GLUKHIN v RUSYA: KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI BAĞLAMINDA CEZA ADALET SİSTEMİNDE KİMLİK TESPİTİ AMACIYLA YÜZ TANIMA

Öz

Kameralı gözetim araçlarının yaygınlaşması ve teknolojideki gelişim, daha fazla görüntünün elde edilmesine ve yüz tanıma sistemlerinin yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. Kişilerin benzersiz veya ayırt edici özelliği niteliğindeki yüz şablonlarını işleyen yüz tanıma sistemleri, biyometrik teknolojiler kullanır. Nitekim işlenen yüz şablonları da biyometrik kişisel veri niteliğindedir. Dolayısıyla yüz tanıma sistemlerinin yüz şablonlarını işleyebilmesi, veri korumaya dair temel ilke ve kurallara uyulmasına ve özel nitelikli veriler için öngörülen ek güvencelerin sağlanmasına bağlıdır. Kişisel verileri Sözleşmenin 8. maddesi bağlamında değerlendiren Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de biyometrik verilerin elde edilmesi, saklanması ve işlenmesine dair içtihadında uluslararası mevzuatta ortaya konan temel ilke ve kuralları kabul etmektedir. Türkiye’nin ulusal mevzuatına bakıldığında benzer anlayışın benimsendiği görülür. Dört bölümden meydana gelen çalışmada sırasıyla, Glukhin kararı özetlenmiş, ardından yüz tanıma sistemlerinin kapsamı ve ceza adalet sistemindeki kullanım biçimleri açıklanmış, sonrasında Mahkemenin içtihat gelişimine değinilerek Türk hukuku bağlamında değerlendirme yapılmıştır. Sonuç kısmında ise yakın gelecekte kolluğun yaka kameraları vasıtasıyla Türkiye’de kullanılması planlanan yüz tanıma teknolojisinin hukuki dayanağı ve uygulamasına dair önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Yüz tanıma
• biyometrik veri
• özel nitelikli veri
• kişisel veri
• özel hayata saygı
• veri koruma
• yaka kamerası
• kapalı devre televizyon

Glukhin v Russia: Facial Recognition for Identification Purposes in the Criminal Justice System in the Context of Protection of Personal Data

Öz

The proliferation of video surveillance tools and advances in technology have paved the way for the acquisition of more images and the widespread use of facial recognition systems. Facial recognition systems that process facial templates that are unique or distinctive features of individuals use biometric technologies. As a matter of fact, the processed facial templates are also biometric personal data. Therefore, the ability of facial recognition systems to process facial templates depends on compliance with the basic principles and rules of data protection and the additional safeguards provided for special categories of data. The European Court of Human Rights, which evaluates personal data in the context of Article 8 of the Convention, also recognizes the basic principles and rules set out in international legislation in its jurisprudence on the acquisition, storage and processing of biometric data. Turkey’s national legislation adopts a similar approach. In the study, which consists of four parts, the Glukhin judgment is summarized, followed by an explanation of the scope of facial recognition systems and their use in the criminal justice system, and then the development of the Court’s jurisprudence and an evaluation in the context of Turkish law. In the conclusion, recommendations are made regarding the legal basis and implementation of facial recognition technology, which is planned to be used in Turkey in the near future through the body cameras of the police.

Anahtar Kelimeler

• Facial recognition
• biometric data
• sensitive data
• personal data
• respect for private life
• data protection
• body camera
• CCTV

Kaynakça

1. Akgül A, ‘Kişisel Verilerin Korunması Bağlamında Biyometrik Yöntemlerin Kullanımı ve Danıştay Yaklaşımı’ (2015) 118 TBB Dergisi 199
2. Akgül A, ‘Kişisel Verilerin Korunmasında Yeni Bir Hak: ‘Unutulma Hakkı’ ve Ab Adalet Divanı’nın ‘Google Kararı’’ (2015) 116 TBB Dergisi 11
3. Alpaydın E, Machine Learning (The MIT Press 2021)
4. Amelin R and Channov S, ‘On the Legal Issues of Face Processing Technologie’ in Daniel A. Alexandrov, Alexander V. Boukhanovsky, Andrei V. Chugunov, Yury Kabanov, Olessia Koltsova, Ilya Musabirov (eds), Digital Transformation and Global Society 5th International Conference (Springer Nature 2020) 223
5. Article 29 Data Protection Working Party, Opinion 2/2012 on facial recognition in online and mobile services erişildi 21 Ocak 2025
6. Article 29 Data Protection Working Party, Opinion 3/2012 on developments in biometric technologies erişildi 28 Ocak 2025
7. Article 29 Data Protection Working Party, Opinion 4/2007 on the concept of personal data erişildi 28 Ocak 2025
8. Atak S, ‘Biyometrik ve Genetik Verilerin Korunması Konusunda Avrupa Konseyi’nin Genel Yaklaşımı’ (2024) 60 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 343

9. Berle I, Face Recognition Technology Compulsory Visibility and Its Impact on Privacy and the Confidentiality of Personal Identifiable Images (Springer Nature 2020)
10. Can N, Kolluk ve Adli Makamlar Tarafından İşlenen Kişisel Verilerin Korunması (On İki Levha Yayıncılık 2021)
11. Cole SA, Suspect Identities A History of Fingerprinting and Criminal Identification (Harvard University Press 2002)
12. Consultative Committee of the Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data, Guidelines on Facial Recognition (2021) erişildi 20 Ocak 2025
13. Council of Europe, Progress report on the application of the principles of Convention 108 to the collection and processing of biometric data (2005) para 8 erişildi 16 Mart 2025
14. Donohue LK, ‘Technological Leap, Statutory Gap, and Constitutional Abyss: Remote Biometric Identification Comes of Age’ (2012) 97 Minnesota Law Review 407
15. Dülger MV, ‘İnsan Hakları ve Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Kişisel Verilerin Korunması’ (2018) 5 [1] İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 71
16. European Data Protection Board, Guidelines 05/2022 on the use of facial recognition technology in the area of law enforcement erişildi 20 Ocak 2025
17. European Union Agency for Fundamental Rights, Facial recognition technology: fundamental rights considerations in the context of law enforcement erişildi 21 Ocak 2025
18. Evison MP, ‘Forensic Facial Analysis’ in Gerben Bruinsma and David Weisburd (eds), Encyclopedia of Criminology and Criminal Justice (Springer Science Business Media 2014) 1713
19. Gless S, ‘AI in the Courtroom: A Comparative Analysis of Machine Evidence in Criminal Trials’ (2020) 51 [2] Georgetown Journal of International Law 195
20. Ildırar E, ‘Kolluğun Vücut Kamerası Kullanımı ve Türkiye’de Uygulanabilirliği’ in Oktay Karaalp, Barkın Özyurt and Gökçen Elif Toksoy (eds), Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi IV. Genç Hukukçu Araştırmacılar Sempozyumu 20-21 Nisan 2024 Çevrim İçi (On İki Levha Yayıncılık 2024) 45
21. İçer Z and Dönmez E, ‘Yüz Tanıma Teknolojilerinin Önleyici Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Süreçlerindeki Kullanımı ve Sınırları’ (2020) 15 [43] Ceza Hukuku Dergisi 421
22. Jasserand-Breeman C, ‘Reprocessing of biometric data for law enforcement purposes: Individuals’ safeguards caught at the Interface between the GDPR and the ‘Police’ directive?’ (PhD thesis, University of Groningen 2019) erişildi 4 Şubat 2025
23. Ketizmen M and Kart A, ‘Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 17. Maddesi ve Yargıtay Kararları Doğrultusunda, Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Suç Teşkil Eden Fiiller Açısından Uygulanacak Norm Hakkında Değerlendirme’ (2021) 1 [2] Kırıkkale Hukuk Mecmuası 256
24. Kindt EJ, Privacy and Data Protection Issues of Biometric Applications A Comparative Legal Analysis, (Springer 2013)
25. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Biyometrik Verilerin İşlenmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlara İlişkin Rehber erişildi 24 Ocak 2025
26. Mozur P, ‘One Month, 500,000 Face Scans: How China Is Using A.I. to Profile a Minority’ The New York Times (New York, 14 April 2019) erişildi 12 Şubat 2025
27. National Science and Technology Council, Biometrics History (2006) erişildi 24 Ocak 2025
28. Özar S, ‘Adli ve İdari Kolluk Sınırları Bakımından Fizik Kimliğin Tespiti İşleminde Kişisel Veriler’ (2023) 81 [3] Ankara Barosu Dergisi 263
29. Öztürk B, Tezcan D, Erdem MR, Gezer ÖS, Saygılar YF, Çalışkan EA, Alan E, Özaydın Ö, Tütüncü EE, Güzel İ, Seyhan S, Köker N and Tok MC, Dijital Ceza Muhakemesi Hukuku (3rd edn, Seçkin Yayıncılık 2024)
30. Parliamentary Assembly of the Council of Europe, Declaration on mass communication media and Human Rights (Resolution 428, 1970) erişildi 14 Şubat 2025
31. Ringelheim, J, ‘Processing Data on Racial or Ethnic Origin for Antidiscrimination Policies: How to Reconcile the Promotion of Equality with the Right to Privacy?’ (2007) Center for Human Rights and Global Justice Working Paper No. 13 Jean Monnet Working Paper 08/06, erişildi 15 Ocak 2025
32. Rouvroy A and Poullet Y, ‘The Right to Informational Self-Determination and the Value of Self-Development: Reassessing the Importance of Privacy for Democracy’ in Serge Gutwirth, Yves Poullet, Paul De Hert, Cécile de Terwangne and Sjaak Nouwt (eds), Reinventing Data Protection? (Springer 2009) 45
33. Smith M and Miller S, ‘The ethical application of biometric facial recognition technology’ (2022) 37 AI & SOCIETY 167
34. Sprenger J and Brodowski D, ‘‘Predictive Policing’, ‘Predictive Justice’, and the use of ‘Artificial Intelligence’ in the Administration of Criminal Justice in Germany’ (2023) Revue Internationale de Droit Pénal 5 erişildi 11 Haziran 2025
35. Şıracı S, ‘Yüz Tanıma Teknolojilerinin Kişisel Verilerin Korunması Hukuku Açısından İncelenmesi’ (2023) 5 [1] Kişisel Verileri Koruma Dergisi 23
36. Tahmazoğlu Üzeltürk S, ‘Özel Hayatın Korunmasına İlişkin Başlıca Sorunlar’ (2008) 1 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 95
37. The European Commission, Summary Report of the project “Towards the European Level Exchange of Facial Images” erişildi 26 Kasım 2024
38. The European Commission, Support to the project ‘Towards the European Level Exchange of Facial Images’ erişildi 16 Mart 2025
39. The European Commission, Towards the European Level Exchange of Facial Images Legal Analysis for TELEFI project erişildi 5 Şubat 2025
40. Tilstone WJ, ‘Scientific Basis of the Forensic Process’ in Gerben Bruinsma and David Weisburd (eds), Encyclopedia of Criminology and Criminal Justice (Springer Science Business Media 2014) 4672
41. United Nations Human Rights Council, Surveillance and human rights Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of the right to freedom of opinion and expression (A/HRC/41/35, 28 May 2019) erişildi 12 Şubat 2025
42. Veale M, Algorithms in the Criminal Justice System (June 2019) erişildi 20.01.2025
43. Warren SD and Brandeis LD, ‘The Right to Privacy’ (1890) 4 [5] Harvard Law Review 193
44. Weissbrodt D, ‘The Administration of Justice and Human Rights’ (2009) 1 City University of Hong Kong Law Review 23
45. Zalnieriute M, ‘Glukhin v. Russia. App. No. 11519/20. Judgment’ (2023) 117 [4] American Journal of International Law 695
46. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları
47. Amann v İsviçre App no 27798/95 (ECtHR, 16 Şubat 2000)
48. Aycaguer v Fransa App no 8806/12 (ECtHR, 22 Haziran 2017)
49. Benedik v Slovenya App no 62357/14 (ECtHR, 24 Nisan 2018)
50. Delcourt v Belçika App no 2689/65 (ECtHR, 17 January 1970)
51. Gaughran v Birleşik Krallık App no 45245/15 (ECtHR, 13 Şubat 2020)
52. Glukhin v Rusya App no 11519/20 (ECtHR, 4 Temmuz 2023)
53. Leander v İsveç App no 9248/81 (ECtHR, 26 Mart 1987)
54. Lupker ve Diğerleri v Hollanda App No 18395/91 (ECtHR, 7 Aralık 1992)
55. M.K. v Fransa App no 19522/09 (ECtHR, 18 Nisan 2013)
56. P.G. ve J.H. v Birleşik Krallık App no 44787/98 (ECtHR, 25 Eylül 2001)
57. P.N. v Almanya App no 74440/17 (ECtHR, 11 Haziran 2020)
58. Peck v Birleşik Krallık App no 44647/98 (ECtHR, 28 Ocak 2003)
59. Perry v Birleşik Krallık App no 63737/00 (ECtHR, 17 Temmuz 2003)
60. Peruzzo ve Mertens v Almanya App nos 7841/08 ve 57900/12 (ECtHR, 4 Haziran 2013)
61. Rotaru v Romanya App no 28341/95 (ECtHR, 4 Mayıs 2000)
62. S. ve Marper v Birleşik Krallık App nos 30562/04 ve 30566/04 (ECtHR, 4 Aralık 2008)
63. Satakunnan Markkinapörssi Oy ve Satamedia Oy v Finlandiya App no 931/13 (ECtHR, 27 Haziran 2017)
64. Sciacca v İtalya App no 50774/99 (ECtHR, 11 Ocak 2005)
65. Uzun v Almanya App no 35623/05 (ECtHR, 2 Eylül 2010)
66. Van der Velden v Hollanda App no 29514/05 (ECtHR, 7 Aralık 2006)