TR
EN
DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ
Öz
Yaygın anayasacılık anlayışı, anayasacılığa negatif terimlerle yaklaşmaktadır. Negatif anayasacılık yaklaşımlarına göre anayasacılığın amacı siyasi iktidarı sınırlamaktır. Pozitif anayasacılık ise devleti, anayasal ilkelere bağlılık yoluyla üyelerinin refahını etkin bir şekilde teşvik etme kapasitesiyle kurumsallaştırmayı amaçlar. Şiddet içermeyen ve hukuka dayalı siyasi süreçler yoluyla, toplumun dönüştürülmesini ve özellikle sosyal adaletin sağlanmasını amaçlayan dönüştürücü anayasacılık da bu açıdan bir pozitif anayasacılık yaklaşımıdır.
Güney Afrika Cumhuriyeti Anayasası bağlamında ortaya çıkan dönüştürücü anayasacılık kavramı, farklı mekân ve zamanlarda, farklı bağlamlarda kullanılmıştır. Bu durum onu, bir üst kavram olarak değerlendirmeye olanak sağlamaktadır. Dönüştürücü anayasacılıkla ilişkilendirilen ülkelerin, bu kavramın tüm ayırt edici özelliklerini paylaşmak zorunda olmaması ise bu kavramı çok yönlü bir kategori olarak ele almaya imkân vermektedir.
Dönüştürücü anayasacılık, eşitsizliğe neden olan ve eşitsizlikleri güçlendiren yapıların açıkça hedef alınması ve ortadan kaldırılması ihtiyacı üzerine ortaya çıkmıştır. Barışçıl bir toplumsal dönüşümü ve sosyal adaletin sağlanmasını amaçlamaktadır. Dönüştürücü hedefler içeren bir anayasaya sahip olmayı ve hukuk kültüründe dönüşümü gerektirir. Ayrıca sosyal ve ekonomik haklar da önemli bir yere sahiptir.
Her ülke için farklılık gösterse bile dönüştürücü anayasacılık deneyimleri ve dönüştürücü anayasalar, ülkemizde devam eden anayasa yapımı tartışmaları için dikkate alınabilecek hususlar barındırmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu makale Etik Kurul iznine tabi değildir.
Kaynakça
- Ackerman B, ‘The Rise of World Constitutionalism’ (1997) 83(4) Virginia Law Review 771-797.
- Ackerman B, ‘Three Paths to Constitutionalism – and the Crisis of the European Union’ (2015) 45(4) British Journal of Political Science 705-714.
- Adelman S, ‘Sovereignty, Citizenship and The Universality of Socio‐Economic Rights’ in Vilhena O, Baxi U, Viljoen F (eds), Transformative Constitutionalism: Comparing the Apex Courts of Brazil, India and South (Pretoria University Law Press 2013) 557-579.
- Arguelhes D W, ‘Transformative Constitutionalism A View from Brazil’ in Dann P, Riegner M, Bönnemann M (eds), The Global South and Comparative Constitutional Law (Oxford University Press 2020) 165-189.
- Barber N W, The Principles of Constitutionalism (Oxford University Press 2018).
- Baxi U, ‘Constitutionalism as a Site of State Formative Practices’ (2000) 21(4) Cardozo Law Review 1183-1210.
- Baxi U, ‘Preliminary Notes on Transformative Constitutionalism’ in Vilhena O, Baxi U, Viljoen F (eds), Transformative Constitutionalism: Comparing the Apex Courts of Brazil, India and South (Pretoria University Law Press 2013) 19-47.
- Bhatia G, ‘Horizontal Discrimination and Article 15(2) of the Indian Constitution: A Transformative Approach’ (2016) Asian Journal of Comparative Law 1-23.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
12 Temmuz 2024
Gönderilme Tarihi
23 Nisan 2024
Kabul Tarihi
2 Temmuz 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: 59
APA
Güzel, M. N. (2024). DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 59, 205-232. https://doi.org/10.54049/taad.1515034
AMA
1.Güzel MN. DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ. TAAD. 2024;(59):205-232. doi:10.54049/taad.1515034
Chicago
Güzel, Mehmet Nuri. 2024. “DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 59: 205-32. https://doi.org/10.54049/taad.1515034.
EndNote
Güzel MN (01 Temmuz 2024) DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 59 205–232.
IEEE
[1]M. N. Güzel, “DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ”, TAAD, sy 59, ss. 205–232, Tem. 2024, doi: 10.54049/taad.1515034.
ISNAD
Güzel, Mehmet Nuri. “DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 59 (01 Temmuz 2024): 205-232. https://doi.org/10.54049/taad.1515034.
JAMA
1.Güzel MN. DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ. TAAD. 2024;:205–232.
MLA
Güzel, Mehmet Nuri. “DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 59, Temmuz 2024, ss. 205-32, doi:10.54049/taad.1515034.
Vancouver
1.Mehmet Nuri Güzel. DÖNÜŞTÜRÜCÜ ANAYASACILIK: ORTAYA ÇIKIŞI VE EVRİMİ. TAAD. 01 Temmuz 2024;(59):205-32. doi:10.54049/taad.1515034
Cited By
Anayasacılık-Demokrasi Geriliminin Polanyi’nin Piyasa-Toplum İkiliği Perspektifinden Okunması
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1793009