Araştırma Makalesi

DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI?

Sayı: 65 20 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI?

Öz

Liberteryenizm, bireysel özgürlüklere, öz-sahiplik ve mülkiyet haklarına dayanan, devletin müdahalesinin asgari düzeyde tutulması gerektiğini savunan kapsamlı bir siyasal düşünce geleneğidir. Bu gelenek, anarko-kapitalizm, minimal devlet liberteryenizmi (minarşizm) ve liberteryen klasik liberalizm gibi farklı yaklaşımları bünyesinde barındırmaktadır. Her bir yaklaşım, bireysel hakların önceliğini tanımakla beraber, özellikle devletin kapsamı ve meşruiyeti, vergilendirme gibi konularda önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bu farklı yaklaşımların ortak teorik zemini ise doğal haklar doktrinidir. Doğal haklar liberteryenizmi, bireyin bedenine ve emeğine ilişkin öz-sahiplik hakkı ile bu emeğin ürünü olan mülkiyet hakkını dokunulmaz ve öncelikli olarak kabul eder. Devletin varlığını ancak bu haklara saygı gösterildiği ve bunlar güvence altına alındığı ölçüde meşru sayar. Bu çerçevede vergilendirme konusu, liberteryen düşünce içerisinde önemli bir tartışma konusunu oluşturur. Zira vergilendirme, birçok liberteryen için bireysel mülkiyet hakkına yapılan bir müdahale anlamına gelir. Anarko-kapitalistler, bu müdahaleyi kategorik olarak reddeder ve her türlü vergilendirme biçimini mülkiyet hakkının ihlali olarak görür. Minimal devlet liberteryenleri yalnızca bireylerin haklarını dış tehditlere karşı korumak amacıyla sınırlı bir devletin varlığını ve bu devlete yönelik asgari vergilendirmeyi meşru kabul eder. Öte yandan, liberteryen klasik liberaller ise daha pragmatik bir yaklaşım benimseyerek sınırlı düzeyde yeniden dağıtımı içeren vergilendirme biçimlerini, sosyal adaleti ve toplumsal istikrarı gözeten çerçevede kabul eder. Bu çalışma, doğal haklar liberteryenizmi ekseninde vergilendirmenin hangi sınırlar dahilinde meşru kabul edilebileceğini tartışmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öz-sahiplik ve mülkiyet haklarının dokunulmazlığı ilkesi göz önünde bulundurularak vergilendirmenin, zorlayıcı niteliğine rağmen, bireysel haklarla çelişmeden nasıl yapılandırılabileceği sorusu ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Birimi

Proje Numarası

SBA-2024-13478

Etik Beyan

Bu makale Etik Kurul iznine tabi değildir/This article is not subject to Ethics Committee permission.

Kaynakça

  1. Aktaş S, ‘Bir Değer Olarak Adalet Kavramının Tahlili’ in Muzaffer Elmas vd. (Eds.), Sosyal Bilimlerle Çağı Yorumlamak: Fikirler Düşünceler-2 (Mahya Yayınları 2018)
  2. Akdoğan A, Kamu Maliyesi (Gazi Kitabevi 1999)
  3. Andrews WD, ‘A Consumption-Type of Cash Flow Personal Income Tax’ (1974) 87 (6), Harvard Law Review 116
  4. Aydın A, ‘Rawls ve Nozick: Bireysel Haklar, Tercihler ve Yetenekler Üzerine’ (2020) 7 (2) Kilikya Felsefe Dergisi 253
  5. Beriş HE, ‘Çağdaş Liberalizmde Farklı Yönelimler’ (2002) 28 Liberal Düşünce Dergisi 206
  6. Bird-Pollan J, ‘Death, Taxes and Property (Rights): Nozick, Libertarianism, and the Estate Tax’ (2013) 66 (1) Maine Law Review 12
  7. Blum WJ ve Kalven H, ‘The Uneasy Case for Progressive Taxation’ (1952) 19 (3) The University of Chicago Law Review 417
  8. Braun S, ‘Historical Entitlement and the Practice of Bequest: Is There a Moral Right to Bequest?’ (2010) 29 Law and Philosophy 713

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

20 Haziran 2025

Kabul Tarihi

30 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 65

Kaynak Göster

APA
Karataş, M., & Karataş, T. D. (2026). DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI? Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 65, 67-94. https://doi.org/10.54049/taad.1846830
AMA
1.Karataş M, Karataş TD. DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI? TAAD. 2026;(65):67-94. doi:10.54049/taad.1846830
Chicago
Karataş, Mustafa, ve Tuba Dilşat Karataş. 2026. “DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI?”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 65: 67-94. https://doi.org/10.54049/taad.1846830.
EndNote
Karataş M, Karataş TD (01 Ocak 2026) DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI? Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 65 67–94.
IEEE
[1]M. Karataş ve T. D. Karataş, “DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI?”, TAAD, sy 65, ss. 67–94, Oca. 2026, doi: 10.54049/taad.1846830.
ISNAD
Karataş, Mustafa - Karataş, Tuba Dilşat. “DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI?”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 65 (01 Ocak 2026): 67-94. https://doi.org/10.54049/taad.1846830.
JAMA
1.Karataş M, Karataş TD. DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI? TAAD. 2026;:67–94.
MLA
Karataş, Mustafa, ve Tuba Dilşat Karataş. “DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI?”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 65, Ocak 2026, ss. 67-94, doi:10.54049/taad.1846830.
Vancouver
1.Mustafa Karataş, Tuba Dilşat Karataş. DOĞAL HAKLAR LİBERTERYENİZMİNDE VERGİLENDİRME: BİR VERGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDE LİBERTERYEN VERGİ NASIL OLMALI? TAAD. 01 Ocak 2026;(65):67-94. doi:10.54049/taad.1846830