ANA VE BABANIN BİRLİKTE TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANMASININ ÇOCUKLARA ETKİSİ: “KAZANIR” İFADESİNİN BAĞLAYICILIĞI VE KARAR TARİHİ KRİTERİNİN ELEŞTİRİSİ

Öz

Çalışma, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesinde yer alan “Türk vatandaşlığını birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da Türk vatandaşlığını kazanır.” ifadesini incelemektedir. İdari uygulamada, ebeveynleriyle birlikte vatandaşlık başvurusunda bulunan ve başvuru tarihinde küçük olan çocukların, idari karar sürecinde reşit hale gelmeleri durumunda bu çocukların ebeveynlerine bağlı vatandaşlık kazanamayacağı kabul edilmektedir. Daha açık bir ifadeyle vatandaşlık başvurularının yapıldığı tarih ile idari kararların tesis edildiği tarih arasında geçen süre, özellikle başvuru anında çocuk statüsünde olan bireylerin erginleşmesi durumunda ciddi bir belirsizlik yaratmaktadır. Bu durum hukuki bir tartışmayı da beraberinde getirmektedir. Nitekim Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin son dönem içtihatları incelendiğinde konu hakkında farklı yönde kararlar verildiği görülmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle, söz konusu yargı kararları ve uygulamadaki sorunlar analiz edilerek öğretideki mevcut görüşler ortaya konulacaktır. Ardından ilgili kanun hükmünün lafzi niteliği; hukuk devleti ilkesinin alt unsurları olan hukuki güvenlik ve haklı beklenti ilkeleri ile anayasal ve uluslararası düzenlemelerde güvence altına alınan aile birliğine saygı hakkı çerçevesinde incelenecektir. Bu kapsamda çalışmada TVK m. 20/2 hükmünün emredici bir niteliğe sahip olup olmadığı ve idarenin uygulamasının yerindeliği değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 20/2
• aile birliğine saygı hakkı
• Türk vatandaşlığının kazanılması
• anne ve babaya bağlı vatandaşlık kazanımı

THE EFFECT OF THE JOINT ACQUISITION OF TURKISH CITIZENSHIP BY MOTHER AND FATHER ON CHILDREN: THE MANDATORY NATURE OF THE EXPRESSION “SHALL ACQUIRE” AND A CRITIQUE OF THE CRITERION OF THE DECISION DATE

Öz

This study examines the expression "The children of a mother and father who acquire Turkish citizenship together also acquire Turkish citizenship," which is located in the last sentence of Article 20, paragraph 2 of the Turkish Citizenship Law No. 5901.In administrative practice, if children who apply for citizenship together with their parents are minors on the application date but become adults during the decision-making process, it is accepted that these children cannot acquire citizenship based on their parents. In other words, the period between the application date and the issuance of administrative decisions creates a serious uncertainty, particularly when individuals who have the status of a child at the time of application attain majority. This situation brings a serious legal debate. Indeed, an examination of the recent jurisprudence of the Ankara Regional Administrative Court reveals that conflicting decisions have been rendered on this matter. Within the scope of this study, first, the relevant court decisions and practical problems will be analyzed, and the current views in the doctrine will be presented. Subsequently, the literal nature of the relevant statutory provision will be examined within the framework of the principles of legal certainty and legitimate expectation, which are sub-elements of the rule of law, as well as the right to respect for family life guaranteed by constitutional and international regulations. In this context, the study will evaluate whether the provision of Article 20/2 of the Turkish Citizenship Law possesses a mandatory nature and whether the administrative practice is appropriate.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Citizenship Law Art. 20/2
• right to respect for family life
• acquisition of Turkish citizenship
• derivative acquisition of citizenship

Kaynakça

1. Akburakci NF, “Yapay Zekânın İdarenin Takdir Yetkisi ve Karar Alma Mekanizmalarına Etkisi” (2021) 20 İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 77
2. Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdare Hukuku (19th edn, Seçkin 2025)
3. Aybay R, Özbek N ve Ersen Perçin G, Vatandaşlık Hukuku (1st edn, Siyasal Kitabevi 2019)
4. Aygül M ve Camız R, “Türk Vatandaşı Çocukların Yabancı Ebeveynlerinin Aile Hayatına Saygı Hakkı Kapsamında Türkiye’de İkameti” (2021) 6(2) Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi 373
5. Baran Çelik N, “Güncel Gelişmeler Işığında Türk Vatandaşlığının İstisnai Haller Kapsamında Kazanılması” (2017) 130 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 357
6. Cin M, “Uluslararası Sözleşmeler Çerçevesinde Yabancıların (Göçmen İşçilerin) Aile Birleşimi Hakkı” (2014) 20(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 263
7. Çağlayan R, “Türk Hukukunda İdarenin Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi” 2003 (VII)2-4, AÜHFD 171
8. Çağlayan R, İdare Hukuku Dersleri (12 th edn, Adalet 2025)

9. Çakmaz E, “Hukuk Devleti Çerçevesinde Hukuki Güvenlik İlkesi: Anayasa Mahkemesi Kararları Üzerine Bir İnceleme” (2025) 15(1) Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1
10. Dalkılıç EE, “Pandemi Sürecinde İdari İstikrar ve Meşru Beklentilerin Korunması” in Yılmaz D, Orhan U ve Göztepe E (eds), Türkiye’de ve Dünyada Hukuk Devletinde Aşınma: Hukukun Araçsallaştırılması-Belirsizleştirilmesi (On İki Levha 2022)
11. Dardağan Kibar EG, “Türk Vatandaşlık Mevzuatı ve Güncel Gelişmeler Işığında Vatandaşlığın Kanuniliği İlkesi” in Doğan V, Yılmaz AÇ ve Ayhan İzmirli L (eds), Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Meseleler (Savaş 2019)
12. Doğan V, Yılmaz AÇ ve Ayhan İzmirli L, Türk Vatandaşlık Hukuku (20th edn, Seçkin 2025)
13. Ekeryılmaz Ş ve Gürdal T, “Hukuki Güvenlik ve Unsurları Üzerinde Bir İnceleme” (2023) 4 Kapanaltı Dergisi 1
14. Erdem BB, Türk Vatandaşlık Hukuku (9th edn, Beta 2020)
15. Erkan M, “Türk Vatandaşlığı Kanununda 7039 Sayılı Kanun ile Yapılan Değişikliklerin İncelenmesi” (2019) 39(2) Public and Private International Law Bulletin 415
16. Erten R, “Türk Vatandaşlığı Kanunu Tasarısı’nın Türk Vatandaşlığının Kazanılmasına İlişkin Hükümleri Hakkında Değerlendirmeler” (2008) 66(4) Ankara Barosu Dergisi 36
17. Giray FK, “5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu Hakkında Değerlendirme” (2011) 10(1) Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 321
18. Gözler K ve Kaplan G, İdare Hukuku Dersleri (27 th edn, Ekin 2025)
19. Güngör G, Tâbiiyet Hukuku: Gerçek Kişiler-Tüzel Kişiler-Şeyler (13th edn, Yetkin 2025)
20. Hallaç S ve Öz F, “Aile Kavramına Kuramsal Bir Bakış” (2014) 6(2) Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 142
21. Kaya C, İdarenin Takdir Yetkisi ve Yargısal Denetimi (3rd edn, On İki Levha 2021)
22. Nomer E, Türk Vatandaşlık Hukuku (33rd edn, Filiz 2025)
23. Özkan I, Göç ve Vatandaşlık Hukuku (2nd edn, Seçkin 2025)
24. Saygın E, “Haklı Beklentilerin Korunması İlkesine Yönelik Türk ve İngiliz İdare Hukuku Yaklaşımı Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz” (2016) 126 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 211
25. Seçkin S ve Üstün G, “İdari İşlemlerde Takdir Yetkisi ve Gerekçe İlkesi” (2015) 21(2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırması Dergisi 509
26. Tanrıbilir FB, “Türk Vatandaşlığı Kanunu Tasarısının Vatandaşlığın Kazanılmasına İlişkin Hükümleri” (2008) 75 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 27
27. Tüysüz C, “Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılmasında İdarenin Takdir Yetkisi” (2022) 13(1) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 48