6502 SAYILI TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN ÇERÇEVESİNDE TÜKETİCİ SATIŞLARINDA AYIPTAN DOĞAN SORUMLULUK

Öz

Sözleşmenin zayıf tarafı olan tüketicilerin satıcı ve sağlayıcılar karşısında korunması gerekir. Bunun için 1982 Anayasası m. 172’de devletin tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirleri alacağı ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik edeceği öngörülmüştür. Anayasa m. 172’ye uygun olarak, 7.11.2013 tarihinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) kabul edilmiştir. Tüketici satışlarında ayıptan doğan sorumluluk TKHK m. 8 vd.’de özel olarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte, TKHK m. 83/I’de bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümlerin uygulanacağı öngörülmüştür. Satış sözleşmeleri açısından genel kanun 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunudur. Bu durumda, tüketici satışlarında ayıp kavramı ve ayıptan doğan sorumluluk hükümleri incelenirken TKHK m. 8 vd.’nin yanısıra, TBK m. 207 vd.’nin de dikkate alınması gerekir. Ancak, tüketici satışlarında TBK m. 207 vd. hükümlerine başvurulurken Tüketici Hukukunun amacı ve ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bu amaçla, çalışmamızda tüketici satışlarında ayıptan doğan sorumluluğa ilişkin Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri, Türk Borçlar Kanunundaki ilgili hükümler ve Yargıtay kararları da dikkate alınarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tüketici satışı
• ayıp
• ayıptan doğan sorumluluk
• tüketicinin seçimlik hakları
• ayıplı malın üretiminin veya satışının durdurulması ve malın toplatılması

Liability for Defective Goods in Consumer Sales Under the Law on Consumer Protection No. 6502

Öz

Consumers, as the weaker party of the contract, must be protected from entrepreneurs. For this purpose, Article 172 of the 1982 Constitution of the Republic of Türkiye stipulates that the state shall take measures to protect and inform consumers and encourage their initiatives to protect themselves. Under Article 172 of the Constitution, Law on Consumer Protection No. 6502 was adopted on November 7, 2013. Accordingly, liability for defective goods in consumer sales is set forthin Article 8 et seq. of the Law on Consumer Protection. However, Article 83, paragraph 1 of the Law on Consumer Protection stipulates that general provisions shall apply to consumer transactions in cases where the law is silent. The general law for sales contracts is the Turkish Code of Obligations. Hence, Article 207 et seq. of the Turkish Code of Obligations must be considered when determining the concept of defect and the liability for defective goods in consumer sales. Even so, Article 207 et seq. of the Turkish Code of Obligations must be applied in accordance with the purpose and principles of consumer law. For this reason, this study examines the Law on Consumer Protection provisions regarding the liability for defective goods in consumer sales by factoring in the relevant provisions of the Turkish Code of Obligations and the decisions of the Court of Cassation.

Anahtar Kelimeler

• Consumer sales
• defective goods
• liability for defective goods
• optional rights granted to consumers
• suspension of production or sale
• and product recall of the defective goods

Kaynakça

1. Akipek Ş, ‘Madde 3’ içinde Hakan T ve Tüzüner Ö (edt), 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi Milli Şerh (1. Baskı, Aristo Yayınları 2016) 40-60.
2. Altop A, ‘Türk Hukukunda, Avrupa Birliği Hukukuna ve Uygulamada Tüketici Kavramı’, 2004 3(1-2) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3-14.
3. Aslan İ Y, 6502 Sayılı Kanuna Göre Tüketici Hukuku (6. Baskı, Ekin Basım Yayınları 2022).
4. Aral F ve Ayrancı H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (17. Baskı, Yetkin Yayınları 2024).
5. Atamer Y M ve Baş E, ‘Avrupa Birliği Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak 6502 Sayılı Yeni Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Uyarınca Satım Sözleşmesinde Ayıptan Doğan Sorumluluk’ (2014) 88(Özel Sayı) İstanbul Barosu Dergisi 19-60.
6. Aydoğdu M ve Kahveci N, Tüketici Hukuku Dersleri (1. Baskı, 2021 Adalet Yayınları).
7. Bahtiyar M ve Biçer L, ‘Adi İş/Ticari İş/Tüketici İşlemi Ayrımı ve Bu Ayrımın Önemi’ (2016) 22(3) MÜHF-HAD 395-436.
8. Buz V, Yenilik Doğuran Haklar (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2005).

9. — —, ‘Aynı Şahsın Farklı Hukuki Sebeplerle Sorumluluğu: TBK m. 60 Üzerine Düşünceler’ (2013) 29(2) BATİDER 19-57.
10. Cumalıoğlu E, ‘6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Satıcının Ayıplı Maldan Sorumluluğunun Koşulları’ (2014) 9(Özel Sayı) Terazi Hukuk Dergisi, 20-29.
11. Çabri S, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi (2. Baskı, Adalet Yayınları 2021).
12. Demir M, Kapıdan İşlemlerde Tüketiciyi Koruyan Geri Alım Hakkı (1. Baskı, Turhan Kitabevi 2001).
13. Dönmez Z, ‘Avrupa Birliği’nde Tüketici Hukuku Alanında Kanunlaştırma Hareketleri ve Tüketicinin Korunması Modelleri’, (2016) 22(3), Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 953-968.
14. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (29. Baskı, Legem Yayıncılık 2024).
15. — — ve Yücer İ, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (12. Baskı, Legem Yayıncılık 2024).
16. Erkan V U, ‘Tüketici Satış Sözleşmelerinde Kararlaştırılan Sürede Malın Teslim Edilmemesi Durumunda 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Ayıplı Mallara İlişkin Hükümlerinin Uygulanması’ (2017) 7(30) TAAD 293-320.
17. Gauch P, Werkvertrag (6. Aufl, Schulthess 2019).
18. Gümüş M A, Borçlar Hukuku Özel Hükümler C. I (3. Bası, Vedat Yayınevi 2013).
19. — —, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi C. I (1. Baskı, Vedat Kitapçılık 2014).
20. Honsell H, ‘Art. 205’ (Basler Kommentar: Obligationenrecht I Art. 1-529 OR, 2011).
21. Claire Huguenin, Obligationenrecht: Allgemeiner und Besonderer Teil (3. Aufl, Dike Verlag 2019).
22. İnceoğlu M M, ‘Ayıba Karşı Tekeffül ve Garanti Sorumluluğu’ içinde İnceoğlu M M (edt), Yeni Tüketici Hukuku Konferansı (Makaleler – Tartışmalar) (1. Baskı, On İki Levha Yayınları 2015) 153-238.
23. Kalkan A, Tüketici Hukukunda Ayıplı Maldan Doğan Sorumluluk (1. Baskı, Adalet Yayınları 2018).
24. Kanışlı E, ‘Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Üreticinin Sınırlı Ayıp Sorumluluğu ve Zorunlu Garanti Sorumluluğu’ (2021) 28(2) Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1003-1036.
25. Kırca İ, ‘Ticari İş ve Ticari Hükme Dair’ (2018) 34(5) BATİDER 5-17.
26. Kırca Ç, ‘6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Ayıplı Mal’ içinde Aksoy H C (edt), Tüketici Hukuku Konferansları: 5-6 Aralık 2015 (Makaleler-Tebliğler) (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2016) 149-174.
27. Kocayusufpaşaoğlu N, Hatemi H, Serozan R ve Arpacı A, Borçlar Hukuku Genel Bölüm: Borçlar Hukukuna Giriş, Hukukî İşlem Sözleşme (7. Bası, Vedat Kitapçılık 2017).
28. Koller A, Schweizerisches Obligationenrecht: Besonderer Teil Band I (1. Aufl, Stämpfli Verlag 2012)
29. — —, Schweizerisches Werkvertragsrecht (1. Aufl, Dike Verlag 2015).
30. Kren Konstkiewicz J, ‘Art. 205’ (Orell Füssli Kommentar: Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht, 2023) 681-684.
31. Müller-Chen M, ‘Art. 205’ (CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht: Obligationenrecht-Einzelne Vertragsverhältnisse-Art. 184-529 OR und Innominatvertrige, 2023) 81-87.
32. Ozanoğlu H S, ‘Tüketici Sözleşmeleri Kavramı (Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Maddi Anlamda Uygulama Alanı)’ (2001) 50(1) AÜHFD 55-90.
33. Öz T, ‘Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Uygulanmasında Borçlar Kanunu Hükümlerinin Yeri ve Rolü’ içinde Hüseyin Can Aksoy (edt), Tüketici Hukuku Konferansları: 5-6 Aralık 2015 (Makaleler-Tebliğler) (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2016) 175-195.
34. Özlük B, Ayıplı Hizmetten Doğan Sorumluluk (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2007).
35. Schwenzer I ve Fountoulakis C, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil (8. Aufl, Stämpfli Verlag 2020).
36. Schwery N, Die Korrelation von Nutzen und Haftung im Vertragsrecht (1. Auf. Schulthess 2013).
37. Serozan R, ‘Tüketiciyi Koruma Yasasının Sözleşme Hukuku Alanındaki Düzenlemesinin Eleştirisi’, (1996) 0(4) Yasa Hukuk Dergisi 579-598.
38. Sirmen A L, Eşya Hukuku (12. Baskı, Legem Yayıncılık 2025).
39. — —, ‘Tüketici Hukukunun Amacı ve Özellikleri’ (2013) 8(Özel Sayı), Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 2052-2074.
40. — —, ‘Yeni Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun Genel Olarak Değerlendirilmesi’ (2014) 9(Özel Sayı), Terazi Hukuk Dergisi, 156-162.
41. Şenocak Z, ‘6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Ayıplı Mal Teslimi Halinde Tüketicinin Hakları’ (2014) 9(Özel Sayı) Terazi Hukuk Dergisi 30-37.
42. Tandoğan H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. I/1 (6. Basım, Vedat Kitapçılık 2008).
43. Tekinay S S, Akman S, Burcuoğlu H, Altop A, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (6. Bası, Filiz Kitabevi 1988).
44. Uyumaz A ve Türk M C, ‘Tacirin Tüketici Sıfatı’ (2023) 72(3) AÜHFD 1591-1633.
45. Yavuz C, Tüketicinin Ayıplı Mal ve Hizmetlere Karşı Korunması (TKHK. m. 4), Prof. Dr. M. Kemal Oğuzman’ın Anısına Armağan, İstanbul 2000, s. 1293-1316.
46. — —, Acar F ve Özen B, Borçlar Hukuku Dersleri (Özel Hükümler) (19. Baskı, Beta Yayınları 2024).
47. Yüce Bilgin M, ‘Satış Sözleşmesinde Ayıptan Dolayı Sorumluluğun Şartları ve Alıcının Seçimlik Hakları’ (Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan, 2012) 377-413.
48. Yücer Aktürk İ, Tüzel Kişi Tacirin Sıfatı’ (2016) 20(2), GÜHFD 103-128.
49. Yenice Ceylan Ö, ‘Tüzel Kişilerin Tüketici Niteliği’ (2015) 8(156) Legal Hukuk Dergisi 71-86.
50. Zevkliler A ve Gökyayla E, Borçlar Hukuku: Özel Borç İlişkileri (22. Basım, Vedat Kitapçılık 2024).
51. — — ve Özel Ç, Tüketicinin Korunması Hukuku (1. Baskı, Seçkin Yayınları 2016).