Foreigners as Subjects of the Right to Health and General Health Insurance

Öz

The right to health, which is the most fundamental right that will enable people to effectively exercise their other rights, especially the right to life, It is recognised in both national and international instruments for everyone, without distinction between citizens and foreigners. The right to health encompasses not only the right to protection, promotion or treatment of health but also the right to benefit from health services. In this respect, the right to health is directly linked to the right to social security. General health insurance is a health system for the provision and financing of health services, including for foreigners. In this study, firstly, the status of foreigners in terms of being the subject of the right to health is evaluated, and then the conditions for foreigners in Turkey to benefit from the general health insurance, especially on the grounds that the subject matter is health, are put forward according to their status.

Anahtar Kelimeler

• Health
• right to health
• foreigner
• social security
• general health insurance

Etik Beyan

This article is not subject to Ethics Committee permission

SAĞLIK HAKKININ VE GENEL SAĞLIK SİGORTASININ ÖZNESİ OLARAK YABANCILAR

Öz

Kişilerin yaşam hakkı başta olmak üzere diğer haklarını etkin şekilde kullanmasını sağlayacak en temel hak olan sağlık hakkı hem ulusal hem de uluslararası belgelerde vatandaş ve yabancı ayrımı yapılmaksızın herkese tanınmıştır. Sağlık hakkı, sadece sağlığın korunmasını, geliştirilmesini veya tedaviyi isteme hakkını değil aynı zamanda sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkını da kapsamaktadır. Bu yönüyle sağlık hakkı, sosyal güvenlik hakkıyla da doğrudan bağlantılıdır. Sağlığı konu alması sebebiyle genel sağlık sigortası, yabancıları da kapsar şekilde sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ve kişilerin mali olarak desteklenmesine ilişkin bir sağlık sistemidir. Bu çalışmada ilk olarak sağlık hakkının öznesi olma bakımından yabancıların durumu değerlendirilmiş, ardından özellikle konusunun sağlık olması gerekçesiyle genel sağlık sigortasından Türkiye’de bulunan yabancıların, statülerine göre yararlanma şartları ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık
• sağlık hakkı
• yabancı
• sosyal güvenlik
• genel sağlık sigortası

Etik Beyan

Bu makale Etik Kurul iznine tabi değildir

Kaynakça

1. Algan B, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Hakların Korunması, (1th edn, Seçkin 2007)
2. Altıntaş EH, ‘Doğumla Türk Vatandaşı Olup Çıkma İzni ile Türk Vatandaşlığından Ayrılan Kişilerin (Mavi Kart Hamillerinin) Sosyal Güvenlik Hakkı’ (2019) 2 YBHD 391.
3. Arıcı K, Türk Sosyal Güvenlik Hukuku, (1th edn, Gazi Kitabevi 2015)
4. Asher J, Right to Health a Resource Manual for NGO’s (Martinus Nijhoff Publishers 2010).
5. Azarkan E, Uluslararası Hukukta Sağlık Hakkı (Seçkin Yayınevi 2018)
6. Bal R, ‘5510 Sayılı Kanun Kapsamında m.4/1 (a) Bendi Gereği Sigortalı Sayılanların Sigortalılığı’ (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi 2023)
7. Baran Çelik N, ‘Türk Hukukunda Uluslararası Koruma Başvurusunda Bulunan veya Uluslararası Korumadan Yararlanan Yabancıların Hak ve Yükümlülükleri ‘(2015) 1 (Özel Sayı) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 67.
8. Başmanav Y, ‘Genel Sağlık Sigortasının Kişi Bakımından Kapsamı’ (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi 2014)

9. Bektaş S, ‘Uluslararası Hukuk Ekseninde Devletlerin İleri Sürdüğü “Viral Egemenlik” İddiasının Değerlendirilmesi’ (2021) 79 (4) İstanbul Hukuk Mecmuası 1421.
10. Bor Ekmekçi PE, ‘Tıp Etiği Açısından Sağlık Hakkı ve Romanlar Üzerine Bir Çalışma’ (Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi 2014)
11. Bostancı Y, ‘Sosyal Güvenlik Hukukunda Genel Sağlık Sigortası’ (Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi 2007)
12. Çelik M ‘İdarenin Sağlık Hizmetlerinin Yürütülmesinden Kaynaklanan Sorumluluğu’ (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2013)
13. Çelik N, Caniklioğlu N and Canbolat T, İş Hukuku Dersleri, (Yenilenmiş 31th edn, Beta Yayınları 2018)
14. Çelikel A and (Öztekin) Gelgel G, Yabancılar Hukuku (18th edn, Beta Yayın 2012)
15. Çınar Ü, ‘Sağlık Hukuku’ (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü 2003)
16. Demir Bayram S, ‘Sağlık Kamu Hizmetinin Dayanağı Olan ve Sağlık Hakkını Güvence Altına Alan Düzenlemeler ile İlkeler’ (2021) 6 (2) YBHD 175.
17. Dinesh Bhugra and others,’WPA Guidance On Mental Health And Mental Health Care in Migrants’ (2011) 10 (1) World Psychiatry 1.
18. Doğan V, Yılmaz A Ç and Ayhan İzmirli L, Türk Yabancılar Hukuku (7th edn, Savaş Yayınevi 2023)
19. Döner A ve Kelek M, ‘Negatif Yükümlülükler Açısından Sağlık Hakkı’ (2015) XIX (1-2) EÜHFD 3.
20. Döner Ayhan, İnsan Haklarının Korunması ve Avrupa Sistemi (1th edn, Seçkin Yayıncılık 2003)
21. Ekşi N, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku, (5th edn, Beta 2018)
22. Er Ü, Sağlık Hukuku (2nd edn, Savaş 2019)
23. Erdil M, Geçici Korunanların Sağlık Hakkı (Adalet Yayınevi 2023)
24. Ermumcu S, ‘Sığınmacıların ve Mültecilerin Sosyal Güvenlik Hakkı’ (2013) 4 (2) Çalışma İlişkileri Dergisi 58.
25. Ertan İM, Uluslararası Boyutlarıyla Sağlık Hakkı (1th edn, Legal Yayıncılık 2012)
26. Etiler N and Lordoğlu K, ‘Göçmenlerin Sağlık Sorunları: Ev Hizmetlerinde Bir Alan Araştırması’ (2010), Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu II Bildiriler 93.
27. Gerek N, ‘Son Değişikliklerden Sonra Genel Sağlık Sigortasının Kişiler Bakımından Kapsamı’ (2012) 1 (25) Sicil Dergisi 199.
28. Gür Omay EG, ‘Dezenformasyona Uğratılan Bir Sosyal Hak Olarak Sağlık’ (Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu, Denizli 2010) 300.
29. Öztürk N, ‘Mavi Kart Hamillerinin Türk Vatandaşlarına Tanınan Haklardan Aynen Yararlanacağına İlişkin Düzenlemeye Eleştirel Bir Bakış’ (2021) 41 (2) Public and Private International Law Bulletin, 955.
30. https://www.sgk.gov.tr/Content/Post/ae180cac-8b02-465d-b637-99f2ca238213/Yurt-Disi-Saglik-Islemleri-2023-09-19-10-23-32.
31. Illich I, Sağlığın Gaspı (Süha Sertatiboğlu, 2nd edn, Ayrıntı Yayınları 2011)
32. Kalan ŞB, ‘Türk Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Sağlık Hakkı’ (Yüksek Tezi, KTO Karatay Üniversitesi 2022)
33. Karadağ Ö and Altıntaş KH, Refugees and Health (2010) 9 (1), TAF Preventive Medicine Bulletin 55.
34. Kızılova AT, ‘Türkiye’de Genel Sağlık Sigortası: Gelişimi, Uygulanması ve Sorunları’ (Yüksek Lisans Tezi Uludağ Üniversitesi 2015)
35. Koçak OŞ, ‘Sağlık Hakkı Kapsamında Türkiye’deki Suriyelilerin Sağlık Hizmetlerine Erişimi’ (Yüksek Lisans Tezi, Galatasaray Üniversitesi 2018)
36. Konuk Sommer B and Kavlak B, ‘Mültecilerin Sağlık Hakkının Uluslararası Belgeler ve Türk Hukukundaki Düzenlemeler Işığında Değerlendirilmesi’ (2017) 15 (177) Legal Hukuk Dergisi 4281.
37. Küpe B, ‘Geçici Koruma, Salgın ve Sağlık Hakkı’ in Doğa Elçin and Ogün Erşan Aydınlı (ed), Göç ve Milletlerarası Özel Hukuk Sempozyumu (Atılım Üniversitesi Yayınları 2021) 109.
38. Lu Y, ‘Test of the Healthy Migrant Hypothesis: A Longitudinal Analysis Of Health Selectivity of Internal Migration in Indonesia’ (2008) 67 Social Sciences and Medicine 1131.
39. Melike Çallı ‘Türkiye’de Mültecilerin ve Sığınmacıların Sağlık Hakkı’ (2016) 2 (3) İş ve Hayat Dergisi 131.
40. Metin B ‘Sağlık Hakkının Hukuki Çerçevesi’ (Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi 2018)
41. Bulut N, Sanayi Devriminden Küreselleşmeye Sosyal Haklar (1th edn, On İki Levha Yayıncılık 2009)
42. Palloni A and Morenoff J, ‘Interpreting The Paradoxical in The Hispanic Paradox: Demographic And Epidemiologic Approaches’ (2001) 954 (1) Annals of the New York Academy of Sciences 140.
43. Petek H, Sağlık Hukuku (Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2015)
44. Phelan A, ‘Human Rights Implications of Pathogen Sharing and Technology Transfer’, Sam Halabi, Rebecca Katz (edt), Viral Sovereignty and Technology Transfer: The Changing Global System For Sharing Pathogens For Public Health Research (Cambridge University Press 2020)
45. Halıcı S,Türkiye’de Yabancıların Eğitim ve Öğretim Hakkı (Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi 2017)
46. Sen A, Health in Development, WHO, 52th World Health Assembly, A52/DIV/9, Geneva, (18 May 1999
47. Sözer AN, Türk Genel Sağlık Sigortası (4th edn, Beta Yayınevi 2024)
48. Sözer AN, ‘Genel Sağlık Sigortası: Reform mu Deform mu?’ (Yeni Düzenlemeler Çerçevesinde Sosyal Güvenlik Mevzuatı Semineri, Ankara 2006)
49. Sürerdamar A, Sağlık Turistinin Taraf Olduğu Hukuki İlişkilerde Mahkemelerin Milletlerarası Yetkisi (Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi 2024)
50. Ssenyonjo M, ‘The Applicability of International Human Rights Law to Non-State Actors: What Relevance to Economic, Social and Cultural Rights?, Economic, Social and Cultural Rights in International Law’ (Hart Publishing, Oxford 2009).
51. Tacir, H ‘Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı’ (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi 2010)
52. Tahmazoğlu Üzeltürk S, Anayasa Hukuku Açısından Sağlık Hakkı (1st edn, Legal 2012)
53. Taner Ç, ‘Türkiye’de İkamet İzni Başvurusunda Bulunan Yabancıların Sağlık Sigortasına İlişkin Uygulamaların Analizi’ (Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi 2022)
54. Tekin A, ‘Sağlık-Hastalık Olgusu ve Toplumsal Kökenleri Burdur Örneği’ (Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi 2007)
55. Temiz Ö, ‘Türk Hukukunda Bir Temel Hak Olarak Sağlık Hakkı’ (2014) 69 (1) Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 165.
56. Tiritoğlu Ersoy HH, ‘Türkiye’de Mültecilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Hakları’ (2019) 2 (4) YBHD 435.
57. Tuncay C and Ekmekçi Ö, Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri (19th edn, Beta Yayınevi 2017)
58. Türker Ertaş ‘Anayasa Hukukunda Sağlık Hakkı’ (Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi 2012)
59. Uşan MF, İş Hukuku C:1, (2nd edn, Gazi Kitabevi, 2009)
60. Uyar L, Birleşmiş Milletler’de İnsan Hakları Yorumları (1st edn, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 2006)
61. Dabanlıoğlu N, ‘Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi ve Öngördüğü Denetim Sistemi’ (Yüksek Lisans Tezi, EBYÜ 2011)
62. Uygun O, ‘İnsan Hakları Açısından Yeni Anayasa Çalışmaları’ (2008) 7 (2) Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 323.
63. Yaylacı N, ‘Uluslararası Hukukta Sosyal Hakların Dava Edilebilirliği Bağlamında Sağlık Hakkı’ (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2021)