Kullanımı İvazsız Olarak Eşlerden Birine Bırakılan Aile Konutundan Diğer Eşin Tahliyesi

Yıl 2026, Sayı: 65, 487 - 518, 20.01.2026

Ekin Korkmaz Göka

https://doi.org/10.54049/taad.1827802

Öz

Ebeveynlerin maliki oldukları taşınmazların kullanımını karşılıksız olarak çocuklarına bıraktıklarına uygulamada sıklıkla rastlanmaktadır. Çocukların evlenmesi ve eşin de bu konuta yerleşmesi halinde bu taşınmazlar aile konutu niteliğini kazanabilmektedir. İlerleyen zamanlarda, malikin çocuğu ile çocuğunun eşinin (malikin gelini ya da damadının) arasının bozulması ve hatta boşanma davası açılması halinde, ebeveynler, gelinin ya da damadın konuttan tahliyesini sağlamak amacıyla ona noterden ihtarname göndermekte ya da elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemiyle dava açmaktadır. Bu imkana, özellikle, hâkimin TMK m. 169 uyarınca aile konutunu malikin gelini ya da damadına tahsis ettiği hallerde başvurulmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, taşınmazın maliki ile gelin ya da damadı arasında bir sözleşmesel ilişki bulunmadığı, malik tarafından gönderilen ihtar tarihinden itibaren taşınmazın kullanımına ilişkin verilmiş olan rızanın geri alınmış olacağı ve taşınmazın aile konutu niteliğinin malik yönünden bağlayıcı olmadığı ve dolayısıyla malikin gelin ya da damadını tahliye edebileceği yönünde kararları bulunmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu kararlar oyçokluğuyla alınmış olup karşı oylarda, özellikle taşınmazın aile konutu niteliğine, taraflar arasında kurulduğu varsayılan sözleşmenin feshine ilişkin irade beyanının muhatabına ve hakkın kötüye kullanılmasına ilişkin itirazlara rastlanmaktadır. Bu çalışmada, maliki olduğu taşınmazın kullanımını karşılıksız olarak çocuğuna bırakan ebeveynin, çocuğunun boşanma davası devam ederken gelini ya da damadını taşınmazdan tahliye etmesinin mümkün olup olmadığı sorusu, ilgili hukuki kavramlar ve ayrımlar çerçevesinde yanıtlanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Aile konutu , Ariyet sözleşmesi , Taşınmaz ödüncü , Diğer eşin aile konutundan tahliyesi.

Eviction of a Spouse from the Family Home Which was Left to the Use of the Other Spouse Without Consideration

Öz

It is common practice for parents to allow their children to use property they own free of charge. When these children marry and their spouses also move into the property, it may acquire the status of a “family home”. If, over time, the relationship between the owner’s child and their spouse deteriorates, or if divorce proceedings are initiated, parents often send a formal notice through a notary or file a lawsuit for prevention of interference and for mesne profits, with the aim of securing the spouse’s eviction. This course of action is particularly pursued in cases where the judge has allocated the family home to the spouse under Article 169 of the Turkish Civil Code. The General Assembly of the Court of Cassation has held that no contractual relationship exists between the owner of the property and the daughter/son-in-law; that any consent previously granted concerning the use of the property is deemed withdrawn as of the date of the notice sent by the owner; and that the family-home status of the property is not binding on the owner, thus allowing the owner to evict the spouse. However, these decisions were rendered by majority vote, and dissenting opinions were expressed, particularly regarding the family home status of the property, the proper addressee of the declaration of intent to terminate the presumed contractual relationship and abuse of rights. Within the framework of the relevant legal concepts, this study seeks to answer whether a parent who has allowed their child to use immovable property free of charge may evict their daughter/son-in-law while divorce proceedings are still pending.

Anahtar Kelimeler

Family home , Gratuitous loan , Gratuitous loan of immovable property , Eviction of the spouse from the family home

Kaynakça

• Acar F, Aile Hukukumuzda Aile Konutu-Mal Rejimleri ve Eşin Yasal Miras Payı (Seçkin 2021).
• Akıntürk T ve Ateş D, Aile Hukuku (Beta 2020).
• Aral F ve Ayrancı H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (Yetkin 2025).
• Bachmann G, ‘BGB 241’ in Krüger W (ed) Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch Band 2 (CH Beck 2025).
• Bärtschi H, ‘OR 305’ in Hochstrasser M and Huber-Purtschert T and Maissen E (eds) CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (Schulthess 2023).
• — —, ‘OR 311’ in Hochstrasser M and Huber-Purtschert T and Maissen E (eds) CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (Schulthess 2023).
• Berki Ş, ‘Ariyet (Pret A Usage-Gebrauchsleihe)’(1954) 11(1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 296-327.
• Brors C, ‘BGB 604’ in Dauner-Lieb B and Langen W (eds) BGB Schuldrecht Band 2 (Nomos 2021)
• Camcı S, Sözleşmeye Katılma (Seçkin 2022).
• Dural M ve Öğüz T ve Gümüş M A., Aile Hukuku (Filiz 2025).
• Eren F ve Yücer İ, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (Legem 2024).
• Fervers M, ‘Vorbemerkungen zu § 535 BGB’ in Börstinghaus U (ed) Schmidt-Futterer Mietrecht (CH Beck 2024).
• Flatow B, ‘BGB 540’ in Börstinghaus U (ed) Schmidt-Futterer Mietrecht (CH Beck 2024).
• Flume W, Allgemeiner Teil des Bürgerlichen Rechts, Zweiter Band: Das Rechtsgeschäft (Springer 1992).
• Freiherr v. Proff M, ‘Der Ausgleich unentgeltlicher Leistungen an die Eltern der Lebensgefährtin’ (2015) 21 Neue Juristische Wochenschrift (NJW) 1482-1485.
• Gençcan Ö U., Aile Hukuku (Yetkin 2011).
• Gümüş M A., Teoride ve Uygulamada Evliliğin Genel Hükümleri ve Mal Rejimleri (TMK m. 185-281) (Vedat 2008).
• Hasenböhler F, ‘ZGB 169’ in Bräm V (ed), ZK-Zürcher Kommentar Band/Nr.II/1c (Schulthess 1998).
• Häublein M, ‘BGB 598’ in Henssler M and Krüger W (eds) Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch Band 5 (CH Beck 2023).
• — —, ‘BGB 599’ in Henssler M and Krüger W (eds) Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch Band 5 (CH Beck 2023).
• — —, ‘BGB 604’ in Henssler M and Krüger W (eds) Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch Band 5 (CH Beck 2023).
• Hausheer H and Reusser R and Geiser T, ‘ZGB 169’ in Hausheer H (ed), BK-Berner Kommentar Band/Nr.II/1/2 (Stämpfli 1999).
• Higi P, ‘OR 305’ in Gauch P and Schmid J (eds) ZK-Zürcher Kommentar Band/Nr. V/2b (Schulthess 2003).
• — —, ‘OR 306’ in Gauch P and Schmid J (eds) ZK-Zürcher Kommentar Band/Nr. V/2b (Schulthess 2003).
• — —, ‘OR 310’ in Gauch P and Schmid J (eds) ZK-Zürcher Kommentar Band/Nr. V/2b (Schulthess 2003).
• — —, ‘Vorbemerkungen zum ersten Abschnitt (Art. 305-311)’ in Gauch P and Schmid J (eds) ZK-Zürcher Kommentar Band/Nr. V/2b (Schulthess 2003).
• Higi P and Bühlmann A, ‘Die Miete, Vorbemerkungen zum 8. Titel (Art. 253-273c OR), Art. 253 -265 OR’ in Schmid J (ed) ZK-Zürcher Kommentar (Schulthess 2019).
• Hünerwadel A, ‘OR 305’ in Kostkiewicz JK and Wolf S and Amstutz M and Fankhauser R (eds) OFK-Orell Füssli Kommentar (Orell Füssli 2023).
• Hürlimann-Kaup B, Die privatrechtliche Gefälligkeit und ihre Rechtsfolgen (Universitätsverlag Freiburg 1999).
• Illmer M, ‘BGB 604’ in Schaub R and Jeinsen U and Illmer M (eds) Staudinger BGB - Buch 2: Recht der Schuldverhältnisse: §§ 581-606 (Pacht, Landpacht, Leihe) (De Gruyter 2024).
• Kamacı M, ‘Aı̇le Konutu ve Hak Sahı̇bı̇ Eşı̇n Bu Konutla İlgı̇lı̇ Tasarruflarına Dı̇ğer Eşı̇n Katılma Hakkı (Rıza) (TMK.nun 194. Maddesı̇)’ (2004) 30(1-2) Yargıtay Dergisi 113-138.
• Kılıçoğlu A M., Türk Medeni Kanunu’nda Diğer Eşin Rızasına Bağlı Hukuksal İşlemler ve Yasal Alım Hakkı (Turhan 2002).
• Koller A, Schweizerisches Obligationenrecht, Besonderer Teil, Band I: Die einzelnen Vertragsverhältnisse Art 184-318 OR (Stämpfli 2012).
• Lohsse S, ‘BGB 598’ in Gsell B and Krüger W and Lorenz S and Reymann C (eds) beck-online.GrossKommentar (CH Beck 2025).
• — —, ‘BGB 604’ in Gsell B and Krüger W and Lorenz S and Reymann C (eds) beck-online.GrossKommentar (CH Beck 2025).
• Maier P and Schwander I, ‘Art. 169 ZGB’ in Geiser T and Fountoulakis C (eds), Basler Kommentar Zivilgesetzbuch I (Helbing Lichtenhahn 2022).
• Maurenbrecher B and Schärer H, ‘Art. 305 OR’ in Widmer Lüchinger C and Oser D (eds) Basler Kommentar Obligationenrecht I (Helbing Lichtenhahn 2020).
• — —, ‘Art. 306 OR’ in Widmer Lüchinger C and Oser D (eds) Basler Kommentar Obligationenrecht I (Helbing Lichtenhahn 2020).
• — —, ‘Art. 309 OR’ in Widmer Lüchinger C and Oser D (eds) Basler Kommentar Obligationenrecht I (Helbing Lichtenhahn 2020).
• — —, ‘Art. 310 OR’ in Widmer Lüchinger C and Oser D (eds) Basler Kommentar Obligationenrecht I (Helbing Lichtenhahn 2020).
• Müller-Chen M and Girsberger D and Droese L, Obligationenrecht-Besonderer Teil (Schulthess 2017)
• Nebioğlu Öner, Ş ‘Aile Konutunun Özellikleri, Unsurları, Koruma Süresi ve Korunma Nedenleri’ (2011) 97 TBB Dergisi 118-154.
• Oğuzman M K. ve Barlas N, Medenî Hukuk-Giriş, Kaynaklar, Temel Kavramlar (On İki Levha 2021)
• Özdemir H, ‘Aile Konutu ve Kira Sözleşmeleri İlişkileri’ iç Gökalp Alıca SS ve Basa N (edr), II.Uluslararası Kadın ve Hukuk Sempozyumu Cilt -1 (Türkiye Barolar Birliği 2019).
• Öztan B, Aile Hukuku (Turhan 2015).
• Schlumpf M and Fraefel C, ‘ZGB 169’ in Arnet R and Breitschmid P and Jungo A (eds), CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (Schulthess 2023).
• Schmid U, ‘ZGB 169’ in Kostkiewicz JK and Wolf S and Amstutz M and Fankhauser R (eds), OFK-Orell Füssli Kommentar (Orell Füssli 2021).
• Schmidt H, ‘BGB 535’ in Gsell B and Krüger W and Lorenz S and Reymann C (eds) beck-online.GrossKommentar (CH Beck 2025).
• Schönenberger B, ‘OR 305’ in Müller-Chen M and Huguenin C (eds) CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (Schulthess 2016).
• — —, ‘OR 306’ in Müller-Chen M and Huguenin C (eds) CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (Schulthess 2016).
• — —, ‘OR 311’ in Müller-Chen M and Huguenin C (eds) CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht (Schulthess 2016).
• Schwery N, Die Korrelation von Nutzen und Haftung im Vertragsrecht (Schulthess 2013).
• Sert Sütçü S, ‘4721 Sayılı Türk Medeni Kanununa Göre Aile Konutu Şerhi ve Kadının Aile Konutu Şerhi Düzenlemeleri Çerçevesinde Korunması Meselesi’ iç Gökalp Alıca SS ve Basa N (edr), II.Uluslararası Kadın ve Hukuk Sempozyumu Cilt -1 (Türkiye Barolar Birliği 2019).
• Şıpka Ş, Türk Medeni Kanununda Aile Konutu ile İlgili İşlemlerde Diğer Eşin Rızası (m. 194) (Beta 2002).
• Tandoğan H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri Cilt:I/2 (Vedat 2008).
• Türkiye Bankalar Birliği, ‘2025 Haziran-Tüketici Kredileri ve Konut Kredileri Raporu’ (2025) <https://www.tbb.org.tr/istatistiki-raporlar/2025-haziran-tuketici-kredileri-ve-konut-kredileri> erişim tarihi 19.11.2025.
• Türkiye İstatistik Kurumu, ‘İstatistiklerle Aile, 2024’ (2025) <https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2024-53898#:~:text=Gelir%20ve%20yaşam%20koşulları%20araştırması,oranı%20ise%20%15%20olarak%20gerçekleşti> erişim tarihi 19.11.2025.
• Türkmen A, Kullanım Ödüncü Sözleşmesi (Adalet 2024).
• Yavuz C, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler İkinci Cilt (Beta 2022).
• Zevkliler A ve Gökyayla K E., Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (Turhan 2024).
• BGH NJW 1956, 1313
• BGH NJW 1985, 313
• BGH NJW 1990, 1789
• BGH NJW 2002, 436
• BGH NJW 2009, 1141
• BGH NJW 2010, 3087
• BGH NJW 2012, 605
• BGH NJW 2012, 3366
• BGH NJW 2015, 1523
• BGH NJW 2016, 317
• BGH NJW-RR 2017, 1479
• BGE 75 II 43 <https://www.fallrecht.ch/c2075038.pdf> erişim tarihi 19.11.2025
• BGE 71 II 255 <https://www.fallrecht.ch/c2071255.pdf> erişim tarihi 19.11.2025
• BGE 125 III 363 < http://relevancy.bger.ch/php/clir/http/index.php?highlight_docid=atf%3A%2F%2F125-III-363%3Ade&lang=de&type=show_document> erişim tarihi 19.11.2025
• BGE 4D_136/2010 <https://www.servat.unibe.ch/dfr/bger/2011/110211_4D_136-2010.html> erişim tarihi 19.11.2025
• Yarg. HGK, 2009/401 E., 2009/473 K., 04.11.2009
• Yarg. HGK, 2010/218 E., 2010/251 K., 05.05.2010
• Yarg. HGK, 2017/1205 E., 2018/1947 K., 18.12.2018