Hapax legomenon, a Greek term, is defined as a word that ‘occurs only once’ in a corpus or a literary work. In his monumental study titled as An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Sir Gerard Clauson compiles the vocabulary of historical Turkish texts belonging to the period before the XIIIth century and he identifies the words that occur only once with the abbreviation hap. leg. (hapax legomenon). The vast majority of these words identified as hapaxes by Clauson are the only examples recorded in the Compendium of The Turkic Dialects. This study aims to compare the specific words in the Compendium of The Turkic Dialects, defined as hapax legomenon in Clauson’s etymological dictionary, with Yakut and to determine whether these words continue to survive in Yakut. In the study, the hapaxes baḳıġ, batur- II, biçeklen-, börileyü, çart, ḳaŋ II, ḳarġaş-, ḳattur-, ḳazlın-, ḳıġlat-, ḳımızlan-, ḳınış-, ḳırḳış-, münle-, müŋret-, saġış-, satıġla-, satıġlaş-, seşin-, sıḳrış-, söküg, taplaş-, tizin-, tiziş-, türüş-, yarınla-, yėrtür-, yıldızlan-, yoḏuş-, yularla-, yularlan- and yumun- in the Compendium of The Turkic Dialects were analyzed. As a result of the comparison, 15 of these 32 words were determined to survive only in Yakut, while the other 17 survive in several other Turkic languages along with Yakut.
Hapax legomenon Yakut Compendium of The Turkic Dialects vocabulary etymology
Yunanca bir terim olan hapax legomenon, bir korpusta ya da edebî bir eserde ‘yalnızca bir kez geçen sözcük’ olarak tanımlanmaktadır. Sir Gerard Clauson, XIII. yüzyıl öncesi döneme ait tarihî Türkçe metinlerin söz varlığını derlediği An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish adlı anıtsal çalışmasında sadece bir kere geçen sözcükleri hap. leg. (hapax legomenon) kısaltmasıyla belirtmiştir. Clauson’un tespit ettiği bu sözcüklerin büyük çoğunluğunu Dîvânu Lügâti’t-Türk’teki tek örnekler oluşturmaktadır. Bu çalışma, Clauson’un etimolojik sözlüğünde hapax legomenon olarak tanımladığı Dîvânu Lügâti’t-Türk’teki sözcükleri Yakutça ile karşılaştırmak ve bu sözcüklerin Yakutçada varlığını sürdürüp sürmediğini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada, Clauson’un hapax olarak kaydettiği baḳıġ, batur- II, biçeklen-, börileyü, çart, ḳaŋ II, ḳarġaş-, ḳattur-, ḳazlın-, ḳıġlat-, ḳımızlan-, ḳınış-, ḳırḳış-, münle-, müŋret-, saġış-, satıġla-, satıġlaş-, seşin-, sıḳrış-, söküg, taplaş-, tizin-, tiziş-, türüş-, yarınla-, yėrtür-, yıldızlan-, yoḏuş-, yularla-, yularlan- ve yumun- sözcükleri incelenmiştir. Karşılaştırma sonucunda, çalışmaya dahil edilen 32 sözcükten 15’inin yalnızca Yakutçada, diğer 17 sözcüğün ise Yakutçayla birlikte birkaç Türk dilinde daha varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.
Hapax legomenon tek örnek tek veri Yakutça Dîvânu Lügâti’t-Türk söz varlığı etimoloji
Birincil Dil | Türkçe |
---|---|
Konular | Dil Çalışmaları, Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı) |
Bölüm | Araştırma Makalesi |
Yazarlar | |
Erken Görünüm Tarihi | 28 Ağustos 2024 |
Yayımlanma Tarihi | |
Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 62 |
Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.