
SUNGURLAR, Işık (2013), Bir Arketip Olarak Gölge, İstanbul: Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Ana Sanat Dalı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
TALİANOVA, Mariia (2015), Türk ve Rus Halk Masallarında Kadın Arketipinin Karşılaştırılması, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
YILDIRIM MIROL, Çiğdem (2011), Arketip Bir Yolculuk İçinde, Narsistik Bir Kitap Biçiminde: Beyaz Kale, Ankara: Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Edebiyatı Bölümü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
ZELYUT, Rıza (1989), Halk Şiirinde Başkaldırı, İstanbul: Sosyal Yayınlar.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Emin Bars Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

10 Ocak 2019

Gönderilme Tarihi

26 Ocak 2018

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 44

DOI

https://doi.org/10.21563/sutad.511040

IZ

https://izlik.org/JA24RT23YW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bars, M. E. (2019). DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 44, 57-75. https://doi.org/10.21563/sutad.511040

AMA

1.Bars ME. DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ. SUTAD. 2019;(44):57-75. doi:10.21563/sutad.511040

Chicago

Bars, Mehmet Emin. 2019. “DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 44: 57-75. https://doi.org/10.21563/sutad.511040.

EndNote

Bars ME (01 Ocak 2019) DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 44 57–75.

IEEE

[1]M. E. Bars, “DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ”, SUTAD, sy 44, ss. 57–75, Oca. 2019, doi: 10.21563/sutad.511040.

ISNAD

Bars, Mehmet Emin. “DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 44 (01 Ocak 2019): 57-75. https://doi.org/10.21563/sutad.511040.

JAMA

1.Bars ME. DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ. SUTAD. 2019;:57–75.

MLA

Bars, Mehmet Emin. “DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 44, Ocak 2019, ss. 57-75, doi:10.21563/sutad.511040.

Vancouver

1.Mehmet Emin Bars. DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ. SUTAD. 01 Ocak 2019;(44):57-75. doi:10.21563/sutad.511040

Cited By

“ALTIN BÜLBÜL” MASALININ JUNG’UN ARKETİPSEL SEMBOLİZM KURAMI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

ASYA STUDIES

https://doi.org/10.31455/asya.1128641

Murat Gülsoy'un "Ve Ateş Bizi Tüketiyor" romanını J. Campbell'ın monomit kuramı ve arketipsel sembolizm bağlamında okumak

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1279096

DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ

DELİ DUMRUL ANLATISININ ARKETİPSEL SEMBOLİZM BAKIMINDAN ÇÖZÜMLENMESİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

“ALTIN BÜLBÜL” MASALININ JUNG’UN ARKETİPSEL SEMBOLİZM KURAMI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Murat Gülsoy'un "Ve Ateş Bizi Tüketiyor" romanını J. Campbell'ın monomit kuramı ve arketipsel sembolizm bağlamında okumak

Dülger Kızı Masalının Arketipsel Sembolizm Bağlamında Çözümlenmesi

Salur Kazan’ın yedi başlı ejderhayı öldürmesi anlatmasının arketipsel sembolizm bağlamında incelenmesi

KÖROĞLU’NUN YÜCE BİREY- ALP BİLGE TİPİ VE DOĞAÜSTÜ YARDIMCILAR BAKIMINDAN İNCELENMESİ

Arketipsel Sembolizm Bağlamında Bir Yolculuk: Hüsn ü Aşk