BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN UYGULAMA İMAR PLANLARINI REDDETME YETKİSİNİN SINIRLARI

Öz

Bu çalışmada büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planlarını reddetme yetkisinin hukuki dayanağı ve bu yetkinin kapsamı ile sınırları ele alınmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda düzenlenen ve büyükşehir belediyesine tanınan onaylama yetkisinin zımni şekilde ret yetkisini içerip içermediği ve bu yetkinin mutlak şekilde kullanılıp kullanılamayacağı meselesi çözülmesi gereken önemli bir sorundur. Bu çerçevede iki farklı yargı kararı merkeze alınmak suretiyle sorun analiz edilmiş olup öteki yargı kararları ile çalışma zenginleştirilmiştir. Çalışmada içtihat analizi ve normatif inceleme yöntemleri kullanılarak ret yetkisinin mahalli idareler arasındaki yetki kuralları özelinde sınırları ortaya konulmuştur. Bu kapsamda büyükşehir belediyesinin ret yetkisinin nazım imar planına uygunluk yönünden değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılabilir. Dolayısıyla çalışma, büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planlarını ret yetkisini bütünüyle reddetmemektedir. Bu yetkinin sınırlandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Aksi durumda ret yetkisi, mağduriyetlere sebebiyet veren mahalli özerkliği zedeleyen bir araca dönüşme riskini taşımış olur. Netice itibariyle bu çalışma, büyükşehir belediyesine tanınan uygulama imar planlarını reddetme yetkisinin sınırlı, gerekçeli ve yargı denetimine açık bir denetim fonksiyonu olarak tanımlanması gerektiği fikrine istinat etmektedir. Çalışma, büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planlarını ve değişikliklerini reddetme yetkisinin yetki unsuru ve mahalli özerklik bağlamında ele almak suretiyle özellikle “mutlak ve sınırsız ret” uygulamasının hukuki sınırları aştığını ortaya koymayı amaç edinmesi yönünden özgün değer taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nazım imar planı
• uygulama imar planı
• reddetme yetkisi
• onaylama yetkisi

The Limits on Metropolitan Municipalities’ Authority to Reject Implementation Development Plan

Öz

This study examines the legal basis for metropolitan municipalities' authority to reject implementary development plans, as well as the scope and limits of this authority. A key issue to be resolved is whether the approval authority granted to metropolitan municipalities under the Metropolitan Municipality Law No. 5216 implicitly includes the authority to reject and whether this authority can be exercised absolutely. Within this framework, the issue has been analysed by focusing on two different court decisions, and the study has been enriched with other court decisions. Using case law analysis and normative examination methods, the study has outlined the limits of the competence of rejection in terms of the rules of authority between local administrations. In this context, it can be concluded that the metropolitan municipality's competence of rejection can be evaluated in terms of compliance with the master development plan. Therefore, the study does not entirely reject the metropolitan municipality's authority to reject implementary development plans. It concludes that this authority should be limited. Otherwise, the authority to reject carries the risk of becoming an instrument that undermines local autonomy and causes grievances. Consequently, this study is based on the idea that the authority granted to metropolitan municipalities to reject implementary development plans should be defined as a limited, reasoned, and judicially reviewable supervisory function. This study is distinctive in that it aims to reveal that the practice of ‘absolute and unlimited rejection’ exceeds legal boundaries by examining the authority of metropolitan municipalities to reject implementary development plans in the context of the elements of authority and local autonomy.

Anahtar Kelimeler

• Master development plan
• implementary development plan
• competence of rejection
• competence of approval

Kaynakça

1. Akıllıoğlu T, ‘Yönetsel İşlemlerde Gerekçe İlkesi’ (1982) 15(2) AİD 7-19.
2. Akyılmaz B, ‘Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi’ (1998) 1(1) SÜSBMYOD 23-55.
3. Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdare Hukuku (19. Baskı Seçkin Yayıncılık 2025).
4. Alıcı O V, ‘Büyükşehir Belediyesinin İlçe Belediyeleri Üzerindeki Denetim Yetkisinin Kavramsal Açıdan Değerlendirilmesi’ (2012) (2) Yerel Politikalar 38-52.
5. Atay E E, İdare Hukuku (3. Baskı Seçkin Yayıncılık 2022).
6. Balta T B, İdare Hukukuna Giriş (Sevinç Matbaası 1970).
7. Başkaya A, ‘Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyeleri Arasındaki Yerel İdari Vesayet İlişkisi ve İmar Denetimi Örneği’ (2016) 11(120) Terazi Hukuk Dergisi 14-26.
8. Çağlayan R, ‘Türk Hukukunda İdarenin Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi’ (2003) 7(3-4) AÜEHFD 171-208.

9. Çevikçelik M, ‘Büyükşehir Belediyelerinin İlçe Belediyeleri Üzerindeki İmar Denetim Yetkisinin Hukuki Niteliği’ (2024) 1(1) TUDEJ 100-119.
10. Çolak N İ ve Öngören G, İmar Planları İmar Uygulamaları ve İptal Davaları (2. Baskı, Öngören Hukuk Yayınları 2014).
11. Çolak N İ, İmar Hukuku (2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2014).
12. Çoruhlu Y E, Uzun B and Yıldız O, ‘Zoning plan-based legal confiscation without expropriation in Turkey in light of ECHR decisions’ (2020) (95) Land Use Policy 1-12.
13. Gözler K, ‘Yorum İlkeleri’ (2012) Anayasa Hukukunda Yorum ve Norm Somutlaşması (TBB Yayınları 2012).
14. Gözler K, İdare Hukuku C.I (2. Baskı, Ekin Yayınevi 2019).
15. Gülan A, İdare Hukuku Ders Notları (Yayınlanmamış 2018).
16. Kalabalık H, İdare Hukuku Dersleri Cilt-I (6. Baskı Seçkin Yayıncılık 2023).
17. Kalabalık H, İmar Hukuku Dersleri (13. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024).
18. Karahanoğulları O, İdare Hukuku (Turhan Kitabevi 2022).
19. Metin Y, Anayasanın Yorumlanması (Asil Yayıncılık 2008).
20. Muratoğlu T, Teşkilat Planlama ve Uygulama Boyutuyla İmar Hukuku (5. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2025).
21. Öngören G, Yargı Kararları Işığında İmar Hukuku (Öngören Hukuk Yayınları 2020).
22. Sancakdar O, İmar Hukuku (3. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2025).
23. Sancakdar O, Önüt L B, Us-Doğan E, Kasapoğlu-Tarhan M ve Seyhan S, İdare Hukuku Teorik Çalışma Kitabı (10. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2021).
24. Tanrıverdi H O, İmar Planlarının İdari ve Yargısal Denetimi (Adalet Yayınevi 2024).
25. Ulusoy A, Türk İdare Hukuku (5. Baskı Yetkin Yayınları 2022).
26. Yaşar H N, İdare Hukuku (Der Yayınları 2014).
27. Yayla Y, İdare Hukuku (Beta Yayınları 2009).
28. Yıldırım R ve Çınarlı S, Türk İdare Hukuku Dersleri Cilt: I (Astana Yayınları 2018).
29. Yılmaz S, İmar Planlarının Hukuki Rejimi (Seçkin Yayıncılık 2021).