The Law Applicable to Life Insurance Contracts Containing Foreign Elements under Turkish Law

Öz

The globalization of the insurance industry has resulted in the incorporation of foreign elements into insurance contracts, particularly in light of the expansion of the developing world. As a result, legal disputes have emerged regarding the application of laws to insurance-related matters. It is notable that the Law No. 5718 on International Private Law and Procedure does not specify particular provisions regarding the legislation applicable to insurance contracts. The applicable law may be contingent upon the specific type of insurance contract in question. It is widely accepted that the law governing contracts should serve as the basis for determining the applicable law. In the case of consumer contracts, such as life insurance, the relevant legislation may be assessed in accordance with the laws governing consumer contracts. It is evident that there are significant discrepancies between the overarching principles governing contractual agreements, as outlined in Article 24, and the specific legislation pertaining to consumer contracts, as delineated in Article 26. Consequently, it is prudent to categorize life insurance contracts in accordance with the tenets of Turkish international private law to ensure clarity regarding the applicable jurisdiction. This research, based on a synthesis of judicial precedents and the legal character of life insurance contracts, aims to ascertain the most appropriate legal framework and offer recommendations for addressing practical challenges.

Anahtar Kelimeler

• Insurance contracts
• life insurance
• applicable law
• overriding mandatory rules
• public policy

TÜRK HUKUKUNDA YABANCI UNSURLU CAN SİGORTA SÖZLEŞMELERİNE UYGULANACAK HUKUK

Öz

Gelişen dünyayla birlikte sigorta sözleşmeleri uluslararası nitelik kazanmıştır. Bu sebeple sigorta uyuşmazlıklarında kanunlar ihtilafı gündeme gelmiştir. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da sigorta sözleşmelerine uygulanacak hukuka ilişkin özel bir düzenleme mevcut değildir. Bu bakımdan sigorta sözleşmelerinin niteliğine göre uygulanacak hukuk değişiklik gösterebilmektedir. Sigorta sözleşmelerinde genel kural olan sözleşmelere uygulanacak hukuk hükümleri esas alınarak uygulanacak hukukun tespiti gerektiği belirtilmektedir. Ancak can sigortaları gibi tüketici niteliğini haiz sözleşmelerde uygulanacak hukukun tüketici sözleşmelerine uygulanacak hukuk kapsamında da değerlendirilmesi söz konusu olabilmektedir. 26.maddede düzenlenen tüketici sözleşmelerine uygulanacak hukuk ile 24.maddede düzenlenen ve genel kural olan sözleşmelere uygulanacak hukuk farklı hükümler içermektedir. Bu bakımdan can sigorta sözleşmelerinin Türk milletlerarası özel hukuk kurallarına göre vasıflandırması yapılarak uygulanacak hukukun belirsizliğinin giderilmesine ilişkin önerilerde bulunulmaktadır. Bu çalışmada can sigorta sözleşmelerinin hukuki niteliğinden yola çıkılarak ve yargı kararları esas alınarak can sigorta sözleşmelerine uygulanacak hukukun tespiti yapılarak tespitlerde bulunulmakta ve uygulamadaki eksikliklerin giderilmesine ilişkin önerilerde bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sigorta sözleşmesi
• can sigortası
• uygulanacak hukuk
• doğrudan uygulanan kurallar
• kamu düzeni

Kaynakça

1. Akgün E, ‘6052 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Sigorta Sözleşmelerine Etkisi Üzerine Bir İnceleme’ Prof. Dr. Feridun Yenisey’e Armağan Cilt II (Beta, 2014).
2. Aktürk İY, (2016) ‘Tüzel Kişi Tacirin Tüketici Sıfatı’ 20(2) GÜHFD 103-128.
3. Aslan İY, 6502 Sayılı Kanun’a Göre Tüketici Hukuku (5.Baskı, Ekin 2014).
4. Aygün M, (2205) ‘Karakteristik Edim Teorisi’ (6) Eskişehir Barosu Dergisi 29-51.
5. Aygün M, Türk Yabancılar Hukuku Açısından Yabancı Sigorta Şirketlerinin Türkiye’de Faaliyette Bulunması (Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi 2002).
6. Ayhan R, Çağlar H ve Özdamar M, Sigorta Hukuku (5.baskı, Yetkin 2023).
7. Bahtiyar M ve Biçer L, (2016) ‘Adi İş/Ticari İş/Tüketici İşlemi Ayrımı ve Bu Ayrımın Önemi’ 22(3) MÜHFHAD Cevdet Yavuz’a Armağan 395-436.
8. Battal A, ‘Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Yönünden Tacirlerin Tüketici Sıfatı’ içinde Prof. Dr. Ali Bozer’e Armağan (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 1998) 313-332.

9. Bayraktaroğlu Özçelik G, (2014) ‘Yabancı Unsurlu Tüketici Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisinin Tayini’ 63(4) AÜHFD 833-878.
10. Bozkurt T, Sigorta Hukuku (12.Baskı, Onikilevha 2021).
11. Can M, Türk Özel Sigorta Hukuku, C I (1. Baskı, Adalet 2018).
12. Çelikel A ve Erdem BB, Milletlerarası Özel Hukuk(16.Baskı, Beta 2020).
13. Çilingiroğlu C, (1989) ‘Devletler Özel hukuku Alanında Borç Sözleşmelerinde Hukuk Seçimi: Sübjektif Bir Bağlanma Noktası Olarak Taraf İradeleri’ 9(2) MHB 103-120.
14. Cox R, Merrett L, Smith M, Private International Law of Reinsurance and Insurance (Routledge 2014).
15. Demir Gökyayla C, Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizinde Kamu Düzeni (Seçkin 2001).
16. Demirkol B, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 24.Maddesi Çerçevesinde Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk (Vedat 2014).
17. Ekşi N, Türk ve Avrupa Birliği Hukukunda Yabancı Unsurlu Sigorta Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk (Beta 2012).
18. Erkan M, (2011) ‘MÖHUK Madde 31 Bağlamında Türk Hukukunda Doğrudan Uygulanan Kurallara Bakış’ 15(2) GÜHFD 81-121.
19. Günay B, Sigorta Hukuku (3. baskı, Seçkin 2021).
20. Güngör G, Türk Milletlerarası Özel Hukuku (2.Baskı, Yetkin 2021).
21. Hodgin R, Insurance Law Text and Materials (2. Baskı, Candeish Publishing Limited 2002).
22. İnal HM, Tüketici Hukuku (3.Baskı, Seçkin 2014).
23. John N, Weston-Simons C ve Hodgson L, Insurance Law Handbook (5.Baskı, Bloomsbury Professional 2022).
24. Kayıhan Ş ve Bağcı Ö, Türk Özel Sigorta Hukuku Dersleri (3. Baskı, Umuttepe 2018).
25. Kender R, Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku, (17. Baskı, Oniki Levha 2021).
26. Kocasakal H, Elektronik Sözleşmelerden Doğan Uyuşmazlıkların Çözümüne Uygulanacak Hukukun ve Yetkili Mahkemenin Tespiti (Vedat 2003).
27. Merkin R, Insurance Law An Introduction (Routledge 2014).
28. Nomer E, Devletler Hususi Hukuku (22. Baskı, Beta 2017).
29. Ozanoğlu HS, (2001) ‘Tüketici Sözleşmeleri Kavramı (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Maddi Anlamda Uygulama Alanı Bulması’ 50(1) 55-90.
30. Ökçün AG, Devletler Hususi Hukuku’nun Kaynakları ve Kamu Düzeni, (Ankara Üniversitesi SBF Yayını 1967).
31. Özdamar M and Doğan B, Sigorta Hukuku (Seçkin 2021).
32. Özdemir Kocasakal H, (2010) ‘Sözleşmelere Uygulanacak Hukukun MÖHUK m.24 Çerçevesinde Tespiti ve Üçüncü Devletin Doğrudan Uygulanan Kuralları’ 30(1-2) MHB 27-88.
33. Özel S, Erkan M, Pürselim HS ve Karaca HA, Milletlerarası Özel Hukuk (2.Baskı, Onikilevha 2023).
34. Pürselim HS, ‘Milletlerarası Özel Hukukta Tüketici Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk’ içinde Sibel Özel ve Mustafa Erkan, Milletlerarası Özel Hukukta Sözleşmesel Meseleler (Onikilevha 2018) 73-99.
35. Ruhi AC, Milletlerarası Özel Hukukta Kamu Düzeni Müdahalesi (Onikilevha 2019).
36. Seatzu F, Insurance in Private International Law A European Perspective (Hart 2003).
37. Sirmen S, ‘Türk Kanunlar İhtilafı Hukukunda Zarar Sigortaları Kapsamına Giren Milletlerarası Unsurlu Sigorta Akitlerine Uygulanacak Hukuk’ (2010) 26(3) BATIDER 41-61.
38. Sirmen S, Zarar Sigortları Kapsamına Giren Sigorta Akitlerinden Doğan Kanunlar İhtilafı (Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi 2006).
39. Stempel JW, Swisher PN ve Knutsen ES, Principle of Insurance Law (4.Baskı, LexisNexis 2012).
40. Şanlı C, Esen E ve Ataman Figanmeşe İ, Milletlerarası Özel Hukuk (11. Baskı, Vedat, 2024).
41. Tarman ZD, (2019) ‘Milletlerarası Özel Hukukta Tüketicinin Korunması’ 39(1) 325-356.
42. Tyagi CL ve Tyagi M, Insurance Law and Practice (Atlantic 2007).
43. Ulaş I, Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku (8.Baskı, Turhan 2012).
44. Yazıcıoğlu E ve Şeker Öğüz Z, Sigora Hukuku (3.Baskı, Filiz 2020).
45. Zevkliler A ve Aydoğdu M, Tüketicinin Korunması Hukuku (3.Baskı, Seçkin 2004).