DİJİTAL ORTAMDA ÇOCUKLARIN SİLAHLI GRUPLARA ALINMASI: “GÖNÜLLÜ” KATILIMIN HUKUKİ SINIRLARI

Öz

Dijital iletişim araçlarının yaygınlaşması, çocukların silahlı gruplara alınmasında kullanılan yöntemleri dönüştürmekte ve görünürde gönüllü katılımın hukuki değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Sosyal medya platformları, özel mesajlaşma sistemleri ve çevrim içi oyun ortamları, silahlı grupların çocuklara fiziksel temas kurmadan ulaşmasına, propaganda ve kişiselleştirilmiş iletişim yoluyla onları etkilemesine ve katılım süreçlerini kolaylaştırmasına imkan sağlamaktadır. Bu çalışma, dijital ortamın görünürde gönüllü katılım ile silahlı grubun çocuğu gruba alma davranışı arasındaki çizgiyi nasıl etkilediğini uluslararası insancıl hukuk çerçevesinde incelemektedir. Çalışmada, dijital ortamın yeni ve bağımsız bir silahlı gruba alma biçimi yaratmadığı; buna karşılık mevcut hukuki kuralların uygulandığı olgusal süreci dönüştürdüğü ileri sürülmektedir. Genel nitelikteki çevrim içi propaganda veya temas tek başına silahlı gruba alma olarak nitelendirilemez. İletişimin bireyselleşmesi, çocuğa yönelik ikna, vaat, yönlendirme ve lojistik kolaylaştırma ise silahlı gruba alma sürecinin somutlaşmasında önem taşımaktadır. Bununla birlikte gönüllü katılma bakımından belirleyici hukuki eşik, çocuğun silahlı kuvvet veya gruba dahil olmasıdır. Çocuğun ilk teması kendisinin kurması veya katılma isteğini açıklaması, görünürde gönüllülüğün göstergesi olabilmekle birlikte, çocuklara sağlanan hukuki korumayı ortadan kaldırmamaktadır. Bu nedenle dijital ortamda gönüllülük, çocuğun katılım iradesinin oluştuğu çevrim içi ve çevrim dışı koşulların bütünü içinde değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk Askerler
• Çocukların Silahlı Gruplara Alınması
• Gönüllü Katılım
• Dijital Silahlı Gruba Alma
• Uluslararası İnsancıl Hukuk

Recruitment of Children into Armed Groups in Digital Environments: The Legal Limits of “Voluntary” Participation

Öz

The growing use of digital communication technologies is transforming the methods through which children are recruited into armed groups and complicating the legal assessment of apparently voluntary participation. Social media platforms, private messaging services and online gaming environments enable armed groups to reach children without physical contact, influence them through propaganda and personalized communication, and facilitate processes leading to their participation. This article examines, within the framework of international humanitarian law, how the digital environment affects the boundary between apparently voluntary participation and conduct by an armed group aimed at recruiting a child. It argues that the digital environment does not create a new and independent form of recruitment; rather, it transforms the factual process to which existing legal rules apply. General online propaganda or contact cannot, by itself, be characterized as recruitment. The individualization of communication, persuasion, promises, guidance and logistical facilitation directed at a child may, however, indicate that the recruitment process has become more concrete. Nevertheless, the decisive legal threshold for voluntary enlistment remains the child’s incorporation into an armed force or group. A child’s initiation of contact or expressed willingness to join may indicate apparent voluntariness but does not remove the legal protection afforded to children. Voluntariness in digital environments should therefore be assessed in light of the totality of online and offline circumstances in which the child’s decision to participate was formed.

Anahtar Kelimeler

• Child Soldiers
• Recruitment of Children
• Voluntary Enlistment
• Digital Recruitment
• International Humanitarian Law

Kaynakça

1. 12 Ağustos 1949 tarihli Savaş Zamanında Sivil Kişilerin Korunmasına İlişkin Cenevre Sözleşmesi (IV No.lu Cenevre Sözleşmesi)
2. 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri’ne Ek Uluslararası Silahlı Çatışmaların Mağdurlarının Korunmasına İlişkin Protokol, 8 Haziran 1977 (I No.lu Ek Protokol)
3. 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri’ne Ek Uluslararası Olmayan Silahlı Çatışmaların Mağdurlarının Korunmasına İlişkin Protokol, 8 Haziran 1977 (II No.lu Ek Protokol)
4. 20 Kasım 1989 tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
5. 25 Mayıs 2000 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne Ek Çocukların Silahlı Çatışmalara Dahil Olmaları Konusundaki Seçmeli Protokol
6. Arman P, Çocuk Savaşçıların Uluslararası Hukuktaki Statüsü (Yetkin Yayınları 2021)
7. Blackwell AH, Agengo Y, Ozoukou D, Wendt JU, Nigane A, Goana P, Kanani B and Falb K, ‘Drivers of “Voluntary” Recruitment and Challenges for Families with Adolescents Engaged with Armed Groups: Qualitative Insights from Central African Republic and Democratic Republic of the Congo’ (2023) 3(5) PLOS Global Public Health e0001265, 1-25
8. Committee on the Rights of the Child, ‘Concluding Observations on the Combined Sixth and Seventh Periodic Reports of Colombia’ UN Doc CRC/C/COL/CO/6-7 (27 February 2026)

9. Hollobon M, Hughes D and Pourmalek P, ‘Children and Cyberconflict: (Re)assessing Harm and the Capacity of Legal Instruments to Protect’ in Bameka CM, Barrett JC, Kamara M, Hanson K and Drumbl MA (eds), Children and Violence: Agency, Experience, and Representation in and beyond Armed Conflict (Routledge 2025) 105-124
10. Human Rights Watch, ‘I Thought I’d Never See My Mom Again’: Recruitment and Use of Children by Colombian Armed Groups (Human Rights Watch 2026)
11. International Committee of the Red Cross, Children Associated with Armed Forces or Armed Groups (ICRC June 2017)
12. International Committee of the Red Cross (ICRC), Customary International Humanitarian Law Database, Rule 136, ‘Recruitment of Child Soldiers’
13. Kohrt BA, Yang M, Rai S, Bhardwaj A, Tol WA and Jordans MJD, ‘Recruitment of Child Soldiers in Nepal: Mental Health Status and Risk Factors for Voluntary Participation of Youth in Armed Groups’ (2016) 22(3) Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology 208-216
14. Lamphere-Englund G, Protecting Children in Online Gaming: Mitigating Risks from Organized Violence (UNICEF Innocenti – Global Office of Research and Foresight, Working Paper, October 2025)
15. Legassicke M, Johnson D and Gribbin C, ‘Definitions of Child Recruitment and Use in Armed Conflict: Challenges for Early Warning’ (2024) 26(3) Civil Wars 430-454
16. Maravall-Buckwalter I, ‘The Inconsistencies of Age-Related Incapacity Thresholds in International Law: Child Rape Victims at a Disadvantage’ (2022) 22 Human Rights Law Review 1-21
17. O’Bright B, ‘Child Soldiery in the Information Age’ (2017) 2 Allons-y 53-70
18. Okebukola EO, ‘Training Children for Armed Conflict – Where Does the Law Stand?’ (2014) 14 International Criminal Law Review 588-618
19. Pauwels E, Protecting Children in Cyberconflicts (UNICEF Office of Global Insight and Policy 2022)
20. Prosecutor v Alex Tamba Brima, Brima Bazzy Kamara and Santigie Borbor Kanu (Trial Judgment) SCSL-04-16-T (20 June 2007)
21. Prosecutor v Bosco Ntaganda (Trial Judgment) ICC-01/04-02/06-2359 (8 July 2019)
22. Prosecutor v Dominic Ongwen (Trial Judgment) ICC-02/04-01/15-1762-Red (4 February 2021)
23. Prosecutor v Moinina Fofana and Allieu Kondewa (Appeal Judgment) SCSL-04-14-A (28 May 2008)
24. Prosecutor v Thomas Lubanga Dyilo (Judgment pursuant to Article 74 of the Statute) ICC-01/04-01/06-2842 (14 March 2012)
25. Rasmussen LB, Atterby C and Dutordoir L, ‘Building the Case for a Social and Behaviour Change Approach to Prevent and Respond to the Recruitment and Use of Children by Armed Forces and Armed Groups’ (2023) 105(924) International Review of the Red Cross 1729-1757
26. The Paris Principles: Principles and Guidelines on Children Associated with Armed Forces or Armed Groups (February 2007)
27. UNICEF and Save the Children, Paris Principles Operational Handbook (2022)
28. van Coller A, ‘Artificial Intelligence, Targeted Communication, and the Recruitment of Children in Armed Conflict’ (2025) 50 South African Yearbook of International Law 1-47
29. Waschefort G, International Law and Child Soldiers (Hart Publishing 2015)