ULUSAL VE ULUSLARARASI DEMİRYOLU YÜK TAŞIMACILIĞI ETKİNLİĞİNİN BELİRLİ BİR ZAMAN DİLİMİNDE İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) işletmesinin 2010-2019 yılları arasındaki yurtiçi ve uluslararası yük taşımacılığındaki etkinlik değerlerini belirlemektir. Ayrıca, işletmenin hangi yıllarda daha etkin çalıştığını belirleyerek, bu bilgileri işlemeye ve ilgili kuruluşlara referans yılları ve öneriler sunmaya yönelik bir analiz gerçekleştirmektir. Demiryolu yatırım maliyetlerinin çok yüksek olması sebebiyle, kaynakların verimli kullanılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, demiryolu kaynaklarının verimli kullanılmasına yol göstermesi açısından önem arz etmektedir. Ayrıca, bu çalışmada belirli bir zaman dilimindeki farklı girdi ve çıktı değişkenlerinin kullanılması, hem ulusal hem de uluslararası verilerin kullanılması sebebiyle diğer bilimsel çalışmalardan farklılık göstermektedir. Etkinlik ölçümünde, literatürdeki çalışmalar dikkate alınarak çıktı (Ton-km) ve girdi (taşınan yük miktarı, ana hat uzunluğu ve yük vagonu sayısı) değişkenleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, TCDD’nin faaliyet raporları ile Türkiye İstatistik Kurumu’ndan elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analizi için VZA (Verimlilik Zaman Analizi) tabanlı DEAP (Data Envelopment Analysis Program) yazılımı kullanılmıştır. Sonuç olarak, yurtiçi demiryolu yük taşımacılığında ortalama etkinlik %1,8 oranında azalırken, uluslararası demiryolu yük taşımacılığında ise %22,4 oranında bir düşüş yaşanmıştır. Her iki taşımacılık türü için 2010 yılı referans yıl olarak belirlenmiştir. Uluslararası demiryolu yük taşımacılığında etkinlik, bazı yıllarda kısmi bir iyileşme gösterse de, genel olarak sürekli bir azalma eğilimindedir.

Anahtar Kelimeler

• Demiryolu Taşımacılığı
• Lojistik Yönetimi
• Tedarik Zinciri Yönetimi
• Dış Ticaret
• Veri Zarflama Analizi

Etik Beyan

Çalışmanın etik onayına ihtiyacı yoktur.

EXAMINING THE EFFICIENCY OF NATIONAL AND INTERNATIONAL RAILWAY FREIGHT TRANSPORTATION DURING A SPECIFIC TIME PERIOD

Öz

The aim of this study is to determine the efficiency values of the Republic of Turkey State Railways (TCDD) in national and international freight transportation between 2010 and 2019. Additionally, the study aims to identify the years in which the company operated more efficiently, process this information, and provide reference years and recommendations to relevant institutions.Since railway investment costs are very high, the efficient use of resources is of great importance. This study is significant in terms of guiding the efficient use of railway resources. Moreover, the use of different input and output variables over a specific time period distinguishes this study from other scientific research, as it incorporates both national and international data. For efficiency measurement, output (tonne-kilometres) and input variables (amount of freight transported, main line length, and number of freight wagons) were used, following the relevant literature. The data used in the research were obtained from the activity reports of TCDD and the Turkish Statistical Institute. DEAP (Data Envelopment Analysis Program) software, based on Productivity Time Analysis, was used to analyze the research data. As a result, the average efficiency in national railway freight transport decreased by 1.8%, while the average efficiency in international railway freight transport decreased by 22.4%. The reference year for both types of transport was 2010. Although efficiency in international railway freight transport showed partial improvement in certain years, it generally exhibited a continuous downward trend.

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Railway Transportation
• Logistics Management
• Supply Chain Management
• Data Foreign trade
• Envelopment Analysis.

Etik Beyan

The study does not require ethical approval.

Kaynakça

1. Akdamar, E. & Eren, E. (2021). Marmara Bölgesi’ndeki konteyner limanlarının etkinlik ölçümü ve potansiyel iyileştirme önerileri, Ardahan Üniversitesi İİBF Dergisi, 3(2), 150-156.
2. Bayat, T. & Özdemir, Ş. (2019). Ulaştırma Altyapısının Bölgesel Bazlı Lojistik Sektörü Üzerindeki Etkinliğinin Veri Zarflama Yöntemi İle Ölçülmesi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (KÜSBD), 9(2), 259-286.
3. Bhanot, N. & Singh, H. (2012). Benchmarking the performance indicators of Indian Railway container business using data envelopment analysis, Benchmarking the performance indicators, 101-120.
4. Blagojević, A., Vesković, S., Kasalica, S., Gojić, A. & Allamani, A. (2020). The Applıcatıon Of The Fuzzy Ahp And Dea For Measurıng The Effıcıency Of Freıght Transport Raılway Undertakıngs, Operational Research in Engineering Sciences: Theory and Applications, 3(2), 2620-1747 DOI: https://doi.org/10.31181/oresta 2003001b.
5. Cowie J. (1999). The technical efficiency of public and private ownership in the rail industry: the case of Swiss Private Railways, Journal of Transport Economics and Policy, 33(1), 241–52.
6. Erturan, M.B. & Uysal, F. (2013). Türkiye’de Demiryolu Taşımacılığının Etkinliği Üzerine Veri Zarflama Analizi Ve Network Veri Zarflama Analizinin Karşılaştırılması, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 419-437.
7. George, S.A. Rangaraj, N. (2008). Performance benchmarking study of Indian Railway zones, Benchmarking Int, 15(1), 599-617. http://dx.doi.org/10.1108/ 14635770810903178.
8. Gökmen, Ş., Tokatlioglu, Y. & Coşar, K. (2018). Nicel Karar Yöntemlerinde Güncel Konular :Teori ve Uygulama (Bölüm 3) - Avrupa Ülkelerinin Deniz Ticareti Bakımından Etkinlik Analizi, Gazi Kitapevi, ISS: 9786053447672.

9. Guzman. I. & Montoya, J.L. (2011). Technical Efficiency and Productive Change in the Spanish Wide Gauge Railroad Sector, Innovar, 21, ISSN 0121-5051.
10. Hilmola, O.P. (2007). European railway freight transportation and adaptation to demand decline: efficiency and partial productivity analysis from period of 1980-2003, Int J Product Perform Manag, 56 (3),205-225. http://dx.doi.org/ 10.1108/174104007107 31428.
11. Kazancıoğlu, F.Ş. (2012). Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesinin Performans Değerlendirmesi, Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der, 27(1), 219-228.
12. Kutlar, A., Kabasakal, A. & Sarikaya, M. (2013). Determination of the efficiency of the world railway companies by method of DEA and comparison of their efficiency by Tobit analysis, Qual Quant, 47, 3575–3602, DOI 10.1007/s11135-012-9741-0
13. Marchetti, D. & Wanke, P. (2017). Brazil's rail freight transport: Efficiency analysis using two-stage DEA and cluster-driven public policies, Socio-Economic Planning Sciences, 59, 26-42.
14. Oum, T.H. & Yu, C. (1994). Economic efficiency of railways and implications for public policy: a comparative study of the OECD countries’ railways, Journal of Transport Economics and Policy, 28, 121–38.
15. Özden, Ü.H. (2008). Veri Zarflama Analizi (VZA) ile Türkiye’ deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinliğinin Ölçülmesi, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37 (2), 167-185.
16. Perçin, S. & Çakır, S. (2012). Demiryollarında Süper Etkinlik Ölçümü: Türkiye Örneği, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 29-45
17. Sameni, M.K., Preston, J. & Sameni, M.K. (2016). Evaluating efficiency of passenger railway stations: A DEA approach, Research in Transportation Business & Management, 20, 33–38
18. Sarıkaya, M., Kabasakal, A. & Kurlar, A. (2012). Türkiye’de Bölgesel Olarak Devlet Demiryollarının 2000-2010 Döneminde VZA İle Etkinliğinin Ve Malmquist Endeksi İle Toplam Faktör Verimliliğinin Belirlenmesi, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 133-155
19. UIC (2022). Uluslararası Demiryolu Birliği, https://uic.org/ (2022). 05.10.2022
20. WDB (2022). Word data bank, Dünya Veri Bankası, https://data.worldbank.org/ 05.10.2022.
21. Yu, M.M. (2008). Assessing the technical efficiency, service effectiveness, and technical effectiveness of the world's railways through NDEA analysis, Transp Res Part A Policy Pract, 42, 1283-1294. http://dx.doi.org/10.1016/j.tra.2008.03.014.
22. Yu, M.M. & Lin, E.T.J. (2008). Efficiency and effectiveness in railway performance using a multi-activity network DEA model, Omega The International Journal of Management Science, 36, 1005– 1017.