TR
EN
TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA
Öz
Bu çalışmada, üretken yapay zekanın telif hakları ve yaratıcı endüstriler üzerindeki etkileri, Türk hukuku için mehaz nitelikte olan, Avrupa Birliği hukuku ekseninde incelenmektedir. Bu çerçevede çalışma, ilk olarak telif hakkıyla korunan eserlerin yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılmasının doğurduğu hukuki sorunları ele almakta; özellikle metin ve veri madenciliği istisnalarının üretken yapay zeka bakımından sınırlarını, opt-out mekanizmasının işlevselliğini ve izinsiz eğitimin sonuçlarını tartışmaktadır. Devamında, yapay zeka çıktılarının eser niteliği, insan katkısının ölçütü, ihlal ihtimali ve sorumluluk rejimi incelenmektedir. Son olarak ise üretken yapay zekanın yaratıcı emek üzerindeki ekonomik etkileri, değer uçurumu, gelir aktarımı ve adil ücretlendirme ihtiyacı değerlendirilmektedir. Çalışmada, mevcut AB düzenlemelerinin uygulamada dağınık ve yetersiz kaldığı, insan merkezli telif yaklaşımının korunması, eğitim verisinde şeffaflığın güçlendirilmesi, yapay zeka eğitimi bakımından etkili lisanslama veya ücretlendirme mekanizmalarının geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun artırılması gerektiği savunulmaktadır. Sonuç olarak çalışmada, üretken yapay zeka çağında telif hukukunun temel işlevinin teknolojik gelişmeyi engellemek değil yaratıcı emeğin hukuki ve ekonomik değerini koruyan yeni bir denge kurmak olduğu ileri sürülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksu M, ‘Yapay Zekanın Eğitilmesi Sürecinde Fikrî Ürünlerin Kullanılmasının Yarattığı Sorunlara Dair Genel Bir Bakış ve Hamburg Bölge Mahkemesinin LAION Kararına Dair Değerlendirmeler’ in Dardağan Kibar EG and others (eds), Prof. Dr. Ahmet M. Kılıçoğlu Armağanı (Atılım Üniversitesi 2025) 83
- Alas Şekerbay C, ‘Fikri Mülkiyet Hukukunda Reprografi: Karşılaştırmalı Ülke Uygulamaları Analizi’ (yayımlanmamış uzmanlık tezi, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü 2014)
- Alas Şekerbay C, ‘Telif Haklarında Koruma Süreleri’ (2015) 11(43) Legal Fikri ve Sınai Haklar Dergisi 55
- Althaus S and others, Building Legal Literacies for Text Data Mining (University of California, Berkeley 2020)
- Aslan B and Yavuzer Aslan F, ‘Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekanın Dönüştürücü Rolü’ (2026) 38 Sanat ve Tasarım Dergisi 283
- Ateş M, Fikri Hukukta Eser (Turhan Kitabevi Yayınları 2007)
- Ayiter N, Hukukta Fikir ve Sanat Ürünleri (Sevinç Matbaası 1972)
- Baraybar-Fernández A, Arrufat-Martín S and Díaz Díaz B (eds), The AI Revolution: How Technological Developments Affect the Audiovisual Sector (Springer 2025)
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
17 Nisan 2026
Kabul Tarihi
28 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 67
APA
Alas Şekerbay, C. (2026). TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 67, 769-810. https://doi.org/10.54049/taad.1932500
AMA
1.Alas Şekerbay C. TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA. TAAD. 2026;(67):769-810. doi:10.54049/taad.1932500
Chicago
Alas Şekerbay, Cennet. 2026. “TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 67: 769-810. https://doi.org/10.54049/taad.1932500.
EndNote
Alas Şekerbay C (01 Temmuz 2026) TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 67 769–810.
IEEE
[1]C. Alas Şekerbay, “TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA”, TAAD, sy 67, ss. 769–810, Tem. 2026, doi: 10.54049/taad.1932500.
ISNAD
Alas Şekerbay, Cennet. “TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 67 (01 Temmuz 2026): 769-810. https://doi.org/10.54049/taad.1932500.
JAMA
1.Alas Şekerbay C. TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA. TAAD. 2026;:769–810.
MLA
Alas Şekerbay, Cennet. “TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 67, Temmuz 2026, ss. 769-10, doi:10.54049/taad.1932500.
Vancouver
1.Cennet Alas Şekerbay. TELİF HAKLARI VE YARATICI ENDÜSTRİLER BAĞLAMINDA ÜRETKEN YAPAY ZEKA. TAAD. 01 Temmuz 2026;(67):769-810. doi:10.54049/taad.1932500