MOTORLU TAŞITLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİNDE ÖTV ve KDV UYGULAMALARININ VERGİ HUKUKU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2026, Sayı: 65, 133 - 150, 20.01.2026

Ömer Faruk Bayrakcı

https://doi.org/10.54049/taad.1846901

Öz

Karayolları Trafik Kanunu’nda motorlu taşıt tanımı ve türleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır. İlgili kanunda düzenlenen motorlu taşıt türleri seri üretim şeklinde piyasaya sürülür. Fakat, seri üretim taşıtlar her zaman kullanıcıların özel ihtiyaçlarını karşılayamayabilir. Bu durum, kullanıcıları mevcut motorlu taşıtlarını tadil etmeye yönlendiren en önemli sebeplerden biridir. Örneğin, bazı yüklerin (kimyasal ürünler, et vb.) taşınması için soğuk hava tertibatına ihtiyaç duyulması veya canlı hayvan taşımacılığı için özel tertibatın gerekmesi gibi sebepler taşıt sahiplerini taşıtlarında değişiklik yapmaya sevk edebilir. Bazı durumlarda yapılacak tadilatlar öyle bir niteliğe ulaşır ki; bu durum tadil edilen taşıtın farklı bir tür motorlu taşıta dönüştürülmesi olarak yorumlanır ve taşıtın trafiğe çıkabilmesi için dönüştürülmüş haliyle yeniden tescili gerekir.
Bir taşıtı dönüştürmek, yeni bir taşıt satın almaktan genellikle daha ekonomiktir. Bu ekonomik avantajlar hem piyasa koşullarından hem de vergi kanunlarından kaynaklanabilir. Fakat, bazı durumlarda motorlu taşıtların dönüştürülmesi vergiye tabi olabilmektedir. Bu çalışmada, motorlu taşıtların dönüştürülmesi süreçlerinde ortaya çıkan Özel Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi uygulamaları, vergi hukuku ve Anayasal ilkeler bağlamında detaylı bir şekilde incelenmektedir. Makale, bu vergisel yükümlülüklerin hukuki dayanaklarını, idarenin konuya ilişkin uygulamalarını ve bu uygulamalara karşı vergi yükümlülerinin sahip olduğu hukuki başvuru yollarını değerlendirerek, mevcut hukuki sorunlara ışık tutmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Motorlu taşıtların tadilatı , motorlu taşıtların dönüştürülmesi , Özel Tüketim Vergisi , Katma Değer Vergisi

Etik Beyan

Bu makale Etik Kurul iznine tabi değildir

Evaluation of SCT and VAT Applications in the Conversion of Motor Vehicles from the Perspective of Tax Law

Öz

The Highway Traffic Law defines and describes the types of motor vehicles in detail. The types of motor vehicles regulated in the relevant law are placed on the market through mass production. However, mass-produced vehicles may not always meet the specific needs of users. This is one of the most important reasons why users may want to modify their existing motor vehicles. For example, the need for refrigeration equipment for the transport of certain cargo (chemical products, meat, etc.) or special equipment for livestock transport may prompt vehicle owners to modify their vehicles. In some cases, modifications may reach such an extent that the situation is regarded as the conversion of the modified vehicle into a different type of motor vehicle, requiring the vehicle to be re-registered
Converting a vehicle is generally more economical than purchasing a new one. These economic advantages may arise from both market conditions and tax laws. However, in some cases, conversions of motor vehicles may be subject to tax. This study examines in detail the Special Consumption Tax and Value Added Tax practices that arise during the conversion of motor vehicles, within the context of tax law and constitutional principles. The article aims to shed light on current legal issues by evaluating the legal basis of these tax liabilities, the relevant administrative practices, and the legal remedies available to taxpayers against these practices.

Anahtar Kelimeler

Modification of motor vehicles , conversion of motor vehicles , Special Consumption Tax , Value Added Tax

Etik Beyan

This article is not subject to Ethics Committee permission.

Kaynakça

• Şenyüz D, Gerçek A ve Yüce M, Türk Vergi Sistemi (21. Baskı, Ekin Kitabevi Bursa 2024).
• Turan M ve Turan M, En Son Değişikliklerle Özel Tüketim Vergisi (Seçkin Yayınevi Ankara 2016).
• Yavaşlar FB, “Vergilendirme Yoluyla Temel Hak ve Özgürlüklere Müdahalede Sınır”, içinde İlhan Ulusan (ed.) Kamu Hukuku, Özel Hukuk ve Ceza Hukuku Alanlarında Kamunun Önderliği ve Bireysel Özerklik Sempozyum Kitabı, (Seçkin Yayınevi Ankara 2009).
• Anayasa.gov.tr
• Danistay.gov.tr
• Gib.gov.tr
• Portal.tnb.org.tr
• Resmigazete.gov.tr
• Tbmm.gov.tr