YAPAY ZEKÂ İLE ÜRETİLEN İÇERİKLER BAKIMINDAN ESER SAHİPLİĞİ

Öz

Yapay zekâ, geleneksel olarak yalnızca insana özgü kabul edilen zekâ olgusunun, insan dışı sistemlerde yapay yöntemler aracılığıyla modellenmesi ve işlevsel hâle getirilmesi amacına dayanan bir kavramdır. İnsan zekâsının teknik araçlarla yeniden üretilmesine yönelik çalışmaların ilerlemesiyle birlikte, sahip oldukları kapasite ve yeteneklere göre farklılaşan çeşitli yapay zekâ türleri ortaya çıkmıştır. Özellikle insan müdahalesinden bağımsız biçimde karar alabilen ve öğrenme süreçlerini sürdürebilen modellerin geliştirilmesi, yapay zekâ sistemlerinin üretkenliğini ve toplumsal etkisini giderek artırmaktadır. Yapay zekâ tarafından ortaya konulan fikri ürünlerin ekonomik ve kültürel değer yaratma potansiyeline sahip olması, bu ürünlerin hukuki niteliğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda, yapay zekâ kaynaklı fikri çıktılarının “eser” olarak kabul edilip edilemeyeceği temel bir sorun alanı olarak ortaya çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, söz konusu ürünlerin eser niteliği taşıdığı varsayıldığında, eser sahipliğinin yapay zekâya atfedilip atfedilemeyeceği ve buna bağlı olarak telif haklarının yapay zekâ lehine tesis edilmesinin mümkün olup olmadığı da tartışmaya açılmaktadır. Mevcut hukuk düzenlerinde bu sorulara doğrudan cevap veren kapsamlı bir düzenlemenin bulunmaması, konunun çok yönlü bir incelemeye tabi tutulmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, ilk bölümünde yapay zekâ kavramını ve yapay zekâya özgü öğrenme biçimlerini ele almakta; ikinci bölümünde ise eser kavramı çerçevesinde yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin hukuki niteliğini incelemekte ve devamında bu ürünler üzerinde eser sahipliği iddialarını değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zekâ
• telif hakkı
• hususiyet
• derin öğrenme
• FSEK
• eser

Etik Beyan

Bu araştırma makalesinin kendi çalışmam olduğunu, makalenin planlanmasından yazımına kadarki aşamalarda patent ve telif haklarını ihlal edici etik dışı davranışımın olmadığını, bu makaledeki bütün bilgileri akademik ve etik kurallar içinde elde ettiğimi, bu çalışmada kullanılmış olan tüm bilgi ve yorumlara kaynak gösterdiğimi beyan ederim.

Legal Implications Of Authorship And Copyright İn Aİ-Generated Intellectual Works

Öz

Artificial intelligence (AI) refers to a conceptual and technological framework aimed at replicating cognitive capacities traditionally regarded as exclusive to human beings within artificial, non-human systems. Efforts to reproduce human intelligence through computational and algorithmic means have led to the emergence of diverse forms of AI, differentiated according to their functional capabilities, levels of autonomy, and technical sophistication. In particular, the advancement of learning mechanisms that allow AI systems to operate and adapt without direct human intervention has significantly enhanced their productivity and practical relevance. As AI systems increasingly generate intellectual outputs capable of producing social, cultural, and economic value, fundamental questions concerning the legal and conceptual status of these outputs have gained prominence. Central among these is whether intellectual products generated by AI can be regarded as “works” in the legal sense. Furthermore, assuming that such products meet the criteria of a work, additional issues arise regarding the attribution of authorship and the possibility of assigning copyright protection to AI systems themselves. The lack of explicit legal frameworks addressing these matters renders a comprehensive and multidimensional analysis necessary. Accordingly, the first part of this study outlines the concept of artificial intelligence and examines AI-specific learning models, while the second part focuses on the notion of a work, assessing the legal qualification of AI-generated intellectual products and subsequently exploring questions of authorship and the potential recognition of copyright interests in relation to such products.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence
• copyright
• individuality
• deep learning LIAW
• work.

Etik Beyan

I declare that this research article is my own work, that I have not engaged in any unethical behaviour that infringes on patent and copyright rights during the stages from planning to writing the article, that I have obtained all the information in this article within academic and ethical rules, and that I have cited the sources for all the information and comments used in this study.

Kaynakça

1. Abbott R, The Reasonable Robot: Artificial Intelligence and the Law, Cambridge University Press, Cambridge, 2020
2. Akkurt SS, ‘Yapay Zekânın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukukî Sorumluluk’ (2022) 6(1) Dicle Adalet Dergisi
3. Albayrak FDİ, Yapay Zekânın Patent Hukuku Çerçevesinde Buluş Sahipliği (Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi 2023)
4. Alpaydın E, Introduction to Machine Learning, 4th ed., MIT Press, Cambridge, 2020.
5. Arslanlı H, Fikri Hukuk Dersleri II: Fikir ve Sanat Eserleri, İstanbul, Sulhi Garan Matbaası, (1954)
6. Aslan B, ‘Yaratıcılık, Orijinallik ve Hususiyet Kavramlarının Üretken Otonom Yapay Zekâ Sistemlerine Yansımaları’ (2024) 10(1) Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi
7. Atalay M ve Çelik E, ‘Büyük Veri Analizinde Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi’ Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (2017), S 22, (158)
8. Ayan M ve Ayan N, Kişiler Hukuku (8. bs, Seçkin 2016)

9. Bak B, ‘Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekânın Hukuki Statüsü’ (2018) 9(35) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi
10. Bayamlıoğlu E, ‘Akıllı Yazılımlar ve Hukuki Statüsü’ in M M İnceoğlu (ed), Uğur Alacakaptan’a Armağan Cilt 2 (İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 2008)
11. Bellman RE, An Introduction to Artificial Intelligence: Can Computers Think (Boyd & Fraser 1978)
12. Ber AS, ‘Yapay Zekânın Hukuki Statüsü ve Kişilik Hakkı’ (2019) 7(13) Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi
13. Bozkurt Y, Bak B, Yüksel SR ve Aslanova K, Fütürist Hukuk (Aristo 2018)
14. Ceylan ÖY, ‘Yapay Zekânın Hukuki Statüsünün Değerlendirilmesi’ (2024) 10(1) Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
15. Chesterman S, ‘Artificial Intelligence and the Limits of Legal Personality’ (2020) 69(4) International and Comparative Law Quarterly
16. Çatalbaş SA, ‘Yapay Zekâlı Robotlar Sanatçının Rolüne Bürünebilir mi?’ (2024) 31 Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi
17. Çelik Ö, ‘A Research on Machine Learning Methods’ (2018) 1(3) Journal of Educational Technology and Online Learning
18. Çınar SB, ‘Fikri Mülkiyet Hukukunun DABUS’la İmtihanı’ (2023) 14(2) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
19. Doğan E, ‘Dijital Çağda Yeni Bir Hukuki Kişilik Arayışı: Yapay Zekâ’ (2022) 158 Türkiye Barolar Birliği Dergisi
20. Doğan E, Yapay Zekânın Hukukî Statüsü ve Hukukî Sorumluluğu (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2022)
21. Elmas Ç, Yapay Zekâ Uygulamaları (5. bs, Seçkin 2021)
22. Evrensel HA, Telif Hakkı Sözleşmesi ve Hakların Devri (3. bs, Seçkin 2024)
23. Gerth H ve Mills WC, From Max Weber: Essays in Sociology (Oxford University Press 1958)
24. Gözübüyük B, ‘Yapay Zekânın Meydana Getirdiği Fikri Ürünlere İlişkin Sorunlar’ Kırıkkale Hukuk Mecmuası (2021) Hirsch, Ernst E., Fikrî ve Sınaî Haklar, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, (1948)
25. HOFMANN M, ‘Learning Body Models: From Humans to Humanoids’, (2022)
26. Hubbard PF, ‘Do Androids Dream? Personhood and Intelligent Artifacts’ (2011) 83 Temple LawReview
27. İnik Ö ve Ülker E, ‘Derin Öğrenme Modelleri’ (2017) 6(3) Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi
28. Kalberg S, ‘Max Weber’s Types of Rationality’ (1980) 85(5) American Journal of Sociology
29. Kaplan J, Artificial Intelligence: What Everyone Needs to Know (Oxford University Press 2016)
30. Karasu R, Suluk C ve Nal T, Fikri Mülkiyet Hukuku (7. bs, Seçkin 2023)
31. Kayıhan Ş, Kişiler Hukuku (Gerçek Kişiler - Tüzel Kişiler), Seçkin Yayıncılık, Ankara (2022)Kılıçarslan S K, ‘Yapay Zekânın Hukuki Statüsü’ (2019) 2 Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi
32. Kılıçoğlu AM, Sınai Haklarla Karşılaştırmalı Fikri Haklar (4. bs, Turhan 2018)
33. Lee J-A, Hilty R M ve Liu K-C, ‘The Broader Picture’ in Artificial Intelligence and Intellectual Property (Oxford University Press 2021)
34. Lenau TA, Cheong H ve Shu L H, ‘Sensing in Nature’ (2008) 28(4) Sensor Review
35. McCarthy J, “What is Artificial Intelligence?”, Stanford University, 2007.
36. Martinez R, ‘Artificial Intelligence: Distinguishing Between Types’ (2019) 19(3) Nevada Law Journal
37. Mitchell TM, Machine Learning (McGraw-Hill 1997)Newell A, Guide to the General Problem Solver (RAND 1963)
38. Ng G W ve Leung WC, ‘Strong Artificial Intelligence and Consciousness’ (2020) 7(1) Journal of Artificial Intelligence and Consciousness
39. Onur F, ‘General Artificial Intelligence and Consciousness’ (2024) 60 İstanbul University Press
40. Özçift A, Çelikten A ve Akarsu K, Yapay Zekâ Kavramlarına Giriş (Gece Kitaplığı 2020)
41. Patrick HW, Artificial Intelligence, 3rd ed., Addison-Wesley, 1992.
42. Rosati E, ‘The Monkey Selfie Case and the Concept of Authorship’ (2017) 12(12) Journal of Intellectual Property Law & Practice
43. Russell S ve Norvig P, Artificial Intelligence: A Modern Approach (4. bs, Pearson 2020)
44. Samuel AL, “Some Studies in Machine Learning Using the Game of Checkers”, IBM Journal of Research and Development, 1959 Cilt 3, Sayı 3
45. Savaş S, Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda Yapay Zekâ Tarafından Meydana Getirilen Eserlerde Hak Sahipliği (Seçkin 2024)
46. Searle JR, ‘Minds, Brains, and Programs’ (1980) 3(3) Behavioral and Brain Sciences
47. Stene SB ve Yıldırım S, ‘AI in Game Agents’ in S Çakaj (ed), Modeling Simulation and Optimization (IntechOpen 2010)
48. Sternberg RJ, ‘Intelligence’ (2012) 14(1) Dialogues in Clinical Neuroscience
49. Tekinalp Ü, Fikri Mülkiyet Hukuku (Arıkan 2005)
50. Tekinalp Ü, Fikrî Mülkiyet Hukuku, 6. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, (2024)
51. Tia Kotke J, Exploring the Ethics of AI Self-Awareness Seminar Thesis, University of Hamburg (2023)
52. Turing AM, ‘Computing Machinery and Intelligence’ (1950) 59 Mind
53. Wang X, ‘Study of the Bionic Humanoid Robot in Industrial Design’, 2015.
54. WIPO, Revised Issues Paper on Intellectual Property Policy and Artificial Intelligence, Geneva, 2020
55. Yalçınkaya A, ‘Yapay Zekâ Tarafından Meydana Getirilen Eserlerde Eser Sahipliği’ İstanbul Barosu Dergisi (2023) 97(1)
56. Yedek B, Patent Hukuku Açısından Yapay Zekâ (Seçkin 2023)
57. Yılmaz İ, Sözer C ve Elver E, ‘Yapay Zekâ ile İlgili Güncel Düzenlemeler: Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Alınan Aksiyonlar Işığında Bir Değerlendirme’ Adalet Dergisi, (2021) 66.
58. Zeytin Z ve Gençay E ‘Hukuk ve Yapay Zekâ: E-Kişi, Mali Sorumluluk ve Bir Hukuk Uygulaması’ TAÜHFD, (2019), 1, (1).
59. https://blog.boxcars.ai/p/the-vanishing-act-of-ai-when-innovation (ET: 21.11.2025)
60. https://ec.europa.eu/futurium/en/system/files/ged/ai_hleg_definition_of_ai_18_december_1.pdf (ET: 21.11.2025)
61. https://theconservation.com/understandig-thefourtypes-of-ai-from-reactive-robots-to-self-aware-beings-67616 (ET: 25.11.2025)
62. https://www.bbc.com/news/technology-61784011 (ET: 30.11.2025)
63. https://cajundiscordian.medium.com/is-lamda-sentient-an-interview-ea64d916d917 (ET:30.11.2025)
64. https://aws.amazon.com/tr/compare/the-difference-between-machine-learning-and-deep-learning (ET: 01.12.2025)
65. https://news.artnet.com/market/first-ever-artificial-intelligence-portrait-painting-sells-at-christies-1379902 (ET: 05.12.2025)
66. https://www.theguardian.com/artanddesign/2023/nov/27/robot-dogs-learning-to-paint-artist-agnieszka-pilat (ET: 05.12.2025)
67. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=AB2AE09417EDF27348155B7D99565CBC?text=&docid=207682&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=12333533 (ET: 05.12.2025)
68. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52017IP0051 (ET: 03.01.2026)
69. Yargıtay, 11. HD, T. 24.05.2022, E. 2020/8509, K. 2022/3996
70. Yargıtay, HGK, T. 24.06.2020, E. 2017/134, K. 2020/474
71. 13.12.1951 tarihli ve 7981 sayılı Resmî Gazete
72. 08.12.2001 tarihli ve 24607 sayılı Resmî Gazete