ELEKTRONİK FATURALAR VE ELEKTRONİK FATURALARA İTİRAZ

Öz

Türk Ticaret Kanunu m. 21/2 uyarınca, bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır. TTK m. 21/2 faturayı düzenleyen alacaklı konumundaki tacir lehine bir karine getirir. Söz konusu karine sayesinde faturanın içeriğinin taraflar arasındaki sözleşmeye uygun olduğu kabul edilir. Faturaya süresinde itiraz edilmesi ihtimalinde ise karine oluşmaz ve faturanın içeriğinin doğru olduğunu ispat yükü düzenleyende kalır. Bu hüküm, kağıt faturalar ile ilgili olarak bir yüzyıldır uygulanagelmektedir. Kağıt faturaların yerini büyük ölçüde elektronik faturaların almasının süregelen uygulamaya etkisi ise bu çalışmanın konusunu oluşturur. Elektronik faturalar hukuki nitelik yönünden kağıt fatura ile özdeştir. Fakat kağıdın yerini alan kod nedeniyle keşide, iletim ve saklama süreçlerinde değişiklikler yaşanmıştır. Bu değişiklikler TTK m. 21/1 uygulamasının özünü değiştirmese de birkaç noktada kayda değer farklılıklar yaratmıştır; Faturanın gerekli şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı elektronik faturanın doğasına uygun şekilde tespit edilmeli; e-faturaların usulüne uygun gönderiminden bahsedebilmek için ilgili portal kullanılmalıdır. Elektronik faturalara itirazda, kağıt faturalar için olduğu gibi, harici yöntemlerin kullanılması mümkündür. Temel e-faturalardan farklı olarak ticari e-faturalarda portal üzerinden itiraz edilebilmesi ek bir imkândır. Portal kanalıyla yapılması gereken itiraz bildiriminin ise TTK m. 21/2 uygulaması yönünden hukuki etkisi bulunmadığı düşünülür.

Anahtar Kelimeler

• Fatura
• elektronik fatura
• faturaya itiraz

Electronic Invoices and Objection Thereto

Öz

Pursuant to Article 21/2 of the Turkish Commercial Code, if the recipient of an invoice does not object to its content within eight days from the date of receipt, they are deemed to have accepted its content. Article 21/2 of the TCC establishes a presumption in favour of the merchant who issued the invoice and is in the position of the creditor. This presumption means that the invoice is considered to reflect the terms of the agreement between the parties. If a timely objection is made to the invoice, however, the presumption does not arise, and the burden of proof regarding the accuracy of the invoice content remains with the issuer. This provision has been in practice for a century in relation to paper invoices. The impact of the widespread replacement of paper invoices with electronic ones constitutes the subject of this paper. In terms of legal nature, electronic invoices are essentially identical to paper invoices. However, due to the replacement of paper with code, changes have occurred in the processes of issuance, transmission, and storage. Although these changes do not alter the core application of the said article, they have led to certain differences; Whether an invoice satisfies the content requirements must be determined in a manner compatible with the nature of electronic invoices; and for an e-invoice to be considered duly delivered, the official portal must be used. As with paper invoices, it is possible to object to electronic invoices using external methods. Unlike basic e-invoices, commercial e-invoices allow for rejections to be lodged via the portal, which constitutes an additional possibility. However, it is considered that the requirement for notification of external objections through the portal do not carry legal significance with respect to the application of Article 21/2 of the TCC.

Anahtar Kelimeler

• Invoice
• Electronic Invoice
• Objection to Invoice

Kaynakça

1. Alışkan M, ‘İtiraz Edilmeyen Faturanın Malın Teslim Edilmiş ve İşin Yapılmış Olduğunu Gösterip Göstermeyeceği’ (2016) 22 (3) MÜHFD 203-220
2. Alışkan M, ‘İtiraz Edilmeyerek Ticari Defterlere Kaydedilen Faturanın Sözleşme Hükümlerini Değiştirip Değiştiremeyeceği’ (2014) 10(120) Legal MHD 21-30
3. Arkan S, Ticari İşletme Hukuku (29. Bası, BTHAE 2023)
4. Arslanlı H, Ticarî Bey (İÜHF 1950)
5. Ayhan R ve Çağlar H, Ticari İşletme Hukuku Genel Esaslar (11. Baskı, Yetkin 2018)
6. Bahtiyar M, ‘Sözleşmede Vade Farkı Kaydı ve Bu Kayda Dayalı Alacağın Hukuki Niteliği’, Bilgi Toplumunda Hukuk – Ünal Tekinalp’e Armağan (Beta 2003) 45-65
7. Battal A, ‘Faturada Yer Alan Vade Farkı Kaydının Niteliği ve İtiraz Edilmemesi Halinde Sonuçları ile İlgili Yargıtay Uygulaması’, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XVI – 14 Mayıs 1999 (BTHAE 1999) 77-103
8. Bayar S, Fatura ve Faturanın İspat Gücü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Yeditepe Üniversitesi 2009)

9. Bayar S ve Ülkar MG, ‘E-Defter ve E-Fatura Teknik Analizi: Örnek Bir Uygulama’ (2015) 322 Vergi Sorunları Dergisi 102-110
10. Berzek AN, Ticaret Hukukunun Genel İlkeleri (11. Baskı, Beta 2016)
11. Bilgili F ve Demirkapı E, Ticaret Hukuku Bilgisi (14. Baskı, Dora 2018)
12. Bingöl FI, Tacirler Arasındaki Taşınır Mal Satışı Sözleşmesinin Varlığını İspat Etmek İçin Fatura ve Ticari Defterlerden Yararlanılması (2. Baskı, Adalet 2023)
13. Bozer A ve Göle C, Ticari İşletme Hukuku (5. Baskı, BTHAE 2018)
14. Bozkurt T, Ticarî İşletme Hukuku (Legem 2017)
15. Çakı Çifci G, Basiretli İş Adamı Gibi Davranma Yükümlülüğü (Seçkin 2024)
16. Çeker M, Ticaret Hukuku (8. Baskı, Karahan 2014)
17. Dinç S, Ticaret Hukuku Bilgisi (Seçkin 2017)
18. Domaniç H, ‘Fatura ve İspat Kuvveti’ (1966) 3(4) BATİDER 661-666
19. Doğan U, 900 Soruda E-Fatura E-Arşiv Fatura E-Defter (4. Baskı, Seçkin 2017)
20. Doğan U, Tercan Y ve Gür Nalçacı İ, ‘e-Fatura Uygulamasında Güncel Sorunlar ve Çözüm Önerileri’ (2015) 319 Vergi Sorunları Dergisi 154-164
21. Doğanay İ, Ticarî Alım-Satım Akdi ve Nevileri (Adalet 1993)
22. Duru M, Yargıtay Kararları Işığında Fatura, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Kırıkkale Üniversitesi 2020)
23. Ekici İ, Türk Vergi Hukukunda Mükelleflerin Defter ve Belge Muhafaza ve İbraz Mecburiyetleri (On İki Levha 2021)
24. Elçin R / Gerekan B ve Usta M, ‘E-Fatura, E-Defter ve E-Arşiv Uygulamalarına Geçiş Sürecinde Yaşanan Sorunlar: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Üzerine Bir Araştırma’, (2018) 28(146) Mali Çözüm 13-42
25. Engin Bİ, ‘Fatura ve Teyit Mektubunda Yer Alan Vade Farkı Kaydına İtiraz Edilmemesinin Sonuçları’ (2003) 61(1-2) İÜHFM 257-276
26. Erdal Ö, Vergi Usul Kanunu ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Belge Düzeni Rehberi (Seçkin 2014)
27. Erdem A ve Gülten S, Dijital Muhasebe Uygulamaları (2. Baskı, Gazi 2023)
28. Eren M ve Vural A, ‘Ticaret Hukuku Yönünden E-Fatura Uygulamasında Karşılaşılan Sorunlar’ (2015) 80(2) İzmir Barosu Dergisi 259-267
29. Gelir İdaresi Başkanlığı, E-Arşiv Fatura Uygulamasına Dâhil Olmayan Mükelleflerce Tutarı 5.000 TL ve 30.000 TL’yi Aşan Faturaların GİB Portalinden Düzenleme Kılavuzu (2021) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
30. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Arşiv Uygulamaları (e-Arşiv Fatura, e-Serbest Meslek Makbuzu) İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu (2025) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
31. Gelir İdaresi Başkanlığı, E-Fatura Görüntüleyici (2015) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
32. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Fatura Portalı (Kullanım Kılavuzu) (2013) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
33. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Fatura Uygulaması İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu (2025) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
34. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Fatura Uygulaması Mevzuatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular son erişim tarihi 23 Temmuz 2025
35. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Fatura Uygulaması (Sistem Yanıtı Şema Yapısı) (2017) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
36. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Fatura Uygulaması (Yazılım Standartları ve Nesne Yapısı) (2014) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
37. Gelir İdaresi Başkanlığı, Elektronik Arşiv Başvuru Kılavuzu (2023) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
38. Gelir İdaresi Başkanlığı, Elektronik Arşiv Kılavuzu (2024) son erişim tarihi 21 Temmuz 2025
39. Gökçen G ve Özdemir M, ‘Türkiye’de Muhasebe Uygulamalarından E-Defter ve E-Fatura Uygulaması’ (2016) 12(46) Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi 137-154
40. Gür Nalçacı İ, ‘Uyumlu E-Fatura Nasıl Olmalıdır?’ (2016) 329 Vergi Sorunları Dergisi 62-72
41. Gürbüzer Görmez Nİ, Yargıtay Kararları Işığında Faturanın İspat Gücü (2. Baskı, Seçkin 2021)
42. Işık A, Karagöz Ö ve Şeren GY, ‘Türk Vergi Sisteminde Elektronik Fatura ve Uygulaması’ (2014) 314 Vergi Sorunları Dergisi 31-40
43. İmregün O, Ticaret Hukukunun Genel İlkeleri (4. Baskı, Filiz 2004)
44. Kaşıkçı M ve Rençber A, Vergi Ceza Hukuku (2. Baskı, On İki Levha 2025)
45. Kayar İ ve Turgut Günbay P, ‘Faturada Yer Alan Vade Farkı Kaydına İlişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı Hakkında Bir Değerlendirme’ (2006) 1(2) EÜHFD 151-161
46. Kefe İ ve Kanarığ Z, ‘Türkiye’de E-Fatura Başvuru Süreci ve Kullanımı’ (2019) 25 Uluslararası İktisadî ve İdarî İncelemeler Dergisi 165-178
47. Keser Berber L, Elektronik Fatura ve Şirketlerin Dijital Mali Denetimi (Yetkin 2006)
48. Kumkale R, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu Çerçevesinde Hukuki ve Mali Yönleriyle Fatura (8. Baskı, Seçkin 2021)
49. Oktay Kılıç H, Avrupa Birliği’nde Elektronik Fatura ve Türk Hukukuna Uygulanabilirliği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Ankara Üniversitesi 2020)
50. Ös M ve Ercan C, Endüstri 4.0 Teknolojileri ve Muhasebe Mesleği (Adalet 2021)
51. Özdamar E, ‘Faturanın Delil Niteliği’ (2012) 7(73) Terazi HD 43-48
52. Özdamar M, ‘Yargıtay Kararları Işığında Fatura İçeriğine İtiraz’ (2008) 66(1) Ankara Barosu Dergisi 219-229
53. Özçelik V, ‘Fatura İçeriğinin Kabul Edilmiş Sayılması’ (2018) 138 TBB Dergisi 209-229
54. Peksöz V, Hukuk Muhakemesi Kapsamında Karineler ve Faturanın Hukuki Niteliği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi (İstanbul Üniversitesi 2014)
55. Poroy R ve Yasaman H, Ticari İşletme Hukuku (19. Baskı, Seçkin 2022)
56. Sengir T ve Taray H, ‘Ticari Satışlarda İsbat Vasıtalarından Fatura’ (1968) 42(1-2) İstanbul Barosu Dergisi 1-10
57. Somuncu A, Türk Vergi Sisteminde Belge Düzeni, Uygulama – Sorunlar – Yargı Kararları (Seçkin 2014)
58. Şener OH, Ticari İşletme Hukuku (3. Baskı, Seçkin 2025)
59. Şener YS, ‘Fatura ve İspat Vasıtası Olma Özelliği’ (2005) 1(4) Legal MHD 1003-1028
60. Ülgen H, Helvacı M, Kaya Arslan ve Nomer Ertan NF, Ticari İşletme Hukuku (7. Baskı, Vedat 2021)
61. Ünal OK, Fatura ve Teyit Mektubu (6. Baskı, Bilge 2015)
62. Yıldırım A, ‘Ülkemizde Elektronik Fatura’ (2013) 33(386) Vergi Dünyası 115-150