KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ

Kemal Göz

doi:10.21563/sutad.858095

KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ

Öz

Modern Kırgız edebiyatını kuran nesil arasında yer alan Sıdık Karaçev yeni usul (Usul-i Cedit) mektebinde öğrenim görmüştür. Karaçev’in eserlerine yansıyan düşüncelerinde bu eğitimin izlerini bulmak mümkündür. Cedit mekteplerinde eğitim alan bazı yazarların yazıları ile Sovyetler Birliği’nin edebiyata bakışı arasında farklılıklar bulunmaktadır. Birçok Kırgız yazar eserlerinde yer alan düşünce tarzı Sovyet ideolojisiyle uyuşmadığı için eleştiriye maruz kalmıştır. Bu yazarlardan biri de Sıdık Karaçev’dir. Bu çalışmada Sıdık Karaçev’in kaleme aldığı eserler, eserlerine yöneltilen eleştiriler ve edebiyat alanında yaptığı faaliyetler üzerinde durulmuştur. Sıdık Karaçev’in yazı hayatına başladığı ilk yıllarda kaleme aldığı eserlerde görülen düşünce yapısıyla hükümetin edebiyata müdahale ettikten sonra oluşan düşünce yapısı arasındaki değişiklikler göze çarpmaktadır. Sıdık Karaçev’in yazı hayatına yansıyan bu değişim, çalışmalarından örnekler verilerek açıklanmıştır. Bu örnekler Karaçev’in edebî yönüne yapılan müdahalelerin onun sanatını getirdiği noktayı anlamak açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akmataliev, A. A., Baygaziev, S. O., Caynakova, A. C., Marazıkov, T., Musaev, S. C., Sadıkov, T., & Erkebaev, A. E. (2015). Kırgız adabiyatının tarıhı XX-kılımdın Kırgız adabiyatı (20-60- Cıldar). Bişkek: Avrasiya Bas.
Altımışova, Z. (2013). Kırgızistan’da ilk millî gazetenin tarihçesi (1924-1940). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29, 73-90. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/sufesosbil/issue/11408/136214.
Altymyshova, Z. & Hasanaeva, L. (2019). Devlet adamı C. Abdrahmanov ve günlüğünün tarihi kaynak olarak değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 42, 341-360. doi:10.21497/sefad.675365.
Artıkbaev, K. (2003). Aalı Tokombaev (XX. kılımdagı Kırgız cazma adabiyatında Negiz Saluuçunun çıgarmaçılık düynösü cönündö). Bişkek: Biyiktik Basması.
Aşlar, H. (2017). Kırgız halk şiirinde ‘ürkün’ yansımaları. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 1-11. Erişim adresi: http://journals.manas.edu.kg/mjsr/archives/Y2017_V06_I04/7a3e4c22faa41e5b4c472543bbcfd727.pdf.
Bektenov, Z. (1996). Zamandaştarım cönündö eskerüü (adabiy eskerüülör). Bişkek: Plus Basması.
Buyar, C. (2017). Kırgız tarihi (başlangıcından 1991 yılına kadar). Cengiz Buyar (Ed.) Kırgızistan: tarih-toplum-ekonomi-siyaset içinde (s.47-91). Bişkek: Byr Publishing House.
Cigitov, S. (1982). Körköm söz maseleleri. Frunze: Kırgızstan Basması.

Cigitov, S. (1991). Keçeekinin sabaktarı bügünkünün talaptarı (izildöö sın makalalar). Frunze: Adabiyat Basması.
Cigitov, S. (2006). Karanlık yıllar ve bir mihenk taşı: Sıdık Karaçev. (Kemal Göz, Çev.). Manas Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 94. Erişim adresi:
http://journals.manas.edu.kg/mjsr/oldarchives/Vol08_Issue15_2006/461.pdf.
Dimitrieva, T. V. (1966). Na postu. dement’ev A. G (Ed.), Oçerki İstorii Russkoy Sovetskoy Jurnalistiki (1917-1932) içinde (s.389-398). Moskva: İzdatelstvo Nauka.
İbraimov, O. (1991). İstoriya Kırgızskoy Sovyetskoy liriki 1920-50e godı. Bişkek: Kırgızistan.
Kadırmanbetova, A. (2015). Sıdık Karaçev. Okurmandın Kitep Tekçesi içinde (s. 3-133), 1, Bişkek: İmak Ofset.
Karaçev, S. (1967). Erik tañında, povestler ırlar kotormolor. Tügölbay Sıdıkbekov(Ed.). Frunze: Kırgızstan Basması.
Karasaev, H. (2001). Husein Naama. Bişkek: Kırgızstan Basımevi.
Mamıtbekov, Z. Ç. (1970). Kırgız Sovyet cazma adabiyatının algaçkı saamalıktarı. Ala Too Dergisi, 5, 149.
Özdemir, B. (2019). Jenotdel (komünist parti kadın birimi) ve Türkistan’daki çalışmaları. Bilig – Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 91, 161-185. doi: 10.12995/bilig.9107.
Sadıkov, A., Asanaeliev, K., Baygaziev, C., Cigitov, S. & Kerimcanova, B. (1987). Kırgız Sovet adabiyatının tarıhı. Frunze: İlim Bas.
Söylemez, O. (2019). Türk dünyasında tarihî roman ve milli kimlik. Ankara: Bengü Yay.
Tokombaev, A. (1932a). Akademiya keçesi tuuraluu. Kızıl Kırgızstan, 44(4).
Tokombaev, A. (1932b). Tınıstan uulu kasımdın özünö bergen sını cana anın sırı. Kızıl Kırgızstan, 53.
Tokombaev, A. (1932c, 6 Mart). Akademiya Keçesinin Tıyanagı. Kızıl Kırgızstan.
Tokombaev, A. (1933, 8 Ağustos). Adabiyat Cat İdeadan Tazalansın. Kızıl Kırgızstan.
Tokombaev, A. (1934, 27 Nisan). Sıdıktın Erksiz Kündörü. Kızıl Kırgızstan, 97.
Ziyayev, H. (2007). Türkistan’da Rus hakimiyetine karşı mücadele (XVIII. – XX. asır başları). Ayhan Çelikbay (Çev.) Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kemal Göz Bu kişi benim
0000-0003-4768-6604
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

16 Mart 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 50

DOI

https://doi.org/10.21563/sutad.858095

IZ

https://izlik.org/JA28JL74HY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Göz, K. (2020). KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 50, 61-77. https://doi.org/10.21563/sutad.858095

AMA

1.Göz K. KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ. SUTAD. 2020;(50):61-77. doi:10.21563/sutad.858095

Chicago

Göz, Kemal. 2020. “KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 50: 61-77. https://doi.org/10.21563/sutad.858095.

EndNote

Göz K (01 Aralık 2020) KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 50 61–77.

IEEE

[1]K. Göz, “KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ”, SUTAD, sy 50, ss. 61–77, Ara. 2020, doi: 10.21563/sutad.858095.

ISNAD

Göz, Kemal. “KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 50 (01 Aralık 2020): 61-77. https://doi.org/10.21563/sutad.858095.

JAMA

1.Göz K. KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ. SUTAD. 2020;:61–77.

MLA

Göz, Kemal. “KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 50, Aralık 2020, ss. 61-77, doi:10.21563/sutad.858095.

Vancouver

1.Kemal Göz. KIRGIZ YAZAR SIDIK KARAÇEV’İN EDEBÎ-KÜLTÜREL FAALİYETLERİ VE MENSUR ESERLERİNE BİR BAKIŞ. SUTAD. 01 Aralık 2020;(50):61-77. doi:10.21563/sutad.858095

Cited By

Kırgız Tiyatrosunda Kadının Varoluşu (1920-1990)

HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.20304/humanitas.1243761