Araştırma Makalesi

ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ

Sayı: 47 19 Aralık 2019
PDF İndir

ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ

Öz

Her metnin kendinden öncekilerle ilgisi bulunur. Metinlerarasılık, iki metin arasında var olduğu düşünülen kolektif bilinci tanımlayan bağın okura sezgisel olarak anımsatılmasıdır. Nesnelerin köküne dair merak duymak insanoğlunun güvenlik ihtiyacının bir sonucudur ki bu mitin konu alanına girer. İnsanoğlunun en çok tekrarladığı, gönderme yaptığı, anımsadığı ve yeniden yorumladığı bilgiler, kutsal kaynaklar ve mitlerdir. Zamanın başlangıcına ve sonuna dair merakın temel sebebi bilinen evrenin ötesindeki gelinen ya da gidilecek olan metafizik dünyanın izah olunmaya muhtaç varlığıdır. Cennet, başlangıcın, en mükemmel olanın, kozmosun ve öyleyse arzulanan zamanın adı olmanın yanı sıra tabunun yıkılmasıyla kaosun da köklerinin atıldığı metafizik bir coğrafyadır. Bilinmeyene dair merakın sonucu olarak yasak meyvenin yenilmesi arketipinin/ilk örneğinin/ilk günahının ortaya çıktığı bu mekândan kovulmak insanın ‘Tanrı Gibi Olmak’ ihtirasına sahip olması ile ilgilidir ya da kutsal metinlerde bu şekilde sunulur. İnsanın kendi ilk öyküsünün konusunu mahfuz ilk günahına dair göndermeler -fıtratın nihai sonucu gibi- çözülmesi gereken metinlerarası ilişkiler ağına dönüşerek geleneksel ve modern anlatının içine gizlenir. Yasak meyve İlyada’da Agamemnon'un öldürülmesi; Kral Oidipus’ta kadere aklıyla karşı koymaya çalışan Oidipus'un kurtuluşunu kadere bağlı oluşu; Macbeth’de yasak olanı arzulayışını kaderi sanan Macbeth'in cezalandırılması; Hayvan Çiftliği’nde elindeki ile yetinmediği için daha kötüye mahkum olan hayvanların durumu; Binbir Gece Masalları’nda Affan'ın yanıbaşındaki âb-ı hayat otunu görememesi; Şahmaran’ın Bacakları’nda ustasına ve geleneğe ihanet eden İlyas'ın zamanda asılı kalması ilk örneği hatırlatır. Yasak meyve arketipinin ele alındığı bu çalışmada ontolojik varoluşun kaynağı olarak kabul edilen/inanılan kutsal anlatılardan beslenen ilk günah mitinin yeniden tekrar tekrar yazılması farklı metinler üzerinden örnekler verilerek semiyotik bakışla incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AKINCI, Ahmet (2008), Kabala Sınırsız’a Yolculuk, İstanbul: Dharma Yayınları.
  2. AKTULUM, Kubilay (2000), Metinlerarası İlişkiler, Ankara: Öteki Yayınevi.
  3. CAMPBELL, Joseph (2010), Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, (Çev. Sabri Gürses), İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  4. ELIADE, Mircea (2005), Dinler Tarihi, (Çev. Mustafa Ünal), İstanbul: Serhat Kitabevi.
  5. FROMM, Erich (1992), Rüyalar, Masallar, Mitoslar, (Çev. Aydın Arıtan, Kaan H. Ökten), İstanbul: Arıtan Yayınevi.
  6. HOMEROS, (2014), İlyada, (Çev. Azra Erhat, A. Kadir), İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  7. JUNG, Carl Gustav (2005), Dört Arketip, (Çev. Zehra Aksu Yılmazel), İstanbul: Metis Yayınları.
  8. KAYGANA, Mehmet (2014, Eylül), ‚Kadim Bir Zarfa Sığdırılmış Yeni Bir Hülya Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Âdem’le Havva Hikâyesinin Semiyotik Yapısı‛, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 2, Sayı: 5, s. 551-562.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

19 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

7 Eylül 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Balaban, T. (2019). ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 47, 175-195. https://doi.org/10.21563/sutad.855802
AMA
1.Balaban T. ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ. SUTAD. 2019;(47):175-195. doi:10.21563/sutad.855802
Chicago
Balaban, Tuğrul. 2019. “ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 47: 175-95. https://doi.org/10.21563/sutad.855802.
EndNote
Balaban T (01 Aralık 2019) ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 47 175–195.
IEEE
[1]T. Balaban, “ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ”, SUTAD, sy 47, ss. 175–195, Ara. 2019, doi: 10.21563/sutad.855802.
ISNAD
Balaban, Tuğrul. “ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 47 (01 Aralık 2019): 175-195. https://doi.org/10.21563/sutad.855802.
JAMA
1.Balaban T. ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ. SUTAD. 2019;:175–195.
MLA
Balaban, Tuğrul. “ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 47, Aralık 2019, ss. 175-9, doi:10.21563/sutad.855802.
Vancouver
1.Tuğrul Balaban. ÂDEM İLE HAVVA VE YASAK MEYVE ARKETİPİ METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA TABUNUN ANLATIDA İZDÜŞÜMÜ. SUTAD. 01 Aralık 2019;(47):175-9. doi:10.21563/sutad.855802

Cited By

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.