CEBRÎ İCRA YOLUYLA TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KAZANILMASI: TESCİLSİZ MÜLKİYET KAZANIMININ DOGMATİK SINIRLARI

Öz

Cebrî icra yoluyla taşınmaz mülkiyetinin kazanımı, eşya hukukunda tescil ilkesinin sınırlarını aşan ve mülkiyetin kaynağını tapu sicilinden ziyade cebrî icra sürecine dayandıran özgün bir kazanım modelidir. Türk Medeni Kanunu m.705/2’de düzenlenen tescilden önce kazanım halleri, aynî hakkın doğumu ile sicil görünümü arasındaki klasik birlik anlayışını kırar. Bu durum, mülkiyetin geçiş anı, sicil ile maddi hak durumu arasındaki ayrışma ve sicile güven ilkesinin kapsamı bakımından önemli dogmatik sorunlar doğurmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada mülkiyetin ihale anı, bedelin ödenmesi ve ihalenin kesinleşmesi aşamalarına bağlanmasına ilişkin görüşler değerlendirilmiş ve Yargıtay’ın kesinleşme ölçütünü esas alan yaklaşımının, özellikle ihalenin feshi kurumunun etkileri dikkate alındığında hukukî güvenliği güçlendiren işlevsel bir çözüm sunduğu ortaya konulmuştur. Cebrî satışlarda sicil ile maddi hak durumu arasındaki geçici ayrışma sebebiyle tescilin klasik kurucu/açıklayıcı ayrımıyla açıklanamaması, tescilin fonksiyonunun yeniden değerlendirilmesini gerekli kılar. Modern satış modellerinin cebrî satışın görünümünü dönüştürmesine rağmen mülkiyet kazanımının cebrî icra karakteri korunmaktadır. Cebrî icra yoluyla mülkiyet kazanımı, eşya hukuku ile icra hukuku arasında yer alan bağımsız ve sistematik bir modeldir. Bu çerçevede, fonksiyonel tescil yaklaşımına göre tescil, aynî hakkın kurucu unsuru olmayıp cebrî icra sürecinde doğan mülkiyeti aleniyet ve işlem güvenliği sistemine entegre eden zorunlu bir görünüm mekanizmasıdır. Bu doğrultuda, TMK m.705/2 hükmünün cebrî icra satışı yoluyla mülkiyet kazanımının normatif dayanağı olarak yorumlanması gerekir.

Anahtar Kelimeler

• Cebrî İcra Yoluyla Mülkiyet Kazanımı
• Cebrî İcra Satışı
• Tescilden Önce Kazanım
• Fonksiyonel Tescil
• Sicile Güven İlkesi

Kaynakça

1. Aşık İ, Oruç Y, Tok O, Saçar ÖF ve Aşit R, İcra ve İflas Hukuku (4. Baskı, Seçkin 2025).
2. Ayan M, Eşya Hukuku (8. Bası, Seçkin 2023).
3. Berger C, Sachenrecht (C H Beck 2017).
4. Berkin NM, Tatbikatçılara İcra Hukuku Rehberi (İstanbul 1980).
5. Bork R, Zwangsvollstreckungsrecht (3rd edn, Mohr Siebeck 2018).
6. Bozok S, ‘İcra Hukukunda Borçlu Adına Tescili Talep veya Dava Etme Yetkisinin Alacaklıya Verilmesi’ (2020) 26(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 487–523.
7. Budak AC, ‘Cebrî Satışlarda Taşınmazın Alıcı Üzerine Tescili İçin Tapu Dairesine Yazılacak Müzekkerenin Ne Zaman Gönderileceği’ (2009) DEÜHFD 913–921.
8. Duman İH, ‘Yükleniciden Cebrî İcrayla Taşınmaz Mülkiyetinin Kazanılması’ (2012) 98 TBB Dergisi 411-416.

9. Dural M ve Öğüz T, Türk Özel Hukuku C III: Eşya Hukuku (Filiz Kitabevi 2021).
10. Ercoşkun Şenol HK ve Sucu Yer K, Şematik Eşya Hukuku (3. Baskı, Seçkin 2025).
11. Eren F, Mülkiyet Hukuku (8. Bası, Legem 2024).
12. Gilliéron PR, Poursuite pour dettes, faillite et concordat (5th edn, Schulthess 2012).
13. Gürbüz EC, ‘Taşınmaz Mülkiyetinin Tescilden Önce Kazanıldığı Durumlar’ (2022) Ankara Barosu Dergisi 268-307.
14. İyilikli AC, Sicil Dışı Kazanılan Taşınmaz Mülkiyet Hakkının Cebri İcradan Masun Olması Üzerine Tahlil ve Değerlendirmeler (Aristo 2021).
15. İyilikli AC, ‘Taşınmazın Mülkiyetinin Tescilden Önce İktisap Hâllerinden Mahkeme Hükmüne Göre İktisap Eden Kişinin İhalenin Feshi Davası Açmaya Yetkisi Bulunup Bulunmadığı Üzerine Düşünce ve Tahliller’ (2016) 7(27) TAAD 515-547.
16. Kartal B, ‘İcra ve İflâs Kanunu m.111/a Uyarınca Satılan Taşınmazın Alıcıya Devri’ (2025) 12(2) Journal of İstanbul Medipol University School of Law 757-791.
17. Kaser M and Knütel R, Sachenrecht (21th Auflage, Beck 2020).
18. Kılıçoğlu AM, Eşya Hukuku (2. Bası, Turhan 2024).
19. Kuru B, İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı (2. Baskı, Adalet 2013).
20. Namlı M, İcra Hukukunda Taşınmaz Malların Haczi ve Paraya Çevrilmesi (Onikilevha 2023).
21. Nomer H ve Ergüne MS, Eşya Hukuku (Onikilevha 2023).
22. Oğuzman K, Seliçi Ö ve Oktay-Özdemir S, Eşya Hukuku (26. Bası, Filiz Kitabevi 2024).
23. Özdemir H ve Bildir M, ‘Borçlunun İhale Alıcısına Karşı Tapu Sicilinin Düzeltilmesini Talep Etmesinin Yerindeliği’ (2022) 87(2) İzmir Barosu Dergisi 61-101.
24. Pekcanıtez H, Atalay O, Sungurtekin-Özkan M ve Özekes M, İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı (11. Bası, Onikilevha 2024).
25. Peksöz V, Taşınmazların Cebrî Satışında Üçüncü Kişilerin Aynî Hakları (Filiz Kitabevi 2024).
26. Sirmen L, Eşya Hukuku (Yetkin 2023).
27. Steinauer PH, Les droits réels (Vol II, 5th edn, Stämpfli 2020).
28. Tırak S, ‘Elbirliği Halindeki Mülkiyette Cebrî Satış’ (Muradiye Tapu Müdürlüğü Hukuk İncelemesi, 2021).
29. Topak S, ‘Ortaklığın Giderilmesinde Arabuluculuk Süreci Ve Anlaşma Belgesinin İcra Edilmesi’ (2025) 16(61) TAAD 377-406.
30. Ünal M ve Başpınar H, Şeklî Eşya Hukuku (2023).
31. Wilhelm J, Sachenrecht (6th edn, De Gruyter 2019).
32. Yazıcı B, ‘İcra ve İflâs Kanunu m.111/a Uyarınca Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi’ (2022) 12(2) Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1119-1147.
33. Yılmaz S, Eşya Hukuku (Yetkin 2024).